Een frisse geest met een bad fossiel water

Vier Nederlandse kuuroorden voeren al het Duitse keurmerk voor heilzaam bronwater. Het water, met een snufje keukenzout geneest het lichaam en laaft de geest....

Nederland kuurt. Zeker na de feestdagen, met de traditionele overvloed aan spijs en drank, zal menigeen verkwikking zoeken in een van vele kuuroorden, beautyboerderijen of fitnesscentra. Een algenpakking of een Dode Zee-modderbad revitaliseren de huid, terwijl van een brandnetelbad een anti-reumatische werking uitgaat. En door jezelf als een mummie op te sluiten in een hooizak vol kruidige planten uit de Oostenrijke Alpen raakt het lichaam ontslakt.

Een aantal kuuroorden beschikt over baden met bronwater. Dit uit de diepe ondergrond opgepompte zoute water kan onder bepaalde omstandigheden het predikaat 'heilzaam' verwerven. Een duik in een bad gevuld met dit heilwater wordt ervaren als ontspannend, en afhankelijk van het gehalte aan zout en mineralen, zelfs als genezend gezien.

Verschillende ontspanningscentra claimen de aanwezigheid van dergelijk heilzaam bronwater, maar Nederland telt slechts vier erkende kuuroorden: Fontana in Nieuweschans (Groningen), Thermae 2000 in Valkenburg (Zuid-Limburg), het Sanadome in Nijmegen en Thermaal Bad in Arcen (Noord-Limburg). Ze beschikken over het wereldwijd gerespecteerde keurmerk van het Fresenius Institut uit Thaunenstein in Duitsland. En onlangs is besloten om ook bij het Golf and Beachresort Ooghduye in Julianadorp een dergelijk kuuroord te ontwikkelen.

Om het Duitse predikaat te verwerven, moet het bronwater allereerst ursprunglich rein zijn, onberoerd door mensenhanden. Het bronwater van Thermae 2000 in Valkenburg is bijvoorbeeld 40 duizend jaar oud. Ten tweede moet elke liter bronwater minstens 14 duizend milligram natriumchloride (zeg maar keukenzout) bevatten om de naam sole (zouthoudend) te mogen dragen. Eenmaal boven de grond beland, mag de mens dit fossiele zoute water naar hartelust verdunnen of juist indikken.

Als het water met een temperatuur van om en nabij de twintig graden celsius uit de ondergrondse bron stroomt, mag het fossiele water thermaal worden genoemd. Ook daarna maakt het niet uit of de exploitanten van het kuuroord het water verder verwarmen tot boven de dertig graden.

Nieuweschans kwam per toeval aan zijn bron. 'Geologen verrichtten bodemonderzoek met behulp van echo's waardoor we aanwijzingen kregen over de aanwezigheid van bronwater', zegt M. Spaltman, woordvoerder van kuuroord Fontana in Nieuweschans. Na een proefboring werd de bron op een diepte van 630 meter gelokaliseerd. Na analyse door het Duitse instituut was het bingo.

Aanvankelijk kende Nieuweschans veel problemen, maar nu loopt het als een tierelier, zegt Spaltman. Jaarlijks trekt het kuuroord honderdduizend bezoekers. Voor het merendeel zijn het gezondheidsrecreanten, zoals Spaltman ze noemt. 'Mensen die voor rust en ontspanning komen, of in een relaxte omgeving willen vergaderen.'

Daarnaast wordt het bronwater ook curatieve eigenschappen toegedicht. 'Het magnesium- en jodiumhoudende water vermindert reumatische aandoeningen. Ja, het is echt effectief', aldus Spaltman. Ook de huidaandoening psoriasis kan met het bronwater worden bestreden. 'De hoornlaag wordt onder invloed van het zoute water week, waarna, in samenwerking met medici van het Academisch Ziekenhuis in Groningen, bestraling met ultraviolet licht plaatsvindt. Na dertig behandeling is de huid weer gaaf.'

Volgens het kuuroord raakt de bron niet uitgeput. Spaltman: 'Het bronwater zit gevangen in een kleikom, en wordt vermoedelijk uit Duitsland aangevuld met regenwater dat eeuwenlang langs zoutwanden heeft gesijpeld.'

