Drie kranten in twee dagen

De dood van PvdA-Kamerlid Maarten van Traa, althans de journalistieke berichtgeving daarover, heeft - enigszins analoog aan de paparazzi-discussie rond de dood van Diana - tot kritische reacties geleid op de door een der grote dagbladen gepubliceerde foto van de verongelukte auto....

Een lezer uit Drachten, die woensdagochtend het nieuws vernam uit een bericht in de achtste kolom op de voorpagina van de Volkskrant, zag die avond in het tv-programma Nova een exemplaar van de Volkskrant in beeld met een grote foto van het Kamerlid. Hij verwachtte die foto en een uitgebreid artikel over de persoon Van Traa in de krant van donderdag aan te treffen.

Dat viel tegen. In die krant stond geen grote portretfoto plus necrologie, maar een artikel dat behalve citaten uit de herdenking door de fractie, ook elementen van een necrologie bevatte. Er boven stond een foto, genomen in de Tweede Kamer, van een deel van de rouwende fractie. Een volwaardige necrologie heeft de lezer uit Drachten dus niet onder ogen gekregen. Hij begreep daar niets van.

Een lezer uit Rotterdam kwam echter vragenderwijs op de juiste toedracht: 'Heeft de Volkskrant woensdag soms twee verschillende kranten gemaakt?' Ze was in Zoetermeer de andere versie tegengekomen die 's avonds in Nova getoond werd.

Inderdaad, er zijn twee versies gemaakt. Toen dinsdagavond, om kwart voor twaalf, een kwartier vóór sluitingstijd van de krant, het ANP de spoedmelding KAMERLID MAARTEN VAN TRAA VERONGELUKT bracht, is er in hoog tempo een bericht gemaakt voor de voorpagina. Het is het bericht dat, onder anderen, de lezer in Drachten onder ogen kreeg.

De eerste ladingen kranten die van de pers komen, gaan namelijk naar de noordelijke provincies, Limburg en Zeeland, én naar postabonnees. Daarna wordt het midden van het land bediend, inclusief de Randstad.

Na twaalven, toen de krant dus al ter perse was, ontspon zich op de redactie een discussie of het tragische nieuws niet prominenter gepresenteerd moest worden: meer aandacht op de voorpagina en een necrologie binnenin. Een drastische ingreep op een laat tijdstip die niet één-twee-drie tot stond kwam en een stevige discussie vergde.

Moest er een foto bij, en welke dan? De portretfoto, een foto van het ongeluk, of beide? En waar: op de voorpagina? Of een bericht op de voorpagina en een necrologie met portret op pagina 3 of 7? De keus ging uit naar de portretfoto plus een necrologie.

Zo'n grote 4-koloms foto is overdreven, vonden sommigen. Wat moet je dan nog doen als de premier overlijdt, of prinses Juliana?

De hoofdredactie denkt daar anders over: 'Elke krant staat op zich zelf. Elke dag moeten we een zo sterk mogelijke voorpagina en krant maken met het materiaal dat op die dag voorhanden is.'

Uiteindelijk werd om kwart voor een de knoop doorgehakt. De dood van Van Traa werd de opening van de krant. De kleurenfoto van demonstrerende Palestijnse studentes verviel ten koste van de portretfoto, en Melkerts kritiek op de VVD verschoof naar het tweede plan. De operatie verschafte de voorpagina de door de hoofdredactie gewenste 'urgentie'.

De nieuwe pagina's hebben nog een uur lang mee kunnen draaien op vier drukeenheden, twee in Amsterdam en twee in Houten. Per eenheid levert dat 40 duizend kranten op. In totaal dus 160 duizend exemplaren, bijna de helft van de totale oplage van de krant (350 duizend).

In de commotie is vergeten de drukkerijen te vragen de persen de eerste uren niet op volle snelheid te laten draaien. Mogelijk hadden dan meer abonnees de vernieuwde editie in de bus kunnen krijgen.

Het besluit om nog diezelfde avond de krant - zoals dat heet - helemaal om te gooien, zette de redactie wel voor nieuwe problemen. Hoe moest worden opgevangen dat meer dan de helft van de abonnees een krant had ontvangen zonder necrologie? Omdat de krant geen editiestelsel kent, is niet na te gaan wie wel en wie niet de nieuwe versie heeft ontvangen.

De redactie heeft geprobeerd dat te ondervangen door de lezer donderdagochtend een beeld te geven van de droefenis bij de Partij van de Arbeid en een rondgang langs mensen die Van Traa intensief hebben meegemaakt. Dat was natuurlijk niet wat de lezer uit Drachten verwachtte. Dat is jammer, maar het doet niets af aan het feit dat dinsdagavond van alle argumenten ten slotte, terecht, het journalistieke argument de doorslag heeft gegeven.

Meer over