ProfielEl Chapo

Drugsbaron El Chapo, ’s werelds grootste crimineel

Joaquin Guzmán Loera arriveert bij de La Palma-gevangenis in Mexico (datum onbekend) Beeld EPA
Joaquin Guzmán Loera arriveert bij de La Palma-gevangenis in Mexico (datum onbekend)Beeld EPA

De Mexicaanse drugsbaron Joaquín 'El Chapo' Guzmán ontsnapte in 2015 via een tunnel uit de zwaarbewaakte Altiplano-gevangenis. In januari 2016 werd hij weer gearresteerd. Vandaag werd hij in de Verenigde Staten veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf, plus dertig jaar. Wie is deze beruchte crimineel? Lees hier het profiel uit juli 2015.

Irene de Zwaan

Het was niet de eerste keer dat El Chapo ontsnapte. In januari 2001 wist hij vlak voordat hij werd uitgeleverd aan de VS om een straf van 50 jaar uit te zitten, zijn weg door een aantal zwaar beveiligde deuren te banen. Vervolgens verstopte hij zich in een juttezak in de de achterbak van een vrachtwagen met wasgoed en ging zo de vrijheid tegemoet. De gevangenis heeft er z'n nieuwe naam aan te danken: La Puerta Grande, 'de Grote Deur'.

Begin juli van dat jaar wist hij opnieuw te ontsnappen, via een tunnel van anderhalve kilometer lang. De tunnel was voorzien van een trap en ventilatie. In de tunnel werd ook een motorfiets gevonden die waarschijnlijk is gebruikt om tijdens het graafwerk aarde te verwijderen.

Het einde van de tunnel van waaruit El Chapo ontsnapte Beeld afp
Het einde van de tunnel van waaruit El Chapo ontsnapteBeeld afp

Bittere armoede

El Chapo, wat 'kleintje' betekent (een bijnaam die hij te danken heeft aan zijn kleine postuur), verkocht als klein jongetje sinaasappels. Niemand kon toen nog vermoeden dat hij in de loop van zijn leven uit zou uitgroeien tot een van de meest gevreesde, zo niet dé meest gevreesde, drugsbaronnen ter wereld.

Je zou kunnen stellen dat de omstandigheden hem daartoe gedreven hebben. Zoals vrijwel iedereen in de bergachtige Sinaloa-regio, in het noordwesten van Mexico, groeide El Chapo op in bittere armoede. Er was in zijn ogen slechts één weg om daaraan te ontsnappen: het produceren en verkopen van heroïne, marihuana en later ook cocaïne.

El Chapo trad als tienerjongen in dienst van Miguel Angel Felix Gallardo, ook wel bekend als El Padrino, oftewel 'the Godfather'. Hij stond in die tijd aan het hoofd van het meest invloedrijke drugskartel in Mexico. Toen El Padrino in 1989 werd gearresteerd, duurde het niet lang voordat El Chapo - die ondanks zijn gebrek aan scholing opviel door zijn intelligentie, sluwheid en de wil om hogerop te komen - zijn eigen kartel in Sinaloa begon. Met succes; zijn criminele imperium is inmiddels op alle continenten actief en beheerst de helft van de drugshandel naar de Verenigde Staten.

De regio Sinaloa is onlosmakelijk met het kartel van El Chapo verbonden. Er wordt wel gezegd dat de drugsbaron belangen heeft in negentig procent van de bedrijven in de regio. Hij heeft appartementen in handen, een melkfabriek, discotheken en cafés. Daarvoor kocht hij duizenden politiemannen, rechters, soldaten en regeringsfunctionarissen om. Hun medewerking of stilzwijgen werd beloond met flinke sommen geld en zo nu een dan een extraatje in de vorm van een auto of ander luxeproduct.

In 2012 verscheen El Chapo in Forbes' jaarlijkse lijst van rijkste personen ter wereld. Zijn fortuin werd geschat op 1,1 miljard dollar. De jaarlijkse inkomsten van zijn kartel zouden rondom de 7,8 miljard bedragen.

