Dutroux City

Aarlen wordt vanaf maart het decor voor het proces-Dutroux. Het stadje vreest de chaos en media-aandacht. 'Marc Dutroux is feitelijk al jaren mijn overbuurman.'

De Amerikaanse tank op Place Léopold, ter nagedachtenis aan de bevrijding op 10 september 1944, kan vandaag een schot afvuren zonder iemand te raken. Een agent schrijft een parkeerbon uit op het vrijwel lege plein waar hotel L'Ecu de Bourgogne kamers à volonté heeft. Weinig volk interesseert zich op de Grand' Rue voor de soldes van modehuis Fautré of voor de liquidation totale van concurrent Robert. Veel van de 25 duizend inwoners zijn over de grens aan het werk in Luxemburg-stad, dertig kilometer verderop.

Aarlen ofwel Arlon, de redelijk welgestelde hoofdstad van de Waalse provincie Luxemburg, lijkt letterlijk en figuurlijk een vergeten uithoek van België.

Hoe anders zal het hier vanaf maandag 1 maart aan toe gaan. De Amerikaanse tank zal weken uit het zicht raken door satellietwagens en mobiele tv-studio's. De politie zal niet toekomen aan foutparkeerders, de hotels zullen uitpuilen. Aarlen rekent op twaalfhonderd journalisten en juristen, op zeshonderd getuigen en een onbekend aantal ramptoeristen. Het verkeer zal een chaos zijn.

Tegen wil en dank is Aarlen straks voor het oog van de wereld Dutroux City. Hier is het 'proces van de eeuw' tegen 'volksvijand nummer één', zoals Marc Dutroux en zijn berechting steevast in België heten. De man die wordt verdacht van drievoudige moord, vijfvoudige ontvoering, gevangenneming, verkrachting en drugshandel is afkomstig uit Charleroi. Maar hij staat met drie medeplichtigen terecht in de provincie Luxemburg, aangezien hij werd gearresteerd na een kinderroof in Bertrix, zestig kilometer van Aarlen.

'Het proces-Dutroux is niet onze competentie', klinkt het gereserveerd bij het Office de Tourisme. Liever geeft de hostess foldertjes mee over de Romeinse toren, de imposante Sint-Donatus kerk en de Sint-Maartensbasiliek, de twee musea of de maitrank, gezoete witte wijn met lievevrouwebedstro. 'Aarlen is de oudste stad van België, wist u dat?'

Ook burgemeester Guy Larcier lijkt nu al zijn bekomst te hebben van alle aandacht. 'Wij hebben niet om dit proces gevraagd', klaagde de 64-jarige burgervader onlangs in De Standaard. 'Ik ga er alles aan doen zodat het proces hier het leven zo weinig mogelijk verstoort.'

Dat betekent: geen extra parkeerplaatsen, geen restauranttent voor de media achter het gerechtsgebouw, geen gedenkteken ervoor. Elke benefietactie voor het goede doel is op voorhand verboden. Voor zondag 29 februari beletten het stadsbestuur en de deken van Aarlen zelfs een herdenkingsdienst voor de slachtoffers. In juli is er een grote kermis, achter het gerechtsgebouw. 'U mag dat', stelt burgemeester Larcier, 'als een symbolische uitdrijving van de duivel zien'.

Die duivel huist sinds zijn arrestatie in augustus 1996 in Aarlen. 'Marc Dutroux is al jaren mijn overbuurman', zegt Pascale Collignon. Haar praktijk voor 'kinesitherapie' (fysiotherapie) ligt pal tegenover de poort van het huis van bewaring aan de Rue Léon-Castilhon.

Het maison de sureté – anno 1867 – wordt aan de straatkant aan het zicht onttrokken door een hoge grauwe muur met okerkleustoelenrige kantelen. In het midden een stalen poort, een geblindeerd kijkluikje, een deurbel zonder opschrift. Achter een getralied venster staat een globe. Aan de achterzijde, bij de broeikassen van de gebroeders Schockert ('planten, bloemen, fruit') steekt boven de vestingmuur een moderner cellencomplex uit.

'Voor ons is het niet nieuw dat hij hier zit, maar nu ontdekt de rest van de wereld het', zegt fysiotherapeute Collignon. 'Mijn praktijk blijft gewoon open tijdens het proces, ik moet toch geld verdienen. De straat zal hermetisch zijn afgezet. Ik heb parkeerplaatsen gereserveerd, want hier voor de deur parkeren is dan onmogelijk.'

Ook binnen de gevangenismuren verandert rond 1 maart veel. Dutroux' ex-vrouw en medeverdachte Michèle Martin wordt na zeven jaar overgeplaatst van Namen naar hier. De dagelijkse tocht van 125 kilometer zou te riskant zijn. In het Aarlense huis van bewaring moeten 24 mannelijke gedetineerden wijken voor een tijdelijke vrouwenvleugel.

Het transport van de verdachten – behalve Dutroux en Martin ook Dutroux' handlanger Michel Leliève en de Brusselse zakenman Michel Nihoul – dreigt een waar circus te worden, al ligt het gerechtsgebouw amper driehonderd meter verderop. De veiligheidszone wordt zo klein mogelijk gehouden, maar brengt zeker ongemakken met zich mee voor de openbare school aan het begin van de straat.

Aan de smeedijzeren poort hangen elf kindertekeningen met vrolijke afbeeldingen van het schoolgebouw. 'L'école communale, c'est pas mal!', heeft een leerling erbij geschreven. Ouders zijn welkom voor een rondleiding door directrice Sabine Dumont. 'Mevrouw Dumont vertelt er maar niet bij dat meneer Dutroux de kinderen tijdens het luchten kan horen zingen', zegt een passant. 'Ik krijg er de bibbers van.'

