Een echte broedertwist op toneel Ernst Löw wil met 'Broers' een persoonlijk, actueel verhaal vertellen

'TONEEL moet direct zijn, herkenbaar. Daarom heb ik een hekel aan metaforen in het theater. Ze ontnemen het publiek het zicht op de mededeling....

RONALD OCKHUYSEN

Ernst Löw was nooit zo kapot van het theater. Hij speelde na zijn afstuderen aan Studio Herman Teirlinck in Antwerpen weliswaar bij toneelgezelschappen als de K.N.S. en De Appel, maar bekoren deed het toneel hem allerminst. 'Mijn passie is de rock 'n' roll. Mijn held is Herman Brood. De vrijheid die muzikanten zich op het podium permitteren, daar kan acteren niet tegenop. Niks schuilen achter afspraken. Stekker erin en spelen.'

Met die instelling staat Löw volgende week in de Bovenzaal van de Amsterdamse Stadsschouwburg. Daar speelt hij in zijn eigen toneelstuk Broers, samen met - inderdaad - zijn broer Victor. In Broers beschrijft Löw de twist met dodelijke afloop tussen de broers Eteokles en Poluneikes, zonen van Oidipous en personages uit Sofokles' Antigone - het stuk dat Löw niet meer losliet nadat hij vorig jaar, in de regie van zijn broer Victor, Kreon speelde.

'De afgelopen jaren maakte ik muziek, heb met de band 2Takt een bescheiden succes gekend. Op een gegeven moment waren we wekelijks te zien op VTM, de Vlaamse pendant van RTL4. Maar de doorbraak bleef uit. Het werd tijd om iets anders te gaan doen.' Op dat moment werd Ernst Löw door zijn broer gevraagd voor de rol in Antigone.

De eerste repetitiedagen vielen niet mee. 'Al die moeilijk kijkende gezichten. En Victor, mijn bloedeigen broer, die vroeg of we in het zwart wilden repeteren. Ik hees me met tegenzin in het enige zwarte shirt dat ik had, eentje van de Raggende Manne met de tekst: ''Wat doe ik hier?''. Victor ontstak in woede. Hoe ik dat kon doen, repeteren in een shirt met een tekst die totaal niet strookte met zijn visie op Kreon.'

De meningsverschillen over de rol werden almaar groter en ontaardden in verschil van opvatting over hun eigen jeugd en opvoeding. Ernst Löw besloot zich als een serieus acteur te gaan gedragen, tobbend met de invulling van zijn rol. Elke lunchpauze ging hij - in plaats van wat te babbelen met zijn collega's - de deur uit, 'zodat de situatie in het stuk, waarin Kreon door iedereen wordt gehaat, gelijk werd met de verhoudingen binnen het repetitielokaal'.

Het was een omweg, dat wel, maar Löw vond op die wijze de sleutel om op het toneel iets te zeggen. 'Toneel als magistrale leugen, daar heb ik moeite mee. Ik wil dat het publiek naar mij komt kijken, naar mijn woorden komt luisteren. Een actuele vertelling is toch interessanter dan het knap nadoen van een eeuwenoud verhaal?'

Antigone werd door pers en publiek gewaardeerd, maar dat succes leidde niet tot een verbroedering. De discussie tussen regisseur Victor Löw en speler Ernst Löw bleef fel. Ernst Löw begon te schrijven aan een monoloog van Kreon. Om antwoorden te formuleren op vragen als: waarom weigert Kreon het ene familielid te laten begraven en drijft hij het andere de dood in?

'Ik vind Kreon een artiest, een man die door schuldgevoel op de troon plaatsneemt, maar bij God niet weet wat hij met zijn positie aan moet. Dat kon ik in Antigone niet kwijt.' De monoloog van Kreon werd een dialoog tussen Kreon en het koor, en in die versie acht maal gespeeld in het Antwerpse café Het Been, met Löw als Kreon en wisselende acteurs, onder wie Jan Decleir, Peter Van Den Begin, Peter Gorissen èn Victor Löw, als interviewer. Na die reeks wist Ernst Löw het zeker: toneelmaken is aangenaam, zolang je je op het toneel maar niet te veel verbergt achter de woorden van een of andere dode schrijver. Hij werkte het stuk uit tot Broers.

'Toneel is voor mij interessant als de werkelijkheid van het moment zichtbaar is. Daarom repeteren we niet al te veel. Dat kan ertoe leiden dat we in de huid van de personages gaan kruipen, terwijl ik juist wil dat de personages naar ons toekomen. Ik ben niet geïnteresseerd in een moraal of in Roodkapje. De waarheid wil ik laten zien door op het toneel een persoonlijk verhaal vakkundig te vertellen.'

Ronald Ockhuysen

Broers door Ernst Löw & Victor Löw, 7 t/m 12 mei in Stadsschouwburg Amsterdam.

Meer over