Duo kijkt graag van twee kanten

Wie de tentoonstelling bezoekt, doet er goed aan om zijn gevoel voor humor mee te nemen.

Wie niet beter weet, zou Thijs groot Wassink (1981) en Ruben Lundgren (1983) kunnen bestempelen als de meest gemakzuchtige fotografen ter wereld. Voorbeelden genoeg op hun eerste grote overzichtstentoonstelling in Foam, Amsterdam, waar het werk dat ze de afgelopen jaren als het duo WassinkLundgren maakten nu te zien is. Loopt u even mee?


Hier: een muur vol grote foto's, opgeprikt met spijkertjes. Er is een aantal beelden tussenuit gescheurd, de papieren resten hangen er nog. Slordig hoor. Daar: een stapel posters, waar de kijker er eentje van mag meenemen. 'Please take one.' Maar er staat niets op (behalve die tekst), het zijn witte vellen papier. Ja, de zijkant van het blok posters is bedrukt met kleine afbeeldingen uit het oeuvre van WassinkLundgren. Maar daar heb je dus niets aan, tenzij je het hele blok meeneemt.


Verderop vind je het project Is Still Searching (2006), een boekje waaraan de heren fotografen te laat waren begonnen en dat ze toen maar lieten drukken zonder eerst een kritische selectie te maken. Scheurden ze achteraf, al naar gelang hun pet stond, uit elk exemplaar de foto's die ze niet goed vonden en maakten van dat scheuren video-opnamen. Klaar. Maar het mooist is nog wel de tekst die aan het begin van hun tentoonstelling op de muur werd geplakt. 'Zelfs nadat een tentoonstelling of boek af is, kan het nog lang duren voordat we doorhebben wat de preciese betekenis ervan is. Een tekst geschreven door een curator, of een artikel opgetikt door een criticus, kan dan uitkomst bieden. Het is zo lekker verhelderend om terug te lezen wat je nou eigenlijk gedaan hebt.'


Ja zeg. Menen ze dat nou?


Het is algemeen bekend dat Foam geen deurbeleid voert. Maar wie One Group Show wil bezoeken, doet er goed aan om zijn gevoel voor humor mee te nemen en vastomlijnde ideeën over wat fotografie wel of niet moet zijn thuis te laten. Onthoud voor de zekerheid het wachtwoord: Homo Ludens. Want spelen, dat zijn Thijs groot Wassink en Ruben Lundgren nooit verleerd.


Ze studeerden in 2005 af aan de kunstacademie in Utrecht en werken sindsdien samen, Groot Wassink vanuit Londen en Lundgren vanuit Beijing. Dat ze zo ver van elkaar zijn verwijderd, vinden ze geen enkel probleem. Werken via Skype, vergaderen via de computer - het levert nieuwe inspiratie op voor de fotografen die het internet als belangrijke bron voor fotografie zien.


Het liefst spelen de twee het Grote Omdraai-spel. De regels zijn simpel: kijk naar de wereld om je heen en gebruik de fotografie om de dingen een kwartslag of zelfs 180 graden te kantelen. De camera in een fotohokje neemt doorgaans foto's van mensen die in dat hokje zijn gaan zitten, met de gordijnen dicht en de rest van de wereld even buitengesloten. Maar voor hetzelfde geld kun je de gordijnen open schuiven en de camera via een spiegel snapshots laten maken van de omgeving van het fotohokje: van argeloze voorbijgangers of de kassa's van de supermarkt.


Dat omdraaien geldt ook voor die eerdergenoemde 'gemakzuchtige' projecten. Behalve dat het voor verrassingen zorgt, maakt het dat het fotografenduo continu lichtvoetig maar slim commentaar levert op het medium fotografie en op de alomtegenwoordigheid ervan, online en in het straatbeeld.


De foto's van WassinkLundgren zijn soms mooi, maar vaker niet; ze werden in elk geval niet genomen met dat doel. Hun fotoboeken zijn geen aangename plaatjesboeken, maar een soort edities van Denksport, die altijd pas na een tijdje een fijne klik in het hoofd van de kijker teweegbrengen. Zo is de catalogus bij deze tentoonstelling een klein boekje, waarin de afbeeldingen screen-shots zijn van wat je ziet wanneer je op Google de zoekterm 'WassinkLundgren' invult.


En het portfolio van het fotografenduo is geen sjieke leren map met glanzende foto's erin, maar een uitgave van Blurb waarin de doorgaans onzichtbare tekstvakken en kaders van de software, bedoeld als handleiding voor de fotoboekenmaker, gewoon te zien zijn.


WassinkLundgren houdt weinig verborgen, lijkt het. Koestert geen illusies over de perfecte foto, het ideale fotoboek, de ultieme tentoonstelling. Over dé werkelijkheid. Die kan immers van dag tot dag verschillen en je zou altijd de mogelijkheid moeten hebben om achteraf veranderingen aan te brengen, om de dingen van twee kanten tegelijk te bekijken.


Wie echter denkt dat het duo zich met die open manier van werken in de kaart laat kijken, vergist zich. WassinkLundgren mag anderen dan zogenaamd om duiding vragen, stiekem weten de twee donders goed waar ze mee bezig zijn. Luie fotografen? Daar is dus geen sprake van. Al hoeven Thijs groot Wassink en Ruben Lundgren ook weer niet te denken dat ze de enigen zijn die de dingen af en toe mogen omdraaien.


Meer over