Duister gebulder in verkeerde zaal

Een beetje ongelukkig is het wel, om de eerste uitvoering niet te doen in de concertzaal waarvoor het werk expliciet gecomponeerd is....

Aan de hand van de plattegrond van Paradiso in Amsterdam bedacht Vriend een ruimtelijke opstelling, met het ensemble op het podium beneden in de zaal en zeven solo-blazers op de rondom gelegen galerijen. Omdat Lantaren/Venster met podium noch galerij uitgerust is, en omdat de blazers er ook niet rondom het publiek opgesteld kunnen worden (het in de partituur genoemde alternatief), ging het ruimtelijke aspect zo goed als verloren.

Helemaal merkwaardig was het de zeven solisten ieder in een monitor te zien turen om de slag te volgen van dirigent Stefan Asbury, die gewoon voor hun neus stond. Het was dus eigenlijk oefenen voor dinsdag, wanneer In Paradisum werkelijk in Paradiso zal klinken - geen leuk idee voor het ook al niet in groten getale opgekomen Rotterdamse publiek.

Ook rees de vraag of het hier en daar ongelijke spel het gevolg was van de opstelling of van het ontbreken van het premièregevoel bij de musici. Waarbij het opviel dat ook het werk Viola, viola van de Engelsman George Benjamin niet echt uit de verf kwam.

Vriend, in 1966 een van de oprichters van het Amsterdams Studenten Kamer Orkest (voorloper van het Asko Ensemble) en later de bijbehorende componistenwerkplaats, ontwerpt in zijn nieuwe stuk een 'scenario voor de ondergang van de wereld'. Duister oergebulder (contrabas, contrafagot, contrabasklarinet) in voor Vriend typische, haast ondoordringbare passages, wordt afgewisseld met melodische flarden, Gregoriaanse requiemfragmenten waarin steeds iets van een ritmische puls voelbaar is.

Hoewel de afwisseling van contrasterende elementen de dwingende richting van een echte apocalyps ontbeert (het stuk eindigt op vragende toon), is In Paradisum, ondanks zijn lengte van een half uur, een onderhoudend stuk. In de juiste opstelling zal die indruk in de juiste opstelling, vanavond in Paradiso, alleen maar worden versterkt.

Meer over