Dwalingen

Boeken lezen is veel beter voor u dan het volgen van het nieuws.

SUZANNE WEUSTEN

Rolf Dobelli: De kunst van het verstandige handelen

Uit het Duits vertaald door Liesbeth van Nes.

De Bezige Bij; 192 pagina's; euro 18,90.

De mens is een irrationeel wezen. Hij begrijpt geen bal van statistiek, overschat zichzelf voortdurend en laat zich misleiden door emoties als spijt en jaloezie. Hij leidt een leven vol dwalingen en heeft het niet eens in de gaten. Zie hier de ingrediënten van De kunst van het verstandige handelen van de Zwitserse schrijver, uitgever en manager Rolf Dobelli. Het boek is het vervolg op De kunst van het heldere denken, dat vorig jaar in Duitsland het best verkochte non-fictieboek was.

Dobelli heeft een missie. Om de welvaart een grote sprong voorwaarts te laten maken, hoeven we volgens hem niet extra sluw te zijn, hyperactief te worden of nieuwe ideeën te hebben. We hoeven alleen wat minder dom te zijn.

In 52 hoofdstukjes behandelt hij uiteenlopende onderwerpen, zoals uitstelgedrag, beroepsdeformatie of het maken van goede voornemens. Hij constateert dat we ons aan allerlei fouten schuldig maken. We gaan lichtzinniger om met gewonnen geld dan met geld waarvoor we gewerkt hebben. Ook denken we dat iets beter en lekkerder is wanneer we het zelf hebben gemaakt of bedacht.

Voor de meeste menselijke dwalingen baseert Dobelli zich op het werk van gedragseconomen of psychologen, maar soms ook speelt hij leentjebuur bij andere schrijvers, zoals Mark Twain, of filosofen, zoals Wittgenstein.

In het hoofdstuk met de titel 'Als je niets te zeggen hebt, zeg dan ook niets' - het leukste stukje van de bundel - trekt hij van leer tegen de 'zwamneiging', de woordenvloed die geestelijke troebelheid moet verhullen. Een dwaling van topfilosofen en wetenschappers, maar ook van domme televisiesterretjes. Hoe welsprekender het gelegde rookgordijn, schrijft Dobelli, 'hoe gemakkelijker we erin tuinen.'

Dobelli heeft een aansprekende en stellige stijl; hij schuwt de overdrijving niet en onderbouwt zijn observaties en interpretaties van menselijk gedrag met resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Hij maakt grapjes, ook over zijn klanten die hem inhuren om te komen spreken, terwijl het toch goedkoper is om zijn boek te lezen.

Hij sluit af met een zelfbedachte denkfout, een ultrakorte weergave van zijn spraakmakende essay uit 2010: Avoid news. Het zijn gedachten over de in zijn ogen verslavende en onzinnige bezigheid om kranten en nieuwssites te lezen. Als gevolg van het dag in dag uit consumeren van nieuws, denken we dat de wereld bestaat uit dramatische en opzienbarende gebeurtenissen en lopen we volgens hem met de verkeerde risicokaart in ons hoofd. Hij leest om deze reden ook geen kranten, bezoekt geen nieuwssites, maar zweert bij lange artikelen en boeken. 'Er bestaat immers niets beters dan een boek om de wereld te begrijpen', zo luidt zijn stellige, niet onderbouwde laatste zin.

De kunst van het verstandige handelen is onderhoudend en leerzaam, maar geen boek om in één keer uit te lezen. Bovendien is het erg gericht op Zwitserland en Duitsland en moeten we de voorbeelden uit eigen land zelf maar bedenken.

Zou Dobelli onze bankiers, politici en media-sterren opvoeren in De kunst van het verstandige handelen, dan zou zijn missie in Nederland meer kans van slagen hebben.

undefined

Meer over