Dubbel

IK ga nu iets doen waaraan vooral half-intellectuelen een hekel hebben: psychologiseren...

Voor de duidelijkheid: half-intellectuelen zijn mannen als Marcel van Dam en Henk Spaan; mensen dus die wel degelijk over een zekere intelligentie beschikken, al is die altijd onpersoonlijk en geleend. Daarom vertonen zij de neiging nogal loeierig te klinken, alsof zij spreken namens een jury die unaniem tot een conclusie is gekomen. Dat komt weer doordat zij hun mening eerst even checken in een naslagwerk. Zij willen geen blunder begaan. De ironie wil dat dat precies de blunder is van de half-intellectueel.

Maar nu het hoofdspoor: het psychologiseren. Voorbeeld: iemand probeert een verklaring te vinden voor eigen of andermans gedrag, en dan wordt zo iemand bruusk geïnterrumpeerd met de woorden:

'Allemaal gepsychologiseer.'

Dit oordeel is bedoeld als genadeklap.

Is economiseren, politiseren of militariseren dan zoveel beter? Worden er minder fouten gemaakt in de econonomie, de krijgskunde of de politiek? Neen. Het verwijt van psychologisering is altijd pure stemmingmakerij, het houdt alleen de schrik erin bij een middelmatig begaafd publiek.

Dan nu de daad bij het woord: Adriaan van Dis schreef net een roman die Dubbelliefde heet. Hoofdpersoon is een jongeman met een narcistisch probleem, iemand die niet goed weet waar hij zelf ophoudt en de ander begint.

Een paar jaren geleden werd Van Dis beschuldigd van plagiaat. Een plagiator is iemand die niet goed weet waar zijn eigen zinnen ophouden en die van anderen beginnen. Zonder plagiaatkwestie was Dubbelliefde nooit geschreven. Het boek bevestigt alle beschuldigingen van toen, en voert ze nog een stukje verder: Van Dis' protagonist schrijft geen stukjes of meningen over, hij plagieert complete gevoelens.

En waarom is Van Dis nu geen half-intellectueel, maar een schrijver?

Omdat Van Dis niet betwijfelt wat hij vindt, maar twijfelt of hij het wel is die dat vindt. De half-intellectueel grijpt naar het naslagwerk, en de schrijver naar pennen, psychiaters en ja, de psychologisering.

Meer over