Duitse homo's in huwelijksroes na Merkels 'Wende'

Na 25 jaar van debat is het homohuwelijk nu ook in Duitsland een feit. Nadat bondskanselier Merkel haar partijgenoten de ruimte had gegeven te stemmen naar 'eigen geweten', ging een grote meerderheid van de Bondsdag vrijdag akkoord met legalisering.

Sterre Lindhout
Voorstanders vieren vrijdag het Duitse parlementsbesluit voor het homohuwelijk met een fles champagne bij de Brandenburger Tor. Beeld Felipe Trueba / EPA
Voorstanders vieren vrijdag het Duitse parlementsbesluit voor het homohuwelijk met een fles champagne bij de Brandenburger Tor.Beeld Felipe Trueba / EPA

Met een grote meerderheid heeft het Duitse parlement vrijdag ingestemd voor de legalisatie van het homohuwelijk. Het historische besluit maakt een eind aan een al 25 jaar durend debat in de partij van bondskanselier Angela Merkel, de conservatieve combinatie CDU/CSU. Merkel zelf stemde tegen.

De uitslag (393 voor, 226 tegen en 4 onthoudingen) leidde bijna tot een nationale ontlading. Voor het Rijksdaggebouw kusten homoseksuele stellen elkaar onder hun regenboogparaplu's - dat het in de Duitse hoofdstad al bijna een etmaal onafgebroken stortregent, deerde hen niet. Op Italië na hadden alle West-Europese landen het homohuwelijk de afgelopen decennia al ingevoerd.

Melancholieke vreugde

Grünen-parlementariër en voorvechter van homorechten Volker Beck herinnerde geëmotioneerd aan de eerste regel van het Duitse volkslied: Einigkeit und Recht und Freiheit, eenheid en recht en vrijheid. Dat geldt, volgens Beck, nu eindelijk voor álle Duitsers. 'De vreugde om het 'huwelijk voor iedereen' vermengt zich melancholie, omdat er zoveel tijd en kracht nodig was om dit te bevechten', schreef filosoof Carolin Emcke op Twitter.

Merkel lichtte haar tegenstem kort toe. Ze stemde niet tegen omdat ze de liefde tussen twee mannen of twee vrouwen ongelijkwaardig vindt, legde de kanselier uit. Maar omdat het huwelijk, zoals dat in de grondwet staat omschreven, naar haar idee iets is tussen man en vrouw. Op die redenering is wel wat aan te merken, omdat dat niet in de grondwet staat en alleen zo is geïnterpreteerd door de rechtspraak tot nu toe.

Tijdens een verkiezingsavond van het vrouwenblad Brigitte was Merkel maandag van haar categorische 'nee' tegen het homohuwelijk afgestapt.

De 28-jarige Berlijner Ulli Köppe vroeg haar daar wanneer hij nou eindelijk zijn vriend mocht trouwen. 'Ik had niet voorzien dat mijn vraag zulke grote gevolgen zou hebben.' Dat Merkel haar veranderde standpunt eerder die dag al in kleine partijkring had besproken kon hij niet weten, en de rest van Duitsland evenmin.

Merkel handelde in reactie op de pogingen van haar sociaal-democratische concurrent Martin Schulz met het homohuwelijk campagne tegen de CDU te voeren. Onder de bevolking is al jaren een grote meerderheid voor het homohuwelijk, volgens de laatste peiling zelfs 83 procent - van het CDU-electoraat is 64 procent voor. Merkel hief de fractiediscipline in de CDU/CSU op en maakte van de stemming over het homohuwelijk een 'gewetensbesluit'. Van de fractie stemden daarop vrijdag 70 CDU'ers voor het homohuwelijk, één op de vier.

