Nieuws

Duizenden zelfstandigen in de kou na fout Belastingdienst

Door een fout van de Belastingdienst hebben duizenden Nederlanders onterecht toeslagen moeten terugbetalen. Veel gedupeerden raakten daardoor in de schulden, waarvoor slechts een klein deel schadevergoeding heeft gekregen.

Pieter Omtzigt (CDA) en Eric Wiebes (VVD) in februari 2017. Beeld Hollandse Hoogte / Werry Crone
Pieter Omtzigt (CDA) en Eric Wiebes (VVD) in februari 2017.Beeld Hollandse Hoogte / Werry Crone

Volgens schattingen van het ministerie van Financiën zijn mogelijk 10 tot 15 duizend Nederlanders in de problemen gekomen door het gebruik van zogeheten leenbijstand (bbz), blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Met deze regeling konden uitkeringsgerechtigden met een renteloze lening van de overheid een eigen bedrijf starten. Als achteraf uit de jaarcijfers bleek dat ze met hun onderneming niet meer dan de bijstandsnorm hadden verdiend, werd de lening kwijtgescholden. De regeling moest uitkeringsgerechtigden aan de WW of bijstand helpen ontsnappen, maar hielp hen juist onbedoeld in de financiële problemen.

Kronkel

Door een boekhoudkundige kronkel telde de Belastingdienst het kwijtgescholden bedrag namelijk op bij het toetsingsinkomen van de ontvangers. Daardoor hadden zij in het jaar nadat ze de lening hadden ontvangen op papier plots een veel te hoog inkomen en moesten zij duizenden euro’s aan zogenaamd te veel ontvangen huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget terugbetalen.

Het probleem met het ‘papieren inkomen’ was al sinds 2010 bekend, blijkt uit jurisprudentie en Kamervragen. De Nationale Ombudsman verzocht de toenmalige staatssecretaris van Financiën, Eric Wiebes, eind 2014 de regeling aan te passen en bestaande gevallen met terugwerkende kracht te verlossen van ‘een groot probleem en zware last’. Toch zou het nog tot 2017 duren voor Wiebes het euvel verhielp. Bovendien weigerde hij om gedupeerden een schadevergoeding te geven voor hun onterechte schulden.

Pas na moties van onder meer CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt kwam Wiebes tot een compromis met de Tweede Kamer: alleen burgers die in 2014, 2015 of 2016 met het probleem te maken hadden gehad, kregen compensatie. Daardoor vielen mogelijk meer dan tienduizend gedupeerden buiten de boot. Zij hebben soms nog altijd te maken met verrekeningen door de Belastingdienst, of zijn schulden bij derden aangegaan om de vorderingen te betalen, blijkt uit gesprekken van gedupeerden met de Volkskrant.

Nauwelijks moeite

Bovendien deed de Belastingdienst nauwelijks moeite de mensen te vinden die wél recht hadden op compensatie. Volgens het ministerie van financiën omdat ‘de Belastingdienst/Toeslagen in de systemen niet kan zien wie de gedupeerde ondernemers zijn’. Het gevolg: van de 3.000 tot 4.500 gedupeerden die recht hadden op de schadevergoeding, werden 1.169 gecompenseerd. Zij kregen in totaal 2,6 miljoen uitgekeerd van de 17 miljoen die was begroot. Het ministerie laat in een reactie weten dat ‘een groot aantal gemeenten’ gedupeerden zou hebben geholpen via de bijzondere bijstand. Maar hoeveel mensen voor welk deel van hun schuld zijn gecompenseerd, is niet bekend.

‘De zaak toont veel parallellen met de toeslagenaffaire’, zegt Omtzigt nu. ‘Er lag een rapport van de Ombudsman, daar is jarenlang niks mee gedaan, slachtoffers werden heen en weer gestuurd van Sociale Zaken naar Financiën, de Kamer heeft steeds weer vragen gesteld, de minister heeft er lang over gedaan om met een oplossing te komen en toen kon het weer niet met terugwerkende kracht.’ De CDA’er gaat Kamervragen stellen over de kwestie.

Meer lezen

Deze zzp’ers kwamen diep in de schulden na fouten met toeslagen van de Belastingdienst.

Waarom raken burgers zo vaak verstrikt in regels en vermalen tussen instanties? Vijf lessen van de commissie uitvoeringsinstanties.

Zo probeert de Belastingtelefoon weer menselijker te worden.

Het toeslagensysteem zit psychologisch krakkemikkig in elkaar.

Meer over