Publiekslieveling

El Chapo maakte zich tot lieveling bij het gewone volk door zijn rijkdom ten dele naar de armen door te sluizen. Zo gaat het verhaal dat hij met kerst trailerwagens, ter waarde van 7.500 dollar per stuk, uitdeelde aan boeren.

Als man met wapens, auto's, geld en macht groeide hij in het arme Mexico uit tot rolmodel. Hij werd gezien als een kruising tussen Al Capone uit de jaren '20 en de vogelvrije Jesse James uit het Wilde Westen van de 19de eeuw. De liefde voor El Chapo is bezongen in honderden 'narcocorridos' (drugsliedjes).

Maar zijn liefhebbers waren gewaarschuwd: stond je eenmaal aan de verkeerde kant, dan werd er meedogenloos met je afgerekend. Het Sinaloa-kartel wordt verantwoordelijk gehouden voor ruim 10.000 brute moorden (de drugsoorlog in Mexico heeft sinds 2006 aan ruim 60.000 mensen het leven gekost).

Slachtoffers werden totaal verminkt teruggevonden, opgerold in bebloede dekens, soms zonder ledematen of met uitgekrabde ogen. De boodschap die van deze gruwelijke vertoningen uitging, was voor iedereen duidelijk: don't mess with El Chapo.

Joaquin ‘El Chapo’ Guzman wordt geëscorteerd naar een helikopter in 2014 Beeld ap
Joaquin ‘El Chapo’ Guzman wordt geëscorteerd naar een helikopter in 2014Beeld ap

Miljoenenbeloning

Het was de autoriteiten alles aan gelegen om deze topcrimineel achter slot en grendel te krijgen. Amerika zette een premie van 5 miljoen dollar op El Chapo's hoofd en ook de Mexicanen loofden een miljoenenbeloning uit.

Het mocht niet baten. El Chapo ontglipte aan ieders handen. Behalve dan die ene keer, in 1993, toen hij aan de grens met Guatemala werd gearresteerd. Een paar dagen voorafgaand hieraan was hij ontsnapt aan een moordpoging door een rivaliserend kartel. El Chapo kwam in Mexico's zwaarst bewaakte gevangenis, Puente Grande in Guadalajara, terecht. Daar hield hij er een extravagante levensstijl op na. Hij beschikte over een privékamer waar regelmatig whiskey werd aangeleverd, evenals vrouwelijk schoon (jaren later zou hij trouwen met de flink wat jongere Emma Coronel, een voormalige beautyqueen, met wie hij een tweeling heeft). Totdat hij in 2001 ontsnapte.

Ruim drie jaar later werd El Chapo in de Mexciaanse badplaats Mazatlán opnieuw gearresteerd na een samenwerking tussen de Amerikaanse en de Mexicaanse overheid. De Verenigde Staten verzochten, net als in 2001, om zijn uitlevering.

De politie ging met man en macht op zoek naar de Mexicaanse topcrimineel. Op wegen rondom de gevangenis werden blokkades opgeworpen en op een nabijgelegen luchthaven werden alle toestellen aan de grond gehouden. Achttien medewerkers van de gevangenis zijn aangehouden en ondervraagd.

Update: ruim een half jaar later, op 8 januari, werd El Chapo weer gearresteerd.

Vervangend minister van Binnenlandse Zaken Elmer Sosa toont op een persconferentie een foto van El Chapo Beeld afp
Vervangend minister van Binnenlandse Zaken Elmer Sosa toont op een persconferentie een foto van El ChapoBeeld afp

Door ijdelheid ten val gebracht

IJdelheid is drugsbaron El Chapo duur komen te staan. De topcrimineel wilde een film laten maken over zijn turbulente leven.

Drugsoorlog Mexico
De rechtszaak tegen de Mexicaan kost de Amerikaanse staat tientallen miljoenen euro’s. Voor Mexico maakt het geen verschil: het geweld is sinds zijn arrestatie alleen maar toegenomen.

Meer over