Druk om bonus terug te geven neemt toe

Twee oud-bestuurders van het door fraudezaken geplaagde Imtech geven 'vrijwillig' hun bonussen terug. Het komt bijna nooit voor dat uitgekeerde bonussen worden ingeleverd, maar deskundigen verwachten dat het vaker gaat gebeuren.

AMSTERDAM - In 2008 was Sjoerd van Keulen van SNS Reaal nog topman van het jaar, maar het kan verkeren. Nadat de bank werd genationaliseerd, werd de oproep zijn bonus terug te storten zo'n mediahetze, dat Van Keulen onderdook.


Experts denken niet zozeer dat topmannen nobeler worden, maar dat commissarissen het vanwege maatschappelijke druk niet meer kunnen maken de zaak maar te laten rusten. Bovendien is wetgeving in de maak om onterecht uitgekeerde bonussen terug te kunnen halen.


Veel bedrijven hebben zulke regelingen al in de contracten. Imtech ging dit jaar door grote fraudezaken in Polen en Duitsland bijna ten onder, maar had niets geregeld over bonussen. Daarom kon de nieuwe directie van de beursgenoteerde technisch dienstverlener alleen een 'moreel appel' doen op hun voorgangers; juridisch had ze weinig in te brengen. Ook de beleggersvereniging VEB riep de voormalige Imtech-top op het geld terug te storten. Als deze dat niet deed, dreigde de VEB met juridische stappen. Dinsdag, bij de presentatie van de halfjaarcijfers, bleek dat opvoeren van de druk succes te hebben gehad. Voormalig topman René van der Bruggen stort in totaal 1,5 miljoen euro terug in de bedrijfskas. Zijn financiële topman Boudewijn Gerner betaalt 700.000 euro terug. Van der Bruggen en Gerner stonden aan het hoofd van Imtech toen begin dit jaar een enorme boekhoudfraude in Polen en Duitsland aan het licht kwam. Het gevolg van die fraude was desastreus. Er werd voor 408 miljoen euro aan verliezen afgeboekt en de beurskoers van het bedrijf kelderde zo hard dat beleggers bijna een miljard euro verloren.


De VEB, die compensatie wilde voor de getroffen beleggers, is tevreden. 'Beide heren hebben de juiste stap genomen', zegt adjunct-directeur Errol Keyner. 'Het komt niet vaak voor dat voormalig bestuurders uit eigen beweging beleggers compenseren. Ze hebben natuurlijk een afweging gemaakt. Als ze het niet hadden gedaan, zouden zowel de VEB als Imtech waarschijnlijk juridische stappen hebben gezet. Maar ik ben blij dat ze het hebben gedaan, want het zou een zeer lastige strijd zijn geworden.'


Ook de huidige top van Imtech spreekt zijn waardering uit. 'Het terugbetalen van de bonussen is 'gepast gedrag dat voortkomt uit respect naar Imtech en haar aandeelhouders en vanuit een gevoel voor maatschappelijke verhoudingen'.'


Volgens Keyner is het echter waarschijnlijker dat beide oud-bestuurders uit welbelgrepen eigenbelang handelden.'Het belangrijkste is dat ze hun naam gezuiverd willen zien', zegt hij. 'Dit soort types is vaak gevoelig voor publiciteit. Ze zijn jarenlang bewierookt, maar plotseling zijn ze de gebeten hond. Door hen verloren duizenden mensen hun baan en zijn beleggers een miljard euro kwijt. De morele en publicitaire druk van kranten en tv, maar ook van hun buren, vrienden en familie doet pijn voor dit soort lui. Hiermee hopen ze een stuk van die pijn te compenseren.'


Imtech is overigens niet de eerste Nederlandse onderneming die achteraf onterecht uitbetaalde bonussen terugvorderde. Ahold deed dat al eens na de boekhoudfraude. Topman Cees van der Hoeven moest in 2007 van de rechter 5 miljoen euro terugbetalen. Dit jaar probeerden softwarebedrijf Unit 4 en detacheerder Brunel, dat ook met een affaire kampte, een deel van de bonussen terug te halen.


De stap van de Imtech-bestuurders zou wel kunnen wijzen op een nieuwe wind die in Nederland waait; vorige week gaven 19 'grootverdieners' in het onderwijs al gehoor aan een oproep van minister Bussemaker om vrijwillig salaris in te leveren. Maar Keyner van de VEB is terughoudend. 'Voor toekomstige bestuurders is dit hooguit een zetje in de rug. Bovendien zien de raden van commissarissen het steeds vaker als hun plicht om onterechte bonussen terug te vorderen.'


Wel wijst Keyner erop dat bestuurders vaak verzekerd zijn voor dit soort onheil en de pijn dus niet in de eigen portemonnee voelen.


Sjoerd van Keulen


Erik Staal was persoonlijk verantwoordelijk voor het 2 miljard euro kostende derivatendrama van corporatie Vestia, maar hij vertrok met 3,5 miljoen euro. De verontwaardiging was groot, maar hij betaalde niets terug.


Jean-Paul Votron


De Belgische oud-topman van Fortis is persona non grata in eigen land, maar van de 2,5 miljoen euro bonus die hij kreeg over 2007, het jaar waarin 15 miljard euro aan beurswaarde in rook opging, heeft hij nog niets terugbetaald.


Erik Staal

Meer over