Goed zichtbaar vanuit de school ligt het nieuwe gerechtsgebouw dat het neogotische Paleis van Justitie op de Place Léopold vervangt. Gebouw A uit 1993 is een zwarte blokkendoos met zwarte spiegelramen, waar de handelsrechtbank, de politierechter en de vrederechter zetelen. Gebouw B, verbonden met een luchtbrug waar isolatiemateriaal uit wappert, oogt als een duistere koektrommel. De nieuwe aanbouw uit maart 2003 huisvest het hof van eerste aanleg, het parket van de procureur des konings én het hof van assisen. Dat is het volkstribunaal dat zware misdrijven behandelt.

'Klein hè?', zegt de medewerkster van het parket als ze de houten deur van het slot heeft gedraaid. 'Het is een klein zaaltje, maar het wordt ook slechts vier of vijf keer per jaar gebruikt.We kunnen niet voor een megaproces een aparte rechtszaal bouwen.'

Vrijwel wekelijks kloppen er al cameraploegen aan om te filmen, hetgeen verboden is. De assisenzaal is een benauwd ogende, ronde ruimte zonder ramen; een houten vloer, een plafond van geperforeerd staal. Vooraan zetelen de rechters, met achter zich foto's van koningin Paola en koning Albert II.

Links tegen de muur geplakt zit een soort tolkencabine met vier

en witte telefoons. Dit is de beruchte 'glazen kooi' voor Dutroux en zijn medeverdachten. 'Verdachten bij alle processen zitten daar', verklaart de parketmedewerkster. De rechtbank prijst zich gelukkig met deze voorziening, net als met de inpandige parkeergarage. Dutroux mag niet nog eens uit een rechtszaal ontsnappen en de justitie en politie voor aap zetten, zoals op 23 april 1998 in Neufchâteau gebeurde.

Rechts zijn twee banken voor de twaalf juryleden, door het lot aan te wijzen onder de bevolking van de provincie Luxemburg. Zij komen amper tien meter van Marc Dutroux te zitten en kunnen hem recht in de ogen kijken. Achterin het zaaltje resteren nog vijftien zitplaatsen op weinig comfortabele houten koorbanken. Toch zal er om worden gevochten. Vijf plekken zijn voor de Waalse pers, vijf voor de Vlaamse, vijf voor buitenlandse journalisten.

De vele honderden andere journalisten moeten hopen op een plaatsje in het voormalige Paleis van Justitie aan de Place Léopold. Meer dan tachtig tot honderd plaatsen zullen er niet beschikbaar zijn voor het videoscherm.

De strijd om de 125 Aarlense hotelkamers is al lang beslecht. Particulieren verhuren kamers aan de hoogst biedende, CNN kocht naar verluidt een huis. Juryleden, advocaten en magistraten worden noodgedwongen buiten Aarlen ondergebracht. In de Bastin-kazerne van Stockem kunnen tweehonderd directbetrokkenen slapen in een nieuw woonblok dat nadien bestemd is voor militairen die terugkeren uit Duitsland.

Dutroux' raadsheer Ronny Baudewyn werd geweerd uit de Aarlense hotels. Uit protest wilde hij een stacaravan parkeren op de parkeerplaats van het politiebureau. Guy Larcier stak er een stokje voor. 'Zijn aanwezigheid zou een nodeloze provocatie zijn', zei de burgemeester in De Standaard. 'In Luxemburg-stad zijn trouwens hotels genoeg.'

De ouders van de vermoorde meisjes mogen daarentegen gratis overnachten in hotel L'Ecu de Bourgogne, zegt Roger Kirschenbilder, zoon van uitbater Rudy. 'Het kost ons slechts beddengoed en ontbijt. Meneer Paul Marchal (wiens dochter An om het leven kwam, red.) moet al onbetaald verlof opnemen en hij kan zijn advocaten amper betalen. Dutroux krijgt zijn advocaat van de staat. De wereld op z'n kop.'

En dan nog zijn de zeventien kamers van het hotel niet volgeboekt. 'We houden kamers vrij voor reguliere gasten die niets met het proces te maken hebben. Zij komen na het proces nog eens terug naar Aarlen. De juristen en journalisten vergeten ons weer.'

Kirschenbilder senior bezweert het niet voor de reclame te doen. 'Mijn zoon heeft de familie Marchal in een opwelling dit aanbod gedaan. U dacht toch niet dat we een trekpleister worden dankzij het proces? Zoveel valt hier niet te beleven.'

Des te meer gebeurt er in maart en april, tot onrust van de talloze scholen en het meisjesinternaat Notre Dame. Het proces is geen prettig onderwerp om in de klas aan te moeten roeren, zegt Rita Simon, directeur van een schooltje naast het gemeentehuis. 'We laten het aan de ouders over om er met hun kinderen over te praten. Volgende week vergaderen we met de gemeente en de andere scholen over de aanpak. Meer wil ik er niet over zeggen.'

In Le Miami Café, aan de Grand' Rue, hebben scholieren meer praatjes. 'Ik vind het wel cool dat we Dutroux City worden', zegt de 17-jarige Julien. Kijkend naar het tafelvoetbal drinkt hij een mazout, half bier, half cola. 'Eindelijk worden we bekend.' Maar de even oude Charlotte, aan de jus d'orange, vindt het niks. 'Ik ben bang voor Dutroux. An en Eefje die hij heeft vermoord, waren van mijn leeftijd.'

Bij de toiletten hangt een affiche van de Belgische organisatie Child Focus, met foto's van spoorloos verdwenen tieners. Tipgevers kunnen het gratis nummer 110 bellen. Charlotte huivert. 'Dutroux hebben ze, maar er lopen nog heel wat gekken rond.'

Meer over