Ecuadorianen zijn corrupte politici zat

Vijf presidenten versleet Ecuador in tien jaar, en allemaal verbruidden ze het bij het volk. De gisteren afgezette president omdat hij alle rechters had ontslagen en vrienden werd met een impopulaire ex-president....

Van onze correspondent Cees Zoon

President Lucio Gutiérrez van Ecuador is woensdag afgezet. Kort nadat het parlement van het Zuid-Amerikaanse land besloten had de president aan de kant te zetten, werd het regeringspaleis in de hoofdstad Quito door militairen bezet. Legerleider generaal Maldonado overtuigde de voormalige kolonel Gutiérrez dat hij elke steun had verloren en het paleis diende te verlaten.

Politici maakten direct na de actie duidelijk dat het geen staatsgreep is, maar een grondwettelijke beslissing van het parlement. Gutiérrez is uit zijn functie gezet omdat hij 'niet in staat is het land te regeren'. Nog voor de afgezette president zijn paleis had verlaten, werd vice-president Alfredo Palacio als diens opvolger beëdigd, in een chaotische zitting van het parlement waarin de demonstranten waren binnengedrongen.

'Het volk van Ecuador heeft een einde gemaakt aan de dictatuur, de arrogantie en de terreur', waren de eerste woorden van de nieuwe president. Palacio had vorige week het uitroepen van de noodtoestand door Gutiérrez als een staatsgreep had aangemerkt.

Het afzetten van Gutiérrez was de ontknoping van dagenlange heftige protesten in Quito. Dinsdagavond demonstreerden honderdduizend mensen in de straten van Quito. Zij werden met een overdaad aan traangas op een afstand gehouden van het regeringspaleis op het Onafhankelijkheidsplein, waar de president zich had verschanst. Tijdens de confrontaties met militairen en politie kwam een Chileense fotograaf om het leven. Woensdag, toen de demonstraties opnieuw op gang kwamen, viel een tweede dode.

De steun van de meerderheid van het parlement en van het leger hield Lucio Gutiérrez de afgelopen dagen overeind. Maar de woede van de demonstranten richtte zich steeds meer op de hele politieke klasse in Ecuador. Woensdagmorgen besloot een deel van de parlementariërs de president te laten vallen. Eerst stemden zij voor het afzetten van de voorzitter van het parlement, een trouw aanhanger van Gutiérrez, en in een moeite door werd het vonnis geveld over de president. Het leger s ch a a r d e zich toen aan de zijde van het parlement.

De ex-kolonel had zich dinsdag opgesloten in zijn paleis in het historische hart van Quito. In de loop van de dag werden steeds meer militairen en politiemensen aangevoerd die de hele buurt afgrendelden met hekken en prikkeldraad. Paarden, honden, pantserwagens en waterkanonnen werden in stelling gebracht. De president was bang dat de menigte het plein zou bezetten en vervolgens zijn paleis onder de voet zou lopen. Hij wist hoe dat gaat, want hij was er als legerkolonel bij toen zijn voorganger Mahuad in 2000 op deze drastische manier werd afgezet.

Kolonel Gutiérrez koos toen de zijde van de opstandige bevolking en wist het leger te overreden tot het uitvoeren van een staatsgreep. De populariteit die dit hem opleverde, maakte hem tot de winnaar van de presidentsverkiezingen in 2002. Ruim twee jaar later viel hem echter hetzelfde lot ten deel als gevolg van wanbeleid en beschuldigingen gemene zaak te maken met zijn corrupte voorgangers.

'Laat ze allemaal ophoepelen!', scandeerde de menigte dinsdagavond. Het centrum van Quito ging geheel schuil in traansgaswolken, maar de kreet van de demonstranten klonk steeds op andere plaatsen op.

Ecuador heeft een lange traditie van volksopstanden tegen de even traditioneel corrupte politieke machthebbers. Vijf presidenten had het kleine Zuid-Amerikaanse land de afgelopen tien jaar als gevolg van de aanhoudende instabiliteit. Uitgerekend een van de meest omstreden afgezette presidenten, Abdalá Bucaram, ook wel de Gek genoemd, was de vlam die de nieuwe protestgolf had ontstoken. De onvrede over Gutiérrez smeulde al geruime tijd, maar zijn openlijke alliantie met Bucaram heeft de Ecuadorianen opnieuw massaal op de been gebracht.

In december vorig jaar ontsloeg de president het volledige Hooggerechtshof en benoemde persoonlijk de nieuwe rechters van dit college. Deze ongrondwettelijke manoeuvre, op grond waarvan hij tot dictator werd bestempeld, was bedoeld om een persoonlijk vriend van ex-president Bucaram tot hoogste rechter te maken.

Het was een tegendienst voor de steun van Bucarams partij in het parlement bij het voorkomen van een imp e a ch m e n t van Gutiérrez. De eerste maatregel van het nieuwe hof was het intrekken van de aanklachten wegens corruptie tegen Bucaram en een andere expresident, de bananenmagnaat Álvaro Noboa.

Met zijn steun aan Bucaram,heeft Lucio Gutiérrez zich in de ogen van velen ontpopt als een verrader.

Meer over