Een beter milieu begint bij je smartphone

Bezitters van een iPhone kunnen binnenkort de chemische samenstelling van het schadelijke fijnstof precies meten.

Waarom moet fijnstof worden gemeten?

Dat gebeurt al, door het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het RIVM. Op tientallen plaatsen in Nederland staat apparatuur die de hoeveelheid fijnstof in de lucht meet. Deze methode is tamelijk grof. Zo wordt niet direct duidelijk waaruit het gevonden fijnstof bestaat. Dat is belangrijk om te weten omdat het ene type fijnstof schadelijker is dan het andere. Onder meer aan de Universiteit Leiden is een methode ontwikkeld waarmee de samenstelling van fijnstof wel is te achterhalen: Spectropolarimeter for Planetary Exploration (SPEX). SPEX is bedoeld voor satellieten die vanuit de ruimte de luchtkwaliteit meten, maar je kunt ook de andere kant op kijken, vanaf de aarde naar boven. Dat is wat de onderzoekers nu gaan doen, met iSPEX. In het voorjaar moeten tienduizend vrijwilligers hun smartphone naar de hemel richten om zo door het hele land een fijnstofmeting te doen.

Wat zien ze dan?

Blauwe lucht. Het moet namelijk een onbewolkte dag zijn, omdat dan de verstrooiing van het zonlicht goed kan worden gemeten. Sommige golflengten van het zonlicht worden door de stofdeeltjes sterker verstrooid dan andere. Onder meer de grootte van het stofdeeltje speelt daarbij een rol. Hoe viezer de lucht, hoe geler ze wordt. Deze veranderingen kun je meten met een opzetstuk dat op een iPhone 4 of 5 past. Dit wordt voor de cameralens geplaatst en heeft een tralie die het invallend licht uit elkaar 'trekt', waardoor een regenboog ontstaat. Een speciaal ontwikkelde app analyseert al deze regenbogen. Als nu tienduizend deelnemers op deze dag in het voorjaar een meting doen, wordt een soort landelijke vingerafdruk gemaakt van de vervuiling. Deze gegevens worden vergeleken met metingen van het LML.

En dan?

Het eerste doel is te kijken hoe nauwkeurig deze groepsmetingen zijn. Dat kan handig in een klein en dichtbevolkt land als Nederland. Als de methode blijkt te werken, kan ze ook in het buitenland worden toegepast.

Wie kan meedoen?

Iedereen die een iPhone 4 of 5 heeft, kan een opzetstukje bestellen. Een app instrueert de gebruiker en stuurt de data door. Er zijn inmiddels ongeveer duizend aanvragen binnen. Er zijn tienduizend hulpstukken in productie.

Waarom alleen iPhones?

Er is gekozen voor iPhones omdat er veel van zijn. Het voordeel van iPhones is dat de camera altijd op dezelfde plek zit, wat bij Androidtelefoons niet zo is en de productie van een opzetstuk voor dit type telefoon lastiger maakt. Als uit de nationale meetdag blijkt dat iSPEX-metingen aanvullende informatie over fijnstof opleveren, zal het project groter worden aangepakt, zegt projectleider Frans Snik van de Universiteit Leiden. 'Maar dan zijn we al weer een jaar verder.'

Welke dag kan ik noteren?

Ergens in mei of juni: het moet helder weer zijn. Enkele dagen van tevoren krijgen deelnemers bericht.

undefined

Meer over