'Een bestuurlijke ramp, het is onuitvoerbaar'

Het kabinetsplan voor de reorganisatie van de sociale zekerheid roept heftige reacties op. ROMKE VAN DER VEEN, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Twente, heeft geen goed woord over voor het 'bureaucratische' kabinetsplan om de uitvoering van de sociale zekerheid radicaal te reorganiseren....

Het kabinetsplan voor de reorganisatie van de sociale zekerheid is een 'klinkklare ramp'. Dat vindt Romke van der Veen, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Twente. Hij is gespecialiseerd in de uitvoering van de sociale zekerheid, het onderwerp van de kabinetsplannen.

'Een bestuurlijk gedrocht', vindt Van der Veen. 'Dit leidt tot bureaucratisering door de sturing vanuit het landelijk bestuur van de CWI's. Dat bestuur gaat een sterk stempel drukken op de uitvoering.'

- Er moeten toch nationale richtlijnen zijn?

'Ja, maar op deze manier wordt regionaal bestuur de nek omgedraaid. Daar is tien jaar geleden terecht wel voor gekozen bij de arbeidsbureaus. Daar is ook voor gekozen in de nieuwe bijstandswet door de gemeenten grote vrijheid te geven.

'Ik heb geen enkel argument gehoord waarom die filosofie nu wordt verlaten. Elke poging om werkzoekenden aan een baan te helpen is een lokaal probleem, dat lokaal moet worden opgelost. Dat kan niet vanuit een landelijke bureaucratie. Is dit de machtsgreep van Buurmeijer, is mijn retorische vraag.' - Hoezo, machtsgreep van Buurmeijer?

'Buurmeijer is toch als voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie naar de uitvoering van de sociale zekerheid in 1993 en sindsdien, als voorzitter van het landeljk instituut sociale verzekeringen, de drijvende kracht achter de reorganisatie van de sociale zekerheid.

'Hij is ook dé pleitbezorger van samenwerking tussen arbeidsbureaus, sociale diensten en uitvoerders van WW en WAO. Dat wordt allemaal gebundeld in de CWI's en in het landelijk bestuur, het LIWI. De droom van Buurmeijer wordt werkelijkheid.'

- Het kabinet wijst op de voordelen voor werkzoekenden. In de toekomst is er nog maar eéé loket waar zij zich moeten melden.

'Dat is een drogredenering. Er komt niet één loket, er komt een extra loket: het CWI. Vandaar wordt de uitkeringsgerechtigde verder gestuurd.'

- Maar het kabinet stelt dat de meeste werkzoekenden meteen in het CWI een baan vinden en dus niet verder hoeven.

'Dat is onzin. Ook al zit je slechts een week zonder werk, dan nog heb je recht op en behoefte aan een uitkering. En daarvoor zul je moeten zijn bij de uitkeringsinstantie.'

- Het kabinet wil in krap drie jaar tweehonderd CWI's inrichten met een vacature- en sollicitantenbank en bevolken met keuringsartsen, WW- en bijstandsbeoordelaars. Is dat realistisch?

'Dat wordt erg lastig. Er zijn duizenden mensen bij betrokken. Het is nog onduidelijk hoe het kabinet al die mensen wil overplaatsen die de rijksoverheid niet in dienst heeft. De gemeenten houden de eindbeslissing over de toekenning van de bijstand. Daar hebben ze nu al te weinig mensen voor. Waar haalt het kabinet de mensen voor de CWI's dan vandaan?'

- De techniek staat voor niets. Een reeks handelingen en gegevens wordt in computers ondergebracht.

'In theorie is dat mogelijk, maar de praktijk leert dat het onuitvoerbaar is. Zeker in de sociale zekerheid met steeds wisselende regels, gegevens en bestanden. Dat maakt zo'n systeem extra kwetsbaar. Dit hele plan is de aanzet voor een bestuurlijke moloch, een bestuurlijke ramp.'

Meer over