Een drinker, sterk en zwak tegelijk

Verdediger Paul McGrath (36) speelt woensdag tegen Nederland zijn tachtigste interland voor Ierland. De Ierse supporters zullen in Liverpool voor hem zingen, zoals ze dat overal ter wereld hebben gedaan....

PAUL ONKENHOUT

NIEMAND ter wereld, schreef Cathal Dervan in 1994, wordt slechter begrepen dan Paul McGrath. Maar Dervan is een goede vriend en schrijver van de biografie Ooh-Aah, Paul McGrath. Engelsen en Ieren spraken de laatste jaren in de pubs liever over zijn drankzucht en de vele afspraken die hij niet nakwam.

'Iedereen heeft hetzelfde beeld van hem: hij drinkt, hij zit achter vrouwen aan en hij is agressief', aldus Dervan. 'Maar hij is een goed mens. Paul is een drinker, geen twijfel mogelijk, maar op zijn karakter is niets aan te merken.'

Natúúrlijk is McGrath al jaren de populairste speler van Ierland. Want hij is sterk en zwak tegelijk, hij is sterk als hij de defensie leidt en zwak als hij een fles drank binnen handbereik heeft. Er is een McGrath die zwijgt en zijn gevoelens verborgen houdt en een McGrath die immer zingt, danst en drinkt, en zichzelf in het openbaar nooit onder controle lijkt te hebben.

Against the Odds heet de videoband over zijn loopbaan die vorige maand in Dublin werd gepresenteerd en de titel is goed gekozen. Zo ongunstig waren de voortekenen dat het wonderbaarlijk is dat McGrath de top heeft gehaald.

De top is in dit geval 79 interlands voor Ierland, een record, en een dienstverband bij Manchester United (1982-'88) en Aston Villa (vanaf '88). In 1985 won hij de FA Cup. Een jaar later werd hij in Manchester gekozen tot speler van het seizoen.

Een van de hoogst gewaardeerde individuele prijzen viel hem in 1993 ten deel: de profs in Engeland kozen hem tot speler van het jaar. Maar het is toch vooral de voorgeschiedenis die zijn loopbaan in zo'n speciaal kader plaatst.

Zijn vader, een Nigeriaanse student medicijnen, heeft hij nooit ontmoet. Tot zijn achttiende woonde McGrath in Dublin in weeshuizen, drie in totaal. Twee maal werd hij behandeld voor een depressie en zijn carrière was nog maar net begonnen of artsen vertelden dat zijn knieën van alles mankeerden.

Niettemin viel hij als aanvaller van St Patricks Athletic in de smaak van Manchester United. 'De zwarte parel van Inchicore', zo genoemd vanwege zijn huidskleur en het district van Dublin waar St Patricks speelt, werd bij manager Atkinson aanbevolen door scout Behan. Hij was 22 jaar en kostte honderdduizend gulden.

Atkinson maakte van McGrath een verdediger. Op Old Trafford kwam hij echter niet tot wasdom. De opvolger van Atkinson, Ferguson, joeg hem na twee jaar weg. McGrath, meende Ferguson, verenigde alles in zich wat Manchester United zo negatief kleurde in die jaren.

In zijn autobiografie vertelde Ferguson later dat hij wilde afrekenen met het beeld van Manchester United als club van drinkers. McGrath stond nummer één op zijn lijst.

'Hij was op weg naar zelfvernietiging. Zelf besefte hij dat echter niet. Omdat hij niet intelligent genoeg is of omdat hij al te ver heen was. Ik kon geen contact met hem krijgen. Ik heb de hulp van zijn vrouw ingeroepen, maar ook zij kon hem niet helpen. Ik had het gevoel dat ik met mijn hoofd tegen een muur stond te bonken.' McGrath sloeg terug in de Engelse tabloids, zoals gebruikelijk, en werd beboet met 25 duizend gulden.

Hij vond het onrechtvaardig, zei hij vaak, dat zijn alcoholconsumptie werd benadrukt. 'Ik moet worden beoordeeld op mijn spel, op wat ik doe op het veld.'

Maar op andere momenten vervloekte hij zichzelf, zoals de keer dat hij onvindbaar was toen de nationale ploeg naar Albanië vertrok voor een kwalificatie-duel.

Coach Jack Charlton vermoedde dat hij zich in een hotel had teruggetrokken, met een vrouw en enkele flessen wodka. McGrath zei veel later: 'Ik ben een enorme domkop. Niemand kan zich voorstellen hoeveel persoonlijke problemen ik heb. En de problemen worden erger door de drank. Maar stoppen met drinken, dat kan ik niet.'

Verhalen over zijn scheiding, nieuwe rellen in pubs en de dood van zijn zuster Okone op 32-jarige leeftijd accentueerden de laatste jaren de tragiek. Maar onlangs is McGrath hertrouwd en voor de vierde maal vader geworden. Hij voelt zich beter dan ooit, zei hij vorige maand in The Irish Times, en drinkt minder dan ooit.

Bij Aston Villa en in het groene shirt van Ierland groeide McGrath uit tot een hooggewaardeerde verdediger, atletisch, moedig, snel anticiperend en met een uitstekend spelinzicht. Aan het eind van het seizoen neemt hij de wijk naar Amerika waar hij vermoedelijk zal gaan spelen in de Major League, in Boston bij de New England Revolution.

Trainen doet hij niet of nauwelijks nog, dat staan zijn knieën, verzwakt door acht operaties, hem niet toe. Hij oefent dagelijks twintig minuten op een hometrainer, maar nooit op de dag voor een wedstrijd, doet rek- en strekoefeningen en oefent wat met gewichten. Desondanks miste hij de laatste vijf seizoenen slechts twintig wedstrijden van Aston Villa.

Mark Lawrenson, de Ierse oud-international die furore maakte bij Liverpool, omschreef hem vorige maand als de beste centrale verdediger van Groot-Brittanië en Ierland van de laatste tien jaar. 'En driekwart van alle managers zal het met mij eens zijn.'

Dat zei Lawrenson over de voetballer McGrath. Over de mens zei hij: 'Ik denk niet dat iemand Paul begrijpt. Paul begrijpt zichzelf vermoedelijk niet eens.'

Paul Onkenhout

Meer over