Een beschermende muur als een catastrofe

Een muur moet Jeruzalem en haar inwoners beschermen tegen zelfmoordaanslagen. Maar voor Palestijnen in de stad dreigen economische en sociale problemen....

Fakhi Hammad is een norse, grote man die met zijn handen diep in zijn zakken de door bulldozers platgewalste zandstrook oversteekt. Hier en daar stapt hij over de wortels van gekapte olijfbomen die uit het zand steken. Hamad werkt als bewaker in het rooms-katholieke klooster aan de rand van Izzariya, het Bijbels Bethanië. Het klooster komt aan de Israëlische kant van de muur te liggen 'Ik raak mijn baan kwijt, heel simpel. Het wordt met die muur veel te moeilijk om naar mijn werk te komen.'

Nu de muur rond Jeruzalem vorm krijgt worden de gevolgen steeds duidelijker. Voor Palestijnen betekent het een economische en sociale catastrofe. Gemeenschappen en families worden uiteen gereten. Mensen die aan de kant van de Westoever terechtkomen kunnen niet meer of moeilijk in Jeruzalem werken, winkelen, uitgaan of van diensten zoals ziekenhuizen gebruik maken. Werkgevers in het economisch al aangeslagen Oost-Jeruzalem raken goedkope arbeidskrachten kwijt. Compensatie voor grond die in beslag is genomen wordt vrijwel niet betaald.

Israël zegt de muur te bouwen om de aanslagen te voorkomen die sinds het begin van de intifada, ruim drie jaar geleden, aan honderden mensen het leven hebben gekost. Vooral Jeruzalem heeft veel te lijden gehad onder de bommen. De Palestijnen geloven echter niet dat het alleen om de veiligheid gaat. 'Ze willen gewoon zoveel mogelijk land pakken en zo weinig mogelijk van ons daarop hebben', zegt Hammad.

Woordvoerders van de Israëlische politie, de gemeente Jeruzalem en het leger geven geen commentaar. De burgemeester van Jeruzalem heeft echter gezegd dat hij bezorgd is over de demografische trend in de stad. 'Het joodse volk dat generaties lang heeft gedroomd over de aanwezigheid in Jeruzalem als hoofdstad moet nu actie nemen', vindt burgemeester Uri Lupolianski. De vrees is dat halverwege deze eeuw meer Arabieren dan joden in de stad wonen. Van de bijna 700 duizend mensen in Jeruzalem is 70 procent joods, als de wijken in bezet gebied worden meegeteld.

De muur wordt door veel Palestijnen opgevat als een methode om de Arabische bevolking van Jeruzalem in te krimpen. Tienduizenden Palestijnen die nu in de gemeente Jeruzalem wonen, komen aan de andere kant van de muur terecht. Ze vrezen hun vergunning om in Jeruzalem te verblijven en om Israël binnen te komen, kwijt te raken .

'Als ik het me kon veroorloven zou ik een flat huren aan de andere kant', verzucht Imad Nabulsi, een werkloze buschauffeur van tegen de 50 wiens huis tegen de muur in Izzariya aan komt te staan. De oude, uit steen opgetrokken woning is nipt aan de bulldozers ontsnapt. Nabulsi heeft na weken van spanning gehoord dat de achterkant van zijn huis gespaard blijft.

Vanaf het dak kijkt Nabulsi direct op de strook land die is vrijgemaakt voor de muur. Hij is nu vooral bezorgd over zijn kinderen. 'Ik heb er nog twee die naar school gaan in Jeruzalem. Ik ben bang dat ze nooit meer als inwoners van Jeruzalem geregistreerd kunnen worden als ik ze op de Westoever op school doe.'

Wie het zich kan veroorloven verhuist inderdaad naar 'binnen'. De huurprijzen in Oost-Jeruzalem zijn de laatste maanden omhoog geschoten, terwijl huiseigenaren vertellen dat de waarde van woningen aan de verkeerde kant van de muur is gekelderd.

Voor winkels en bedrijven geldt dat soms nog sterker. Ashraf Natsche heeft een mobiele-telefoonwinkel in Abu Dis, op een paar meter afstand van een tijdelijke muur van vier meter hoge betonnen segmenten, die al ruim een jaar dwars door zijn straat loopt.

Hier lijkt de barrière het meest op de Berlijnse muur. Studenten en mensen die in Jeruzalem werken klimmen 's ochtends en 's avonds over de muur. Een auto met butagas staat in de namiddag aan de kant van Abu Dis flessen over de muur te verkopen naar klanten aan de kant van Jeruzalem.

'Iedere dag schieten de soldaten traangas af om de mensen te stoppen', vertelt Natsche. Vroeger lag zijn winkel aan een drukke straat waar mensen constant langsliepen op weg naar werk en naar school. Sinds de tijdelijke muur er staat is de omzet met tweederde gedaald.

Israël zegt dat de muur ooit verplaatst of weggehaald kan worden. Palestijnse experts zeggen echter dat het niet zo makkelijk ligt. De buurten langs de muur worden gemarginaliseerd en hoe langer de barrière er staat hoe moeilijker het zal worden om dat te herstellen.

Natsche zegt dat hij in zijn winkel blijft, ook al komt de muur op drie meter van zijn stoep. 'Mijn familie heeft hier jarenlang een bedrijf gehad en we laten ons niet wegjagen.'

Even verderop in Abu Dis staat een groot complex in aanbouw helemaal leeg. De muur komt er vlak achter te lopen en zal het afsnijden van Jeruzalem. Dit zou ooit het nieuwe Palestijnse parlement worden. Het idee was dat de Palestijnen zo konden zeggen dat ze hun hoofdstad in Jeruzalem hadden. De muur maakt ook aan die mogelijkheid een einde.

Meer over