Nieuws

Druk op huisartsen op breekpunt: ‘Het kan zijn dat uw klacht moet wachten tot na de zomervakantie’

De werkdruk onder huisartsen is al weken hoger dan ooit. Patiënten melden zich massaal in de praktijk voor uitgestelde zorg, vaccins en vaccinatiebewijzen. Maar vervangers voor een vakantie zijn er nauwelijks. Staan de artsen op omvallen?

Huisarts Yolanda Jansen uit Rotterdam in haar praktijk aan het werk. Beeld Jiri Büller
Huisarts Yolanda Jansen uit Rotterdam in haar praktijk aan het werk.Beeld Jiri Büller

Het is vrijdagmiddag, na werktijd, en terwijl huisarts Yolanda Jansen via de telefoon vertelt over de opstapelende werkdruk moet ze het gesprek voor de zoveelste keer onderbreken. ‘Wacht even hoor, er is hier een man met een zoon die pijn in de arm heeft. Geen spoed nee, maar ze willen nú geholpen worden. Ik weet niet wat het is, mensen hebben er geen radar meer voor. Sommigen bellen zelfs ’s nachts de huisartsenpost omdat ze aften hebben.’

In Jansens huisartsenpraktijk in de Rotterdamse wijk Feijenoord is het sinds anderhalve maand drukker dan ze ooit in haar 25-jarige carrière heeft meegemaakt. Haar patiënten komen langs met lijsten van vaak onbeduidende klachten. En dat is niet het enige, ook wordt de praktijk veelvuldig gebeld over vaccinaties, vaccinatiebewijzen en andere coronagerelateerde zaken. ‘Het zit echt op de rand van wat we aan kunnen.’

Het is een breed gedragen gevoel onder huisartsen, ziet de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). De afgelopen weken komen er veel signalen binnen van huisartsen die op hun tandvlees lopen. In een aantal regio’s zijn ook huisartsenposten overbelast door de plotse toename van de zorgvraag. Het concrete risico: artsen die met een burn-out uitvallen en patiënten die zonder zorg komen te zitten.

Teleurstelling

Ook huisarts Annemieke Blitterswijk ziet in haar praktijk in het Rotterdamse Charlois meer patiënten binnenkomen met klachten die best even kunnen wachten. Ze kunnen na maanden lockdown eindelijk weer naar de huisarts, zegt Blitterswijk. ‘Dat ze dat doen snap ik, maar ik heb het idee dat ik als huisarts niet kan bieden wat zou moeten.’ Daarom bereidt haar assistent de patiënten al in de wachtkamer voor op teleurstelling. ‘Let op, wij zitten krap, het kan het zijn dat u moet wachten tot na de vakantie.’

Daartegenover staat een kleine groep patiënten met juist veel ernstiger klachten dan normaal, ziet Leonie Franssen-Wijgerse, huisarts in Panningen. En die moeten juist wél komen. ‘Tijdens de lockdown durfden mensen niet naar ons toe te komen. Het komt nu vaker voor dat iemand zich meldt toch een tumor blijkt te hebben.’

De werkdruk is zeker niet enkel op het conto te schrijven van overvragende patiënten. Van alle kanten wordt er een appèl op de artsen gedaan, vertellen de artsen. ‘We hebben een hele vaccinatiecampagne gedraaid, van mensen met een medische indicatie, tot 60-plussers en bewoners van verzorgingshuizen. En nu zijn we druk met alle administratie van de vaccinatiebewijzen. Dat komt er allemaal bovenop’, zegt Franssen-Wijgerse.

Ergernis

Een grote ergernis van artsen is de communicatie vanuit het ministerie over nieuw covidbeleid. Moeten ze aan huis gekluisterde patiënten vaccineren? Dan horen ze dat eerst in de media. Kunnen patiënten hun huisarts bellen voor een vaccinatiebewijs? Idem. ‘Vaak gaat het zo dat de minister wat op televisie roept voordat het bij ons is geland’, zegt huisarts Jansen. ‘En dan krijg je er plots een stroom telefoontjes bij.’

Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid zegt in een reactie het ‘begrijpelijk’ te vinden dat artsen moeite hebben met de hoge werkdruk. ‘Maar we zitten midden in een crisis. Ook voor ons geldt dat we op een maandagavond een advies krijgen en de volgende dag er al iets mee moeten. Bovendien hebben ook andere beroepsgroepen, zoals politie en ziekenhuispersoneel, continu te maken met onverwachte wendingen.’

Vervangers

Na een heftig jaar hebben huisartsen behoefte aan verlof, maar dat is nauwelijks mogelijk. Uit een peiling van de LHV onder een steekproef van zo’n driehonderd huisartsenpraktijken blijkt dat meer dan de helft moeite heeft het zomerrooster rond te krijgen. Voor zeker driekwart daarvan is het lastiger dan vóór de coronacrisis. Huisartsen hebben moeite vervangers te vinden die hun patiëntenbestand overnemen als zij op vakantie zijn. Hetzelfde geldt voor doktersassistenten, onder wie de nood minsten zo hoog is.

Huisarts Blitterswijk moet tijdens haar vakantie zeker één week terug naar Nederland omdat er geen andere arts beschikbaar is. ‘Na zo’n heftig jaar, met een corona-uitbraak hier in de wijk, wil je er echt wel even tussenuit. We hebben verschrikkelijke dingen gezien.’

Dat Yolanda Jansen er toch nog een weekje tussenuit kan, heeft ze te danken aan de huisarts-in-opleiding in haar praktijk. Met haar als achterwacht houdt hij de praktijk draaiende. Het alternatief, zegt ze, is misschien wel langdurige uitval. ‘En dan krijgen mijn 2.900 patiënten helemaal geen zorg meer.’

Zorg op afstand

Het personeelstekort in de huisartsenzorg is niet nieuw. Al jaren is de vraag een stuk groter dan het aanbod, zeker in krimpregio’s als Zeeland en Limburg. Maar de belangrijkste oorzaak van beperkte bezetting deze zomer is volgens de LHV de ‘grote vermoeidheid’ onder artsen en personeel en de ‘pittige tijd’ die ze hebben meegemaakt. Daardoor snakken meer huisartsen naar vakantie dan in eerdere jaren. En als iedereen tegelijk wil, omdat de maatregelen het toelaten, zijn vervangers moeilijk te vinden.

Daarvoor is geen panklare oplossing. Je tovert niet zo maar nieuwe artsen en assistenten tevoorschijn. Dus zoeken artsen verlichting in andere hoeken. Huisarts Franssen-Wijgerse probeert meer zorg op afstand te bieden. ‘We vragen bijvoorbeeld patiënten die een vlekje op de huid hebben een foto te sturen. Dan kunnen we gelijk zien of het ernstig is.’

Huisarts Jansen heeft nog een andere oplossing: ‘Wat nou als Hugo de Jonge oproept om de huisarts wat te ontzien, in plaats van om ons weer voor iets anders te bellen.’ Ze moet trouwens snel weer ophangen. Haar werkdag mag dan klaar zijn, alleen al tijdens dit gesprek heeft ze weer heel wat telefoontjes en mails gemist. Bovendien staat die jongen met pijn in de arm er ook nog steeds. ‘Ik wil heel graag iedereen weer echt de juiste zorg bieden. En dat is nu niet te doen.’

Meer over