Valkenburg raakt wel op, meldt woordvoerder M. Sobczak van Thermae 2000, dat sinds 1989 is geopend. 'Ons bronwater komt uit een vierhonderd meter diepe, afgesloten bron, die nergens mee in verbinding staat. We schatten dat dit 'Ei van Valkenburg' binnen twee generaties is uitgeput. Als er dan nog behoefte is aan heilzaam bronwater, gaan we wellicht een nieuwe bron zoeken.'

In Valkenburg werd het vermoeden dat de ondergrond geneeskrachtig water verborgen hield, ingegeven door de mijnwerkers die vaak tot aan hun middel in warm, zout water moesten werken. Er was nog een aanwijzing. 'Geologisch gesproken staan wij in Valkenburg in verbinding met Aken, waar in de Kaiserbrunne zwavelhoudend water opborrelt, en met Spa waar Chaudfontaine koolzuurhoudend water produceert', aldus Sobczak. Valkenburg mag zich, net als Nijmegen, bedienen van het voorvoegsel Bad.

Ook de 1200 vierkante meter aan binnen- en buitenbaden in Valkenburg vormen 'een bron van weldaad voor lichaam en geest'. 'Wie Thermae 2000 verlaat, voelt zich als herboren', claimt Thermae 2000. Tijdens de hydro-gym, na de keur aan inpakkingen of bij de 'totaalkosmetiek' dringen de mineralen en de spore-elementen uit het oerwater door de huid binnen, die daardoor 'een positieve impuls op de balans van uw welzijn betekenen', aldus het kuuroord. Daar dragen balneotherapeuten - paramedici die bedreven zijn in het genezen met een badkuur - zorg voor.

Het bronwater van kuuroord Ooghduyne in Julianadorp, nabij Den Helder, is meer dan twee miljoen jaar oud. Komende zomer zal het worden geëxploiteerd voor onder meer de zogeheten thalasso-therapie. Al in de Griekse oudheid was de zee (thallasos in het Grieks) bron voor het revitaliseren van het lichaam, weet A. de Jong, die werkt aan de ontwikkeling van het kuuroord.

Nederlanders zien de zee volgens de Jong tot nog toe te veel als aquarium voor de visvangst, als waterweg of zelfs als vijand, die wij al worstelend te boven komen. 'Dat is aan het veranderen', zegt ze. 'Door onze ervaring met de sauna gaan wij wat gemakkelijker uit de kleren. Bovendien is de tijdgeest gericht op mentaal en fysiek welbevinden en mag het bovendien geld kosten.' Definitieve keuring moet nog plaatsvinden, maar ook Ooghduyne denkt het Duitse predikaat 'heilzaam' te mogen voeren.

Het bureau Silu uit Weesp verrichtte het bodemonderzoek in Julianadorp. 'Bronwaterprojecten, onderzoek, ontwikkeling en realisering', meldt het kaartje van directeur drs. J. Luursema. Hij is niet bang dat de toenemende belangstelling voor bronwater zal leiden tot onaanvaardbaar geprik in de bodem, laat staan dat de exploitatie verdroging in de hand zal werken.

'Niemand kan tegen de winning van zout water zijn. Verdroging wordt veroorzaakt door het oppompen van zoet grondwater', aldus Luursema. En dan nog. 'De hoeveelheden bronwater zijn verwaarloosbaar vergeleken bij de aanslag die brouwerijen of waterleidingbedrijven plegen op de voorraad grondwater.'

Luursema komt om in het werk. Iedereen wil bronwater. 'Ik kan het ook in uw kelder laten opborrelen', zegt de bronwaterspecialist. Een groeimarkt vormen de zwembaden. 'Daar wil men af van het irriterende chloor als desinfectiemiddel en wordt het door natuurlijke zouten ontsmette bronwater gezien als een serieus alternatief.'

Behalve in Ooghduyne werkt Luursema aan een kuuroord in Zwanenburg (NH). In Scheveningen verricht hij onderzoek naar de mogelijkheden om zeewater te gebruiken in een op te richten kuuroord. De naam hebben ze alvast mee. De lokatie is gepland naast het Kurhaus.

René Didde

Meer over