Een akkoord met 'maximale houdbaarheidsdatum'

Kort na middernacht werd het Kamerdebat over de bezuinigingsmaatregelen voor 2013 beëindigd. Het gisteren bereikte begrotingsakkoord door de partijen VVD, CDA, D66, ChristenUnie en GroenLinks kan bij de formatie van een nieuw kabinet nog worden aangepast en heeft dus 'een maximale houdbaarheidsdatum tot september 2012', zoals Emile Roemer tijdens het debat schamper opmerkte. Tot die tijd maakt het akkoord volgens demissionair premier Rutte wel volledig deel uit van het Nederlands beleid.

Jan Kees de Jager (links) overlegt met Mark Rutte (rechts). Beeld ANP
Jan Kees de Jager (links) overlegt met Mark Rutte (rechts).Beeld ANP

Het akkoord werd bereikt op de laatste avond voor het meireces en een dag voor het ultimatum van de Europese Commissie afliep. Kort voor vier uur 's middags werd bekend dat een akkoord zou zijn bereikt tussen het kabinet en de fracties van VVD, CDA, GroenLinks, ChristenUnie en D66 over de begroting, de zogenaamde Kunduz-coalitie. Die coalitie voerde gesprekken over met demissionair minister van Financiën De Jager en Staatssecretaris Frans Weekers.

Gisteravond volgde een Kamerdebat over het akkoord. Er heerste vooral een juichstemming, maar de PvdA, SP en PVV reageerden kritisch.

Drieprocentnorm
De vijf partijen uit de Kunduz-coalitie kwamen overeen 12,3 miljard euro te bezuinigen. Met die begroting voor 2013 loopt het tekort van de overheid volgend jaar terug naar 3 procent, zoals Brussel dat voorschrijft.

De drieprocentnorm is volgens Rutte belangrijk omdat de schulden niet mogen worden doorgeschoven en om het vertrouwen van de financiële markten te behouden zodat de rente laag blijft. Rutte stelt dat de onderhandelaars een 'grote prestatie' hebben geleverd door een akkoord te bereiken. 'In onze parlementaire geschiedenis is dit echt ongekend. Dank aan iedereen die zijn nek heeft uitgestoken', aldus een zichtbaar opgeluchte Rutte.

Een opgeluchte Rutte. Beeld ANP
Een opgeluchte Rutte.Beeld ANP

Felicitaties
Stef Blok, fractievoorzitter van de VVD feliciteert zijn medeonderhandelaars met het akkoord van vandaag, dat 'Nederland sterker gaat maken'. D66-leider Alexander Pechtold stelt dat er beslissingen zijn genomen op terreinen waarop 5 jaar geen beweging mogelijk was. 'We gaan het land hervormen vanuit het politieke midden. Hervormingen die ik al jaren wil', aldus Pechtold. Volgens Pechtold is de keuze in september simpel: kiezen we voor hervormingen of niet?

Volgens Arie Slob van de ChristenUnie is het goed dat het akkoord er is, maar is het 'geen pretpakket'. Wel is hij tevreden dat een aantal maatregelen van het vorige gedoogkabinet is gecorrigeerd. 'In bepaalde sectoren zal de vlag uitgaan.' De leider van de SGP, Kees van der Staaij, vindt het 'goed nieuws' dat er een akkoord ligt, 'al had het uitnodigingenbeleid wel wat ruimer gekund'. Hij vroeg zich tijdens het Kamerdebat af of de VVD en het CDA geen nieuwe coalitie kunnen vormen met andere partijen.

GroenLinks-leider Jolande Sap is 'blij dat rechtse wind voorbij is.' Ze juicht het terugtrekken van de bezuinigingen op het passend onderwijs toe. Ze zegt dat ze na de verkiezingen iets wil gaan doen aan de bezuiniging op de kinderopvang, die al door de Kamer is goedgekeurd.

Kritiek
SP-leider Roemer en PvdA-leider Samsom stellen dat Sap op allerlei punten verder wil gaan dan het akkoord nu toelaat. Emile Roemer van de SP is niet blij met het voorstel. 'De nullijn is een slechte zaak. Het is schandalig om agenten en leraren aan te pakken.' Volgens Roemer is te hard bezuinigen slecht voor de economie. 'Verwijt mij niet dat ik dit pakket - gebaseerd op die 3 procent - niet kan accepteren.' Volgens Roemer is het nu wel duidelijk geworden waar de partijen voor staan. Hij is dus niet geheel ongelukkig met het akkoord, als uitgangspunt voor de aanstaande verkiezingen.

