Een bommetje op Israëls Binnenhof

ZICH VERVELEN hoeft niemand in Israël. Tot vandaag was in Jeruzalem en Tel Aviv de mogelijke vorming van een zogeheten regering van nationale eenheid de talk of the town....

Lea Rabin bijvoorbeeld, weduwe van Israëls vermoorde oud-premier zag er helemaal niets in. 'Zolang Netanyahu regeringsleider is, zie ik niet hoe Shimon Peres het land van deze regering kan redden', luidde haar wrange commentaar.

Andere critici van het huidige Likud-bewind konden zich nauwelijks voorstellen dat Netanyahu zich serieus tot zijn aartsrivaal Peres zou willen wenden om hulp bij het veilig stellen van het bedreigde vredesproces. Want daarmee zou Netanyahu in feite toegeven dat hij gefaald heeft.

Ron Pundak, een van de vaders van 'Oslo' en prominent lid van de Arbeidspartij, zei ervan uit te gaan dat Netanyahu een tactisch spelletje speelt; door te flirten met de optie van een brede coalitie, zou hij zijn speelruimte bij de rechtervleugel van z'n huidige kabinet kunnen vergroten en tegelijk verwarring stichten bij de Arbeidspartij. 'Zolang hij nog hoop heeft op eigen kracht verder te kunnen, zal hij de deur niet echt open zetten', vermoedt Pundak. 'Dat doet hij pas als het water hem tot aan de lippen staat.'

De top van de Arbeidspartij was bijna unaniem tegen. Ex-minister van Buitenlandse Zaken Ehud Barak, die de beste kaarten heeft om in juni tot partijleider te worden gekozen, riep maandag tijdens een Knesset-debat: 'De regering-Netanyahu verdient het te niet worden gered! Zij dient ten val te worden gebracht' Twee andere potentiële opvolgers van Peres, Yossi Beilin en Shlomo Ben Ami, hebben zich bij Baraks afwijzingsfront aangesloten.

Twee dagen geleden klonk de oproep van Barak om Netanyahu ten val te brengen voornamelijk pathetisch en leek ingegeven door interne partijpolitieke perikelen. Hoezeer Netanyahu in de ogen van de hele wereld ook klungelt in zijn aanpak van het vredesproces, voor het doen wankelen van zijn meerderheid in de Knesset is dat onvoldoende.

En om nog iets verder naar Madurodam-niveau af te dalen: Barak zelf zou het als meest kansrijke kroonprins bitter slecht uitkomen, als vlak vóór zijn inwijding als partijleider Peres namens de Arbeidspartij tot de regering zou toetreden. Want dan blijft volgens afspraak Peres de komende jaren de belangrijkste sociaal-democraat. Geen wonder dat Peres, als een der weinigen binnen de Arbeidspartij, een regering van nationale eenheid wel zag zitten.

Gisteren sloeg in het kleine wereldje van het Israëlische Binnenhof een bom in. Geen Palestijnse bom dit keer, maar een van eigen makelij. Het lang verbeide rapport over de zogeheten affaire Bar-On is er. Het bevat aanbevelingen om minister van Justitie Hanegbi, de leider van de Sefardische religieuze Shas-partij Deri en waarschijnlijk ook Netanyahu's naaste adviseur Lieberman in staat van beschuldiging te stellen. Dit alles in verband met het feit dat een paar maanden geleden met hulp van de genoemde politici een poging is gedaan om Ronnie Bar-On, een vriendje van de in een corruptie-affaire verwikkelde Deri tot Israëls openbare aanklager te benoemen. Bar-On moest al zeer snel weer vertrekken en sindsdien broeit deze affaire.

Het lijdt geen twijfel dat - bij ontstentenis van nog dramatischer ontwikkelingen - de affaire Bar-On de Israëlische politiek de komende tijd in zijn greep zal houden. De cruciale vraag luidt hierbij uiteraard of premier Netanyahu door die affaire zozeer is beschadigd dat zijn coalitie niet langer te handhaven valt.

Het water staat Netanyahu op dit moment inderdaad tot aan de lippen. Dat maakt het achteraf beschouwd zowel begrijpelijk dat hij het groene licht gegeven heeft voor Har Homa, als dat hij openingen zoekt naar een regering van nationale eenheid.

Har Homa was bedoeld om de rechtervleugel binnen de regering vast aan Netanyahu te binden en zo mogelijk een golf van patriottisme en verontwaardiging over de Palestijnse reacties los te maken. Dat is niet gelukt. Dat is Netanyahu zelf ook duidelijk geworden, als gevolg van de Amerikaanse, Europese, Palestijnse en Israëlische reacties. Ontnuchterd besloot hij dit weekend de deur alsnog wijd open te zetten voor zijn politieke aartsrivaal Peres, om zijn premierschap te redden.

De kans dat de Arbeidspartij onder de huidige omstandigheden op Netanyahu's flirt ingaat, is vrijwel nihil. Iedereen zal eerst willen afwachten hoe groot de schade voor Netanyahu de uitvalt.

Mocht Netanyahu de politieke storm overleven, dan zal binnen de Arbeidspartij de discussie over de vraag of het beter is via een achterdeur een invloedrijke rol te spelen of dat Netanyahu's politieke ondergang geduldig moet worden afgewacht, nog in hevigheid toenemen.

Het heeft iets merkwaardigs dat het politieke klimaat in Israël op dit moment eerder bepaald wordt door een affaire van middelmatig belang dan door de kwestie van oorlog of vrede, die ook aan de orde is. Vast staat dat Netanyahu's positie ernstig is verzwakt. Of zijn even onhandige als onaantrekkelijke one-manshow nog de beoogde drie jaar zal duren, valt moeilijk te voorspellen.

Anet Bleich

Meer over