Druk op onafhankelijke Spaanse pers

Met een aantal recente ontslagen van toonaangevende journalisten groeit de zorg over de onafhankelijkheid van de gevestigde Spaanse pers. De grote mediaconcerns hebben moeite financieel het hoofd boven water te houden. Steeds vaker is er sprake van zelfcensuur uit angst voor baanverlies, en voor politieke problemen: de regering zou desnoods advertentieboycots inzetten tegen kranten waarvan de inhoud haar niet bevalt.

MADRID - De journalistiek is daarmee een van de slachtoffers van de economische crisis, zegt Freedom House, een onafhankelijke organisatie in de Verenigde Staten. De Spaanse persvrijheid bevindt zich op het laagste niveau sinds Freedom House er een index van bijhoudt. Spanje is nu vergelijkbaar met Ghana, Suriname of de Salomonseilanden, landen die hun status van een onafhankelijke pers dreigen te verruilen voor die van 'een gedeeltelijke vrije pers'.

'We hebben intern zelfs overwogen Spanje verder te laten zakken, maar onze jongste rapportage loopt tot eind 2013. Dit jaar is zorgwekkend begonnen', aldus Karin Deutsch Karlekar van Freedom House vanuit New York.

In februari publiceerde Pedro J. Ramírez, oprichter-hoofdredacteur van het Madrileense dagblad El Mundo, een ingezonden brief in The New York Times. Hij was van zijn ambt ontheven, schreef Ramírez - bekend om zijn flamboyante polemieken - nadat premier Mariano Rajoy in de Senaat woedend was uitgevallen tegen zijn dagblad. Dit vanwege publicaties rond de betrokkenheid van de premier in een grootschalige zwartgeld- en corruptieaffaire die justitie onderzoekt. 'De politieke druk van de regering en het effect op de advertenties kwamen op een kwetsbaar moment', aldus Ramírez, die spreekt van een door de regering gesanctioneerde advertentieboycot.

Dat de vertrekkend hoofdredacteur daarna met The New York Times ruzie kreeg over de vertaling, neemt niet weg dat zijn vertrek in brede kring wordt gezien als ingrijpen van de regering. Eind december was de hoofdredacteur van de Catalaanse krant La Vanguardia, José Antich, eenzelfde lot beschoren. Antich werd door zijn uitgever, graaf Godó, vervangen vanwege zijn steun aan Catalaanse nationalisten die onafhankelijkheid nastreven. De uitgever, zelf geen fan van afscheiding maar iemand die de redactionele onafhankelijkheid tot dusver respecteerde, zou hiertoe zijn aangezet vanuit Madrid.

Vorige week maakte de journalist Ignacio Cembrero zijn vertrek bekend bij de krant El País. Cembrero, die als correspondent Marokko een internationale reputatie geniet, voelt zich 'niet gesteund' door zijn hoofdredactie sinds de Marokkaanse regering hem begin dit jaar samen met zijn uitgever in Spanje voor de rechter daagde wegens 'het propageren van terrorisme'. 'En dan druk ik mij nog voorzichtig uit', aldus Cembrero.

undefined

Celstraf

Aanleiding voor de Marokkaanse strafklacht is de publicatie in de krant van een link naar een video tegen het Marokkaanse regime, die vorig jaar door Al Qaeda in de Maghreb op het net was gezet. Dezelfde klacht leidde in Marokko tot maanden celstraf voor Ali Anouzla, hoofdredacteur van de onafhankelijke Marokkaanse website Lakome. Anouzla werd uiteindelijk onder druk van de internationale aandacht - ook in de Volkskrant - weer vrijgelaten.

Het is bekend dat de kritische berichtgeving van Cembrero en Anouzla al jaren een doorn in het oog is van de hofkringen rond koning Mohamed VI. 'Het is buitengewoon zorgelijk dat de Marokkaanse regering nu niet alleen in Marokko maar ook in Spanje journalisten wil vervolgen', aldus Karlekar van Freedom House.

Cembrero wijst erop dat de regering Rajoy op dit moment sterk hecht aan goede banden met Marokko, in verband met de gezamenlijke aanpak van het immigrantenprobleem in de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla. Uitgerekend uit dit gebied deed Cembrero met regelmaat kritisch verslag , wat beide regeringen herhaaldelijk in opspraak bracht. 'Ik ben opgeofferd' , vindt hij. De correspondent werd overgeplaatst naar de zondagsbijlage, terwijl zijn rechtszaak nog loopt. Woordvoerder Pedro Zuazua van El País : 'Wij geven geen commentaar op interne besluiten, behalve dan dat El País nog nooit bang is geweest voor druk van wie dan ook.'

Freedom House wijst in zijn rapportage op het risico dat subsidies en advertentie-inkomsten steeds vaker als breekijzer dienen om aan voor de autoriteiten onwelvallige inhoud van de kranten te sleutelen. 'We zullen deze recente zaken zeker meenemen in onze volgende beoordeling', aldus Karlekar.

undefined

Meer over