Diederik Samsom van de PvdA zeg teleurgesteld te zijn. Samsom heeft vooral moeite met een bezuiniging van bijna één miljard op het onderwijs en de zorg. Minister de Jager zegt dat dit in de Miljoenennota verder zal worden uitgewerkt. Roemer en Samsom vragen zich af wat dit akkoord nu waard is. Roemer stelt voor om op de brief naar Brussel te zetten: 'maximaal houdbaar tot 12 september'.

De PvdA meent dat de arbeiderspartij geen kans heeft gekregen om mee te praten. De PvdA was niet bij het overleg tussen D66, GroenLinks, ChristenUnie, VVD, CDA en Jan Kees de Jager van Financiën op donderdagmiddag. Sybrand van Haersma Buma (CDA) zei tijdens het debat tegen Samsom dat hij eerder die week had mee moeten onderhandelen: 'De deur stond open.' Samsom over het akkoord: 'De lasten zijn niet eerlijk verdeeld. Van de rijken wordt geen extra bijdrage gevraagd. De agenten en de leraren krijgen er niks bij. De AOW-leeftijd gaat versneld omhoog.'

PVV-leider Wilders maakte tijdens zijn spreektijd duidelijk dat wat hem betreft de komende verkiezingen gaan over dit pakket en de Nederlandse gehoorzaamheid aan de regels uit Brussel. Wilders: 'De partijen wilden zo snel mogelijk buigen voor het dictaat van Brussel. De Kunduz-coalitie capituleert voor Brussel. Zij kunnen hun leven lang gratis lunchen terwijl wij hier moeten creperen.' Volgens Wilders worden de verkiezingen een strijd om 'onze soevereiniteit, onze grenzen en onze toekomst'. 'Baas in eigen huis, baas in eigen land.'

Samsom (PvdA) en Sap (GroenLinks) tijdens het overleg. Beeld ANP
Samsom (PvdA) en Sap (GroenLinks) tijdens het overleg.Beeld ANP

Motie verworpen
Kort na middernacht, net voor het debat werd beëindigd, haalde een motie van Samsom, om de korting op de sociale zekerheid in de begroting van 2013 terug te draaien, het niet. Premier Rutte ontraadde eerder op de avond de motie van Samsom omdat hij de Wet Werken naar Vermogen wil gaan bespreken met verschillende fracties om te kijken of de wet in aangepaste vorm alsnog doorgang kan vinden. Als de Wet Werken naar Vermogen geen doorgang vindt, kan het geplande besparingen tenietdoen.

Naar de Europese Commissie
De Europese Commissie had de eurolanden gevraagd om voor 30 april te laten weten welke maatregelen zij treffen om het begrotingstekort in de hand te houden. Nederland kan zich nu, ter elfder ure, aan de Europese afspraken houden. Demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager zei vannacht: 'Ik kan met een gerust hart naar Brussel'. Hij prees de partijen die de deal overeenkwamen dat ze het landsbelang voorop hebben gesteld en niet het partijbelang. 'Niemand kan dit succes alleen claimen.'

De Europese Commissie noemde het gisteren het hoopgevend dat CDA, VVD, GroenLinks, ChristenUnie en D66 overeenstemming hebben bereikt over een begrotingsplan. 'Het is bemoedigend te zien dat de meeste politieke partijen de noodzaak inzien om de Nederlandse begrotingssituatie op een duurzame manier aan te pakken', aldus een woordvoerder van Olli Rehn. De zegsman herhaalde dat begrotingsdiscipline niet door Brussel wordt opgelegd, maar door de lidstaten zelf werd afgesproken. 'Het is essentieel voor het belang van de Nederlanders.'

Vervroegde verkiezingen?
Het akkoord zal gelden zo lang er nog geen nieuwe regering is gevormd. Mogelijk worden de verkiezingen al op 5 september gehouden, zodat met Prinsjesdag de nieuwe Tweede Kamer geïnstalleerd zal zijn. Dit was een voorstel van Rutte gisteren. Vandaag zal er in de ministerraad een besluit worden genomen over dit plan.

Jan Kees de Jager staat de pers te woord na het Kameroverleg. Beeld ANP
Jan Kees de Jager staat de pers te woord na het Kameroverleg.Beeld ANP
Meer over