Een flinterdun horloge

Onbescheiden is hij allerminst, de directeur en oprichter van de Swatch Group. 'Mijn bedrijfsfilosofie? Mijnheer daar zijn vele boeken over vol geschreven....

Mister N.G. Hayek, ook wel mister 'Innovator', wordt in zijn eentje verantwoordelijk gehouden voor de wederopstanding van de Zwitserse horlogebedrijven. Hij adviseerde banken om de twee belangrijke horloge-bedrijven, Asuag en SSIH, te laten fuseren. Sinds hij samen met enkele investeerders een meerderheidsbelang in het nieuwe bedrijf SMH, tegenwoordig de Swatch Group, nam, is de Zwitserse horloge-industrie opgebloeid.

Hayek, ook bedenker van de Smartcar, is even in Nederland om zijn nieuwste aanwinst een flinterdun horloge te introduceren. Deze Starry Night is 3,9 milimeter dik bevat en 21 diamanten. 'Nergens vind je een kwalitatief beter horloge in plastic', zei de uiterlijk sterk op Lex Goudsmit lijkende Hayek.

Hayek is een fenomeen. Om zijn polsen draagt hij vijf horloges in waarde variërend van vijftig tot dertigduizend Zwitserse franks. De geboren Libanees kent vele wereldleiders en adviseert grote concerns als Siemens, Olivetti, BMW en Nestlé.

Voormalig bondskanselier Helmut Kohl haalde hem als enige buitenlander in een commissie die de innovatie in Duitsland moest bevorderen. In Zwitserland heeft hij veel macht, vertelt hij. 'Ik kan daar alles in beweging brengen.' Om er meteen aan toe te voegen dat hij natuurlijk op moet passen voor machtsmisbruik.

Hayek's roem begon met de oprichting van Swatch, het bedrijf dat door Swatch-manager J. Bellaart wordt getypeerd als trendy, dynamisch, een beetje chaotisch, maar altijd met producten van topkwaliteit.' Hayek: 'In de jaren tachtig dacht men in Zwitserland dat de Japanners alles zouden overnemen. Ik wilde aantonen dat wij net zo slim waren als de Aziaten. Maar hoe moesten we dat doen in het peperdure Zwitserland?'

Hij geeft meteen het antwoord: 'Door onze hersens en ons hart te gebruiken. Een horloge bestond uit 150 onderdelen. Ik maakte er één met vijftig.'

Met dit horloge stapte Hayek naar de tennisclub. Maar de vrouwen aldaar vonden het saaie horloge niets. 'Er zitten maar vijftig onderdelen in, riep ik nog. 'Hoe weet de klant dat', was het antwoord. 'Kan hem dat trouwens wat schelen. Straks zeggen ze nog dat het horloge slecht is omdat er maar vijftig onderdelen inzitten'

Hayek dacht na en zag het licht. Hij moest tophorloges maken voor een lage prijs en die verkopen met een boodschap. Een heldere, intelligente, en absoluut eerlijke boodschap. 'Horloges en ook auto's zijn emotionele producten. Het zijn uitdrukkingen van je persoonlijkheid.'

Kunstenaars kregen de opdracht de horloges vorm te geven en Swatch begon aan zijn opmars. Door in Zwitserland te blijven creëerde hij tienduizend arbeidplaatsen. Hayek vindt het stom als Europese bedrijven hun boeltje naar Azïe verplaatsen. 'Je kunt daar wel bezuinigen op de loonkosten. Maar je bent veel duurder uit door extra kosten voor logistiek en transport. Ook is de kwaliteit van de arbeid in Azië een stuk minder. Het heeft alleen zin als de loonkosten gigantisch zijn.' Tevreden is Hayek overigens niet over de Europese bedrijven. 'We kunnen beter. We missen fantasie. We zijn niet goed in het ontwikkelen van producten.'

De onbescheiden, maar charmante Hayek, inmiddels zeventig jaar, is nog elke dag op zoek naar nieuwe vindingen. 'Vragen of ik nog ergens mee bezig ben is hetzelfde als een schilder vragen of hij nog schildert.'

Onlangs introduceerde hij een Internet horloge met een tijd voor alle landen van de wereld. Voor het maken van een electrische auto zoekt hij nog een partner. Je moet alles kunnen relativeren. Wie is nu eenmaal Helmut Kohl of Bill Clinton. Hoe meer kennis we hebben van onze planeet des te minder weten we wie we zijn. We zijn stofje op de aardbol.'

Tenslotte heeft de bedrijfsgoeroe nog een tip voor topondernemers. 'Blijf jong. Ik ben nog steeds een kleine jongen van zes jaar, vol fantasie. Als je als bestuursvoorzitter niet meer zes jaar kunt zijn, kun je beter stationschef worden.'

Harry van Gelder

Meer over