Een discrete voorzitter, maar vooral onzichtbaar

Als u niet meteen wist dat Spanje tot en met 30 juni de leiding heeft over de 27 lidstaten van de EU, is dat geen schande....

Arme Zapatero! Mag hij na de redelijk succesvolle Europese voorzitterschappen van zijn landgenoten Felipe González (1989 en 1995) en José María Aznar (2002) het Europese roer overnemen, nu blijkt hij slechts een anonieme en discrete rol te spelen.

Natuurlijk hebben de nieuwe regels van het Verdrag van Lissabon en daarmee de komst van een ‘president van Europa’ hier wel iets van doen. Vooraf mogen Zapatero en Herman van Rompuy hebben afgesproken dat ze zouden samenwerken, maar de Belgische EU-president liet onlangs duidelijk blijken wie de touwtjes in handen heeft: ‘De roulerende voorzitters hebben een specifieke rol in de sectorraden’ waardoor ze ‘geen onrealistische verwachtingen moeten koesteren’.

Daar sta je dan als Spaanse premier, die dacht grootse plannen voor Europa te hebben. Al had Zapatero de afgelopen maanden ook wel pech dat zijn gedroomde ‘kwantumsprong op weg naar een economische unie’ totaal is overschaduwd door de perikelen rond Griekenland. De Helleense economie bleek zo beroerd, dat zelfs de gezamenlijke Europese munt ernstig gevaar liep.

Maar waar was Zapatero tijdens de noodzakelijke crisisbesprekingen over Griekenland? Want de echte hoofdrolspelers waren natuurlijk de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy. Zij hebben bepaald hoe ver de EU-hulp aan de Griekse premier Papandreou mag reiken.

Zapatero stond er bij en keek er noodgedwongen naar, hiermee pijnlijk duidelijk makend dat noch Merkel noch Sarkozy in het minst geïnteresseerd lijkt in wat de Spaanse premier te melden heeft. Laat staan dat ze zich iets lijken aan te trekken van Zapatero’s tijdelijke Europese voorzittersrol.

Sterker nog: door de chaos in Griekenland is ook steeds luidere kritiek op de economische problemen van Spanje gekomen. Alsof Zapatero al niet genoeg hoofdpijn heeft van ruim 4 miljoen werklozen en een begrotingstekort van 11,4 procent van het bruto nationaal product.

Gelukkig heeft Zapatero actie ondernomen. In een poging het vertrouwen van opiniemakers en financiële instellingen terug te winnen, heeft hij de afgelopen weken voor een duidelijke economische koerswijziging gekozen. Bijvoorbeeld door maatregelen als belastingverhogingen, het optrekken van de pensioenleeftijd naar 67 jaar of het goedkoper maken van ontslagregelingen aan te kondigen.

Het zijn voorstellen die Zapatero niet populairder maken bij de gewone Spanjaard. Maar ze hebben Spanje wel weer enige (economische) geloofwaardigheid gegeven. En daarmee bieden ze hopelijk de mogelijkheid voor 30 juni, als België het stokje overneemt, toch nog op te vallen als roulerend voorzitter van de EU.

Meer over