Drukke spits ideaal voor aanslag

Nu het luchtverkeer steeds strenger wordt beveiligd, vormen trein en metro een alternatief doelwit voor terroristen. Vooral in de ochtend- en avondspits....

Een tiental sekteleden stapte te midden van een drom reizigers de metro in. Het enige verschil was dat zij in hun plastic tasjes gifgas vervoerden. In de oogwenk waarin een metrodeur zich opent en sluit, lieten ze hun tasjes achter, om in de massa te verdwijnen. Er vielen 13 doden.

De aanslagen op drie stations in Madrid passen in een reeks van aanslagen op trein- en metroreizigers, zoals in december nog in het zuiden van Rusland. Bij een bomaanslag op een trein kwamen 41 mensen om het leven. En bij een aanslag op de metro van Moskou vonden op 6 februari eveneens 41 mensen de dood.

Sinds de aanslagen van '11 september' worden luchthavens zwaar beveiligd. Het plegen van een aanslag met vliegtuigen of op luchthavens is minder eenvoudig geworden. Terroristen zoeken daarom een ander doelwit, stelt prof. dr. U. Rosenthal, voorzitter van het COT Instituut voor veiligheid en crisismanagement. Een doelwit dat het zelfde effect sorteert : maximale aandacht, angst onder de bevolking, ontwrichting van de samenleving .

Rosenthal: 'In Nederland hebben we ervaring met terrorisme in het treinverkeer. Ik heb het over de (Molukse, red.) treinkapingen in 1975 en 1977. Deze terroristen zochten echter maximale aandacht met zo mín mogelijk slachtoffers. Helaas leven we nu in een andere tijd . We hebben nu te maken met catastrofaal terrorisme: terroristen willen juist zoveel mogelijk slachtoffers maken om een zo groot mogelijke angst te veroorzaken.'

Aanslagen op treinen zijn effectief omdat, meer dan in het vliegverkeer, tienduizenden mensen kunnen denken: ik had er ook bij kunnen zijn. Bij aanslagen als die in Madrid zijn velen op het nippertje aan de dood ontsnapt.

Een kenmerk van wat Rosenthal 'het nieuwe terrorisme' noemt, is dat daders zich richten op 'soft spots': plekken die niet voor honderd procent te beveiligen zijn. Beveiliging is bij trein en metro ingewikkelder dan bij het luchtverkeer. Stations zijn open, met vele toegangen . Mensen die met het vliegtuig reizen zijn strenge veiligheidsmaatregelen gewend. In het overige openbaar vervoer bestaat die cultuur niet.

Groot-Brittannië heeft sinds '11 september' ook op trein- en metrostations de beveiliging verscherpt. Er wordt meer toezicht gehouden en er worden geregeld rampenoefeningen gehouden.

In Frankrijk gebeurt hetzelfde sinds een terreurgroep de overheid chanteert met het dreigement van een aanslag op de spoorwegen. Leger en politie hebben honderden kilometers spoor afgezocht op explosieven.

Of ook de stations zwaar bewaakte forten worden, hangt er volgens Rosenthal van af hoe groot de dreiging is. ' De beveiliging is al toegenomen, vaak onzichtbaar. Maar ze zal zichtbaarder worden, om de reizigers een veilig gevoel te geven en terroristen af te schrikken. We moeten met meer beveiliging leren leven.'

Meer over