Duwen en trekken aan een stalen veertiger

Bruggen zijn niet van elastiek. De Muiderbrug vormt een uitzondering. Dat komt goed uit. Door Peter van Ammelrooy..

Peter van Ammelrooy

Een plak staal en asfalt van 300 meter lang en 45 meter breed, met een gewicht van 8.000 ton. Hoe til je dat op terwijl er elk kwartier duizenden auto’s en vrachtwagens overheen razen?

Centimeter voor centimeter, zoals Rijkswaterstaat laat zien met de Muiderbrug, de volgend jaar 40 jaar oude overspanning over het Amsterdam-Rijnkanaal. De afgelopen weken is de stalen brug van onderaf met 20 centimeter opgekrikt. Eind juni gaat het gevaarte nog eens 35 centimeter verder de lucht in. Dan wordt de brug omhooggetrokken aan kabels vanaf twee 70 meter hoge pylonen naar het midden van de brug.

Het is een staaltje ingenieurswerk dat in Nederland nog nooit is vertoond, zegt Nico Dollee, technisch manager van Rijkswaterstaat. En een kunststukje dat niet snel nog eens zal worden vertoond, voegt Willem-Peter Huijssoon eraan toe. ‘De andere stalen bruggen in Nederland zijn veelal te kort om ze op deze manier op te rekken’, zegt de projectleider van het consortium van bouwers CFE en Buyck, dat het karwei uitvoert.

De Muiderbrug was een van de stalen bouwwerken waarvan Rijkswaterstaat enkele jaren geleden constateerde dat het niet meer voldeed aan de eisen van de moderne tijd. Het verkeer is sinds 1970 zwaarder en intensiever geworden. De brug moest worden verstevigd en tegelijkertijd worden voorzien van spitsstroken om de doorstroom op de A1 – vaste gast in de filemeldingen – te bevorderen.

Ook de scheepvaart had een wens. Dat wilde met hoger beladen schepen onder de brug door kunnen – vier in plaats van het huidige maximum van drie op elkaar gestapelde vrachtcontainers.

Van alle mogelijke oplossingen bleek een tuibrug de beste, zegt Dollee. ‘Als we geen rekening hadden hoeven houden met schepen, hadden we midden in het Amsterdam-Rijnkanaal een pijler gezet, waarop het midden van de brug had kunnen rusten.’ In een stalen brug zit evenwel ietwat rek. Hij kan net als een elastiekje tussen twee vingers worden opgerekt. Dat bood de mogelijkheid om de scheepvaart van dienst te zijn.

Een complicerende factor is dat de brug een onderdeel vormt van een van de belangrijkste verkeersaders, legt Dollee uit. ‘Als je hem afsluit, moeten tienduizenden forensen omrijden via Utrecht of de Afsluitdijk.’ Over de Muiderbrug rijden elke werkdag 180 duizend auto’s en andere voertuigen – ook tijdens de verbouwing.

De brug is de afgelopen weken in twee fasen vanuit de oeverpijlers opgetild – eerst 8 centimeter, daarna nog eens 12. Dat gebeurde met ruim tachtig vijzels – hefwerktuigen – die worden bestuurd door een computer. De ruimte die zo tussen pijlers en brugdek ontstond, is daarna opgevuld. Al die tijd voorkwam een tijdelijke constructie – de brug stond immers los van zijn pijlers – dat het gevaarte zou ‘wegwandelen’.

Het hefwerk is de afgelopen week afgerond. De automobilisten hebben er niets van gemerkt. Die hebben misschien wel gezien hoe vorige maand met kranen op de brug twee stalen delen van de opvangliggers zijn aangebracht. Die dienen voor de versterking van de brug. Verder zijn aan elke oever de fundamenten verrezen van de pylonen. Daarop stapelen de bouwers eind mei blok na blok op elkaar tot er een hoogte is bereikt van 50 meter. De vier bovenste elementen, waarmee de pylonen hun volledige lengte bereiken, worden er later pas opgezet. ‘Die zitten er voor het mooi op’, zegt Dollee.

Eind juni komt het spannendste moment voor de bouwers. Dan gaan ze de tuien aanspannen en beginnen ze met het ophijsen van de brug. Die komt in het midden dan nog eens 35 centimeter hoger te liggen. De operatie is tientallen keren nagerekend. Bij eerdere werkzaamheden bleken de computermodellen op de millimeter exact uit te komen. ‘Zo’n klus doe je alleen als je 1.000 procent zeker van je zaak bent’, zegt Huijssoon.

Voor het aanspannen van de tuien wordt de A1 bij Muiden in het weekend van 21 en 22 juni wel volledig afgesloten. Huijssoon: ‘Dan moeten we de brug helemaal trillingsvrij hebben.’ Nu ‘zwiept’ de brug maximaal 2 centimeter op en neer als er verkeer overheen gaat.

Als het karwei slaagt, is er voor het eerst in Nederland een liggerbrug omgebouwd tot een tuibrug. ‘Een forens die eind juni ziek thuis heeft gezeten, weet in juli niet wat hij ziet’, zegt Huijssoon. ‘Die zal denken dat hij de verkeerde afslag heeft genomen.’

Meer over