Duitse bedrijven willen met fonds WO II afsluiten

Duitse bedrijven die in de Tweede Wereldoorlog dwangarbeiders hebben gebruikt zijn bereid middels een nieuw fonds de slachtoffers schadeloos te stellen....

PHILIPPE REMARQUE

Van onze correspondent

Philippe Remarque

BERLIJN

Sommige bedrijven hebben dwangarbeiders afgebeuld. Anderen hebben de gouden vullingen van vermoorde joden verhandeld of het gifgas zyklon-B vervaardigd. Banken hebben de constructie van het concentratiekamp Auschwitz gefinancierd of joodse tegoeden 'geariseerd'.

Deze Duitse bedrijven, vaak met klinkende namen als Volkswagen of Dresdner Bank, worden nu geleid door mensen die te jong zijn om schuld te kunnen dragen. Maar steeds vaker krijgen ze de laatste jaren te maken met schadeclaims. Het is onmogelijk gebleken die te negeren.

De slachtoffers wonen overal. Maar de onderhandelingen over de schadeloosstelling van voormalige dwangarbeiders werden deze week gevoerd in New York. Daar is de lobby van nazi-slachtoffers zo invloedrijk en zijn de belangen van de Duitse zakenleven zo groot dat

de Duitsers zich gedwongen zien tot een akkoord te komen.

Bondskanselier Schr"der heeft zich opgeworpen als bemiddelaar in deze

gevoelige kwestie. Donderdag sprak hij er in Washington nog over met de Amerikaanse president Clinton. Schr"der wil voorkomen dat Duitsland en de grote Duitse bedrijven beschadigd raken, zoals Zwitserland en zijn banken vorig jaar overkwam. Die verloren eerst veel aanzien en moesten daarna alsnog 2,2 miljard Dmark betalen.

Schr"der heeft zijn vertrouweling Bodo Hombach op de kwestie gezet, een teken dat de bondskanselier groot belang hecht aan een goede afwikkeling. Deze week onderhandelde Hombach in New York met joodse organisaties, de slachtoffers met hun advocaten en de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse zaken Stuart Eizenstat.

Hij meldde na afloop van de soms moeilijke besprekingen dat het Duitse plan om een 'verzoeningsfonds' op te zetten in goede aarde was

gevallen. De woordvoerder van het Joodse Wereldcongres sprak inderdaad van een 'grote doorbraak'. Een advocaat van een groep slachtoffers zei dat de atmosfeer zich 'drastisch verbeterd' heeft en

dat hij 'geen grote klippen' meer ziet.

Zeventien Duitse bedrijven hebben zich tot nog toe bereid verklaard om geld te storten. Eén deel van het fonds zal worden gebruikt om de slachtoffers op snelle en onbureaucratische wijze materiële hulp te bieden. Haast is geboden, omdat de meesten bijna dood zijn. Het andere deel zal 'op de toekomst gericht' zijn: daaruit zullen onderwijs- en voorlichtingsprojecten worden bekostigd.

De Duitse bedrijven willen in ruil graag rechtszekerheid: de garantie

dat ze in de toekomst geen schadeclaims meer krijgen. Maar die toezegging heeft de Amerikaanse regering niet kunnen doen, vanwege politieke problemen en het gecompliceerde rechtssysteem in de Verenigde Staten.

Misschien nog wel belangrijker is het zakendoen in de VS. Rolf Breuer, de baas van Duitslands grootste bank, Deutsche Bank, maakte deel uit van Hombachs onderhandelingsdelegatie. Hij heeft haast met het opzetten van het verzoeningsfonds.

Want zonder schadeloosstelling van de nazi-slachtoffers kan de geplande overname van de investeringsbank Bankers Trust, de achtste bank van de VS, niet doorgaan. Dat meldde de invloedrijke thesauriër van de stad New York, Alan Hevesi, die de Zwitserse banken vorig jaar

met een boycot tot betalen dwong. Deutsche Bank heeft al 400 miljoen dollar in deze overname geïnvesteerd.

In New York werd gepraat over 120 duizend voormalige dwangarbeiders. Over de omvang van het fonds doen de Duitsers nog geen uitspraak, maar de schattingen liggen op 2,5 miljard Dmark. Het is de vraag of dat bedrag toereikend is. In Polen, Oekraïne en Rusland wonen nog eens honderdduizenden overlevenden die in concentratiekampen slavenwerk hebben verricht.

Hun regeringen lobbyen in Bonn en Washington. Voor de Duitse ambassade in Kiev eiste een groep slachtoffers deze week smartegeld.

Meer over