SPD-minister van Milieu Barbara Hendricks. Beeld afp
SPD-minister van Milieu Barbara Hendricks.Beeld afp

Aanzoek

Al een paar uur nadat het Duitse parlement instemde met de legalisatie van het homohuwelijk kondigde SPD-minister van Milieu Barbara Hendricks aan dat ze haar vriendin een aanzoek gaat doen. De 65-jarige Hendricks had voor de gelegenheid een regenboog-T-shirt aangetrokken onder haar nette ministeriële colbertje.

Hypocriet

De berekenende omgang van Merkel met een zo'n gevoelig thema, is in brede kring opgevat als hypocriet en respectloos. Der Spiegel-columnist Stefan Niggemeier verwees naar de in zijn ogen charmantere oplossing van de voormalige Britse premier David Cameron. Ook hij is een conservatief, maar wilde de tijdgeest niet ontkennen en voerde daarom campagne voor het homohuwelijk.

Bij het debat over het homohuwelijk in de Bondsdag ging het er vrijdagochtend nog even stekelig aan toe. Voorstanders herinnerden tegenstanders eraan dat voor heteroseksuelen niets verloren gaat. 'Er is genoeg huwelijk voor iedereen', zei Katrin Göring-Eckhardt, fractievoorzitter van Die Grünen. 'We nemen niemand iets af', zei Thomas Oppermann, fractievoorzitter van de SPD.

Veel tegenstanders beriepen zich op het christendom, zoals Gerda Hasselfeldt, grande dame van de Beierse CSU. Haar standpunt: 'Iets wat ongelijk is, is nou eenmaal ongelijk.' Maar iedereen heeft recht op zijn eigen standpunt, vond ook Hasselfeldt.

Met het huwelijk krijgen Duitse homoseksuele en lesbische stellen ook de dezelfde adoptierechten als heteroseksuelen. Getrouwde stellen mogen nu dus samen een kind adopteren. Tot nu toe mochten homo's en lesbiennes alleen het kind van hun partner adopteren. Hiervan is ook Angela Merkel een voorstander, benadrukte ze vrijdagochtend na het debat. Zo probeerde de kanselier, die in september voor vier jaar herkozen hoopt te worden, haar standpunt voor een zo breed mogelijk publiek acceptabel te maken.

Jawoord

'En, mevrouw Merkel, wanneer mag ik met mijn vriend trouwen?', vroeg Ulli Köppe (28) maandag bij een vragenuurtje van het vrouwenblad Brigitte aan bondskanselier Merkel. Hij zette daarmee een kettingreactie in gang die leidde tot de onverwacht snelle legalisering van het homohuwelijk in Duitsland.

'Ik was toevallig bij die bijeenkomst. Ik ben fan van mevrouw Merkel en wilde haar altijd nog een keer in het echt zien. Ik heb mijn homoseksualiteit altijd openlijk getoond en mijn familie heeft me altijd ondersteund in wie ik wilde zijn. Op mijn 16de ben ik naar Berlijn verhuisd. Daar heb ik mijn eerste vriend leren kennen. We zijn nog steeds samen.'

'Ik heb Gay Prides in heel Europa bezocht: Oslo, Brussel, Amsterdam. Door die reizen ben ik het bestaan van de EU bijzonder gaan waarderen, en dus ook Angela Merkel. Ze is een ongelooflijke voorvechter van Europa.

'Duitsland hoorde wat homorechten betreft bij Oost-Europa. Dat bedoel ik niet als verwijt aan Oost-Europese landen, die hebben hun tijd nodig. Maar Duitsland is in veel opzichten voorloper, dus waarom hierin dan niet?

'Maar ik begrijp ook de opstelling van Merkel. Ik respecteer dat ze zegt: mijn achtergrond is nu eenmaal conservatief geweest en ik moet aan het idee wennen. En dat doet ze. Maar ik vind het veel te laat, natuurlijk.

'Toch blijf ik Merkel-fan. Wat betreft economie, Europa en het instaan voor de vrijheid van meningsuiting is zij mijn kanselier.'

Meer over