'Drumcree' is vooral strijd van unionisten onderling

Voor de hardliners onder de unionisten is 'Drumcree' de laatste strohalm. De laatste kans om te voorkomen dat er vrede komt in Noord-Ierland....

Van onze correspondent

LONDEN

In Noord-Ierland is niets wat het schijnt, en dat geldt in het bijzonder voor de crisis rond de mars in Drumcree. Op het eerste gezicht lijkt 'Drumcree Four', zoals het inmiddels algemeen wordt genoemd, een herhaling van Drumcree-marsen 'Een tot en met Drie' van de voorgaande jaren. Maar dat is gezichtsbedrog.

De eerste drie afleveringen van het treurspel bij Portadown waren symbolisch voor de tegenstellingen tussen unionisten en nationalisten in de provincie. Het vierde deel is dat veel minder, hoezeer het ook de kenmerken heeft van een ouderwetse sectarische botsing. In werkelijkheid is 'Drumcree IV' echter de afspiegeling van het beslissende gevecht tussen de unionisten onderling.

Volgend jaar rond deze tijd bestaan in Noord-Ierland de grensoverschrijdende politieke lichamen die de band tussen de provincie en de Republiek zullen versterken. Ook zal Noord-Ierland dan een eigen regering hebben, met leden van Sinn Fein als minister; uitvloeisels van het in april bereikte vredesakkoord en de steun daarvoor van het Noord-Ierse volk.

Harde unionisten als Ian Paisley zien dat akkoord als een vorm van verraad, en de unionistische leider David Trimble als een verrader. Maar zij nemen een geïsoleerde positie in en hebben niet kunnen verhinderen dat in de nieuwe Assemblee een meerderheid van de unionisten pro-akkoord is. 'Drumcree IV' is daarom in de ogen van Paisley en de zijnen het enige dat hen nog rest om de definitieve ondergang van het oude, overheersende unionisme tegen te houden. Drumcree is daarom ook niets meer of minder dan een couppoging jegens Trimble, een laatste stuiptrekking om de democratisch gekozen Assemblee naar God te helpen en het vredesakkoord te vernietigen. Trimble, die twee jaar geleden, na een beleg van vijf dagen, nog triomfantelijk door de Garvaghy Road marcheerde, kan nu beter bij de blokkade wegblijven. Hij zou door zijn oude broeders worden gelyncht.

Wat voor het unionisme geldt, geldt ook voor de Oranje Orde. Ook binnen die groepering verzet een extremistische minderheid zich met de moed der wanhoop tegen het onvermijdelijke. En ook voor die groep is Drumcree de laatste strohalm. Het ouderwetse adagium 'schop de Paus' is door hen vervangen door 'schop David Trimble'.

Met de ooit machtige orde gaat het snel bergafwaarts. Hoewel het aantal leden officieel nog steeds op rond de honderdduizend wordt gesteld, ligt het werkelijke aantal dicht bij vijftigduizend. Een meerderheid van de middle-class protestanten acht het lidmaatschap inmiddels een teken van slechte smaak. Degenen die nog wel lid zijn, zijn hopeloos verdeeld.

Bij het ontbreken van een krachtige centrale leiding, hebben plaatselijke afdelingen van de Oranje Orde het heft in eigen hand genomen. Waar dat gebeurde door gematigde orangisten, vooral in de delen van Noord-Ierland waar protestanten en katholieken vreedzaam samenleven (die zijn er ook), zijn er geen problemen. Maar in andere plaatsen, zoals Portadown, grepen de haviken hun kans.

'Ik denk dat de Oranje Orde bezig is zichzelf te vernietigen', zei een gematigde Oranjeman vrijdag in The Irish Times. 'En dat brengt de eenwording van Ierland dichterbij. Die zal niet zijn te danken aan een overwinning van de nationalisten, maar aan de verdeeldheid van het unionisme en het orangisme.'

De mars door de Garvaghy Road is voor de haviken onder de unionisten en orangisten een welkome aanleiding, en niet langer een doel. Zij zijn gebaat bij de blokkade, niet bij een doorgang. Paradoxaal genoeg hebben de katholieken die die straat bewonen het wapen in handen waarmee zij de Ian Paisley's en Joel Patton's (de leider van de extremistische orangistische actiegroep Spirit of Drumcree) definitief schaakmat kunnen zetten.

Door zich flexibel op te stellen en de orde een beperkte doorgang door hun straat toe te staan, zouden zij twee vliegen in één klap vangen. De wereldopinie zou zich definief aan hun zijde scharen. En, veel belangrijker, zij zouden Paisley diens laatste symbool van verzet tegen het akkoord ontnemen.

Dus is weer een belangrijke rol weggelegd voor Sinn Feins Gerry Adams. Hij is de enige die de bewoners ervan kan overtuigen dat één klein offer een gewonnen stelling tot gevolg zal hebben. Adams is een goede schaker; voor Noord-Ierland is het te hopen dat hij de winnende zet herkent.

Bert Wagendorp

Meer over