Edward Snowden ziet kansen op veilig toevluchtsoord afnemen

Klokkenluider Edward Snowden ziet zijn mogelijkheden om een veilig toevluchtsoord te bereiken en uitlevering aan de VS te vermijden alleen maar afnemen. In een poging weg te komen uit Moskou heeft hij een twintigtal landen een asielverzoek gestuurd. Het ene na het andere land liet dinsdag echter weten in deze omstandigheden niets voor hem te kunnen of willen doen.

AMSTERDAM - Sinds zijn vertrek uit Hongkong bevindt Snowden zich al ruim een week in een juridisch niemandsland in de transitruimte van het Moskouse vliegveld Sjermetjevo. Hij wou doorreizen naar Latijns-Amerika, maar dat lukte niet omdat hij geen reisdocumenten heeft. De VS verklaarden zijn paspoort ongeldig.

Een medewerkster van de klokkenluiderssite WikiLeaks overhandigde namens Snowden 19 asielaanvragen bij het Russische consulaat op het vliegveld, met het verzoek deze door te geven aan de betrokken ambassades in Moskou. Ook Nederland kreeg een verzoek. De meeste landen hielden de boot af. Ze reageerden afwijzend (Nederland, India, Brazilië, Polen, Noorwegen) of zeiden dat een asielverzoek alleen kan worden ingediend op hun grondgebied (Finland, Spanje, Ierland, Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland). Volgens staatssecretaris Fred Teeven maakt Snowden in Nederland geen kans omdat er geen sprake is van een acute noodsituatie.

Ecuador

Eerder had Snowden al geprobeerd asiel te krijgen in IJsland en Ecuador. Vooral op dat laatste land had hij zijn hoop gevestigd. Het consulaat van Ecuador in Londen verleent gastvrijheid aan WikiLeaks-oprichter Julian Assange. Bovendien was het de Ecuadoraanse consul in Londen die het tijdelijke reisdocument had verzorgd waarmee Snowden Hongkong kon verlaten nadat zijn paspoort was ingetrokken.

Gastvrijheid was echter ver te zoeken in de woorden van president Rafael Correa van Ecuador, die in The Guardian zei dat een asielverzoek alleen in behandeling kan worden genomen als Snowden zijn land kan bereiken. En daarbij zal hij niet worden geholpen.

Het verlenen van reispapieren door de consul noemde Correa een 'vergissing'. Hij wil ook geen ontmoeting met de klokkenluider. 'Strikt genomen heeft hij gespioneerd.' Eerder had Correa toegegeven dat de Amerikaanse vicepresident Joe Biden hem heeft gevraagd Snowden geen asiel te verlenen.

Snowden trok een asielverzoek voor Rusland gisteren in, nadat president Poetin had gezegd dat Snowden alleen mocht blijven als hij zou stoppen met zijn 'anti-Amerikaanse activiteiten' en het schaden van de belangen van zijn 'Amerikaanse partners'. Russische functionarissen willen graag van Snowden af. Als hij zou worden opgehaald met een auto, wordt dat voertuig beschouwd als buitenlands grondgebied, zeiden ze tegen persbureau Reuters.

'Stateloos'

'Snowden zit in een benarde positie', zegt advocaat en hoogleraar advocatuur Britta Böhler. 'Hij wil naar een land dat garandeert dat hij niet wordt uitgeleverd, maar veel landen hebben een uitleveringsverdrag met de VS.' Op de site van WikiLeaks zegt Snowden dat hij 'stateloos' is. Hij verwijt Obama's regering het staatsburgerschap als wapen te gebruiken. Volgens Böhler is Snowden zijn staatsburgerschap niet kwijt. 'Dat kan niet zomaar worden ingetrokken. Zeker niet als je in de VS bent geboren.'

Snowden kan alleen nog reizen met een tijdelijk reisdocument. Een land dat van plan is een asielverzoek in behandeling te nemen, zou dat kunnen regelen, zegt Böhler. 'Snowdens grootste probleem is niet het ontbreken van een paspoort, maar het vinden van een land dat hem niet uitlevert.'

Volgens Snowden heeft Joe Biden alle landen die door hem zijn benaderd onder druk gezet om hem buiten de deur te houden. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken erkende eerder dat het contact zoekt met landen waar Snowden naartoe kan gaan.

Bijval kreeg Snowden van de Venezolaanse president Nicolas Maduro. In Moskou nam hij het op voor de voormalige CIA-medewerker die onthulde dat de Amerikaanse geheime dienst NSA telefoon- en internetgegevens verzamelt. 'Hij heeft een grote waarheid onthuld om oorlogen te voorkomen', aldus Maduro. Of Venezuela bereid is hem op te nemen, liet hij in het midden.

undefined

Meer over