'Duitsland kiest voor kring der zondaars'

Theo Waigel was als Duits minister van Financiën de vader van het stabiliteitspact. Hij betreurt het dat juist Duitsland ertegen zondigt en raadt Nederland aan voor het pact te vechten....

Theo Waigel is 'weer een normaal mens geworden', zegt hij vanuit München, waar hij na dertig jaar in de Bondsdag bij een advocatenkantoor werkt. Maar de discussie rond het stabiliteitspact volgt hij op de voet. Bijna tien jaar lang was Waigel (64) minister van Financiën onder bondskanselier Kohl. Hij was het die harde eisen aan de Fransen stelde bij de invoering van de euro en er een degelijk pact met drieprocentsnorm uit sleepte.

Maar Waigels opvolger Eichel wil het pact flexibel interpreteren om verdere bezuinigingen en Europese straf te ontlopen. De Europese Commissie is boos en de Nederlandseminister van Financiën Zalm is boos.

'Ik kan de verwondering en de ergernis van de Nederlanders begrijpen', zegt Waigel. 'Alle ministers van Financiën, van Ruding tot Zalm, zijn altijd consequente stabiliteitspolitici geweest op wie Duitsland kon vertrouwen. En omgekeerd konden zij op Duitsland vertrouwen. Het is jammer dat Duitsland nu liever in de kring van de zondaars verkeert. Gerrit Zalm was een van mijn trouwste monetair-politieke vrienden en heeft met zijn kritiek helemaal gelijk. Ik heb destijds al gezegd: het stabiliteitspact is de bescherming van de kleine landen voor de groten. En nu komt het uit.'

Maar kan het pact wel als bescherming functioneren als de twee grootste deelnemers zich er niets van aantrekken?

'Het stabiliteitspact werkt ook door de openbare discussie. Zonder het stabiliteitspact zou bijna niemand in Spanje zich interesseren voor het Duitse tekort. Zo houdt de Europese publieke opinie zich ermee bezig. En die staat aan de kant van de kleine landen. Ook in Duitsland zijn er veel krachten in wetenschap en politiek die de vroegere geest van het stabiliteitspact trouw blijven. Ik vind het heel betreurenswaardig dat sommige ministers van Financiën veronachtzamen wat we in 1995 en 1997 als pijler van de euro met elkaar hebben afgesproken.'

Had u toen gedacht dat uitgerekend Duitsland problemen zou krijgen?

'Ik had niet gedacht dat de Duitse politiek het zo ver zou laten komen. Wij hebben het in 1997 ook moeilijk gehad. Toen waren er ook al de kosten van de hereniging.Maar we hebben het gered. De fout van de Duitse politiek was om in 1999 en 2000, toen er veel groei was, te weinig uitgaven te beperken en structureel te hervormen. Daarom is Duitsland in deze moeilijke situatie gekomen.'

Wat moet er nu gebeuren? Minister Eichel zegt dat het pact geen wetboek van strafrecht is maar een flexibel raamwerk.

'Die uitspraak van Eichel is onvakkundig. Het stabiliteitspact heeft heel duidelijke regels. En Europees commissaris Solbes past die volstrekt correct toe. Duitsland moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Eichel moet maar eens verklaren waarom hij zich niet houdt aan zijn eigen stabiliteitsprogramma. En niet het pact beledigen.'

Wat raad u de kleine landen aan in deze situatie te doen?

'Ik zou u aanraden in geest en letter aan het pact vast te houden en het verdrag door te zetten. Ook de ministers van Financiën kunnen niet om het verdrag heen. Er staat klip en klaar: als iemand zijn eigen stabiliteitsprogramma niet nakomt en vervolgens de aanbevelingen niet opvolgt, komen er concrete maatregelen, en als hij die niet doorvoert komt er een geldboete. Als ministers van Financiën dat negeren, plegen ze contractbreuk.'

Denkt u dat het ooit tot geldboetes zal komen?

'Ik hoop het niet. Eichel kan ze zelf vermijden. Als hij aan de voorwaarden voldoet, is de Commissie bereid met hem samen te werken. Ik wens het geen land toe dat het tot een boete komt. Die is eigenlijk alleen bedoeld als dreiging voor een situatie die helemaal niet moet ontstaan.'

Waar kan Eichel nog besparen? 'Op het gebied van subsidies, aftrekposten en uitkeringen is nog het nodige te halen. Andere landen hebben toch ook krachtig moeten bezuinigen? Men mag niet meer uitgeven dan men heeft. Begrotingstekorten zijn de belastingen van morgen.' De Duitse regering zegt dat de voorzichtige opleving niet 'kapot bezuinigd' mag worden. Bush maakt ook schulden.

'Dat is in eerste plaats om de oorlog. Het grootste succes heeft Amerika gehad in de jaren negentig, toen het consolideerde en structurele hervormingen doorvoerde en zo Alan Greenspan in staat stelde een lage rente aan te houden. 'Kapotbezuinigen' is een woord van socialisten als ze hun financiën niet rond krijgen.'

Hadden we het hele euro-project maar beter kunnen laten?

'Nee. De euro is beter dan sommige ministers van Financiën in de eurolanden. De euro heeft tot cijfers geleid die er vroeger niet waren in Europa: de inflatie is laag, de waarde tegenover de dollar is bijna beter dan de meesten zouden willen en de tekorten zijn lager dan tien jaar geleden. Het pact heeft alle landen gedwongen tekorten te reduceren en een verstandige financiële politiek te voeren. Als de huidige tekorten lang voortduren, is dat problematisch. Maar als de euro er niet was, stonden de D-Mark en de Franc nu al lang onder druk. Zo helpt de euro landen met een slecht financieel beleid.'

Meer over