Analyse

Draghi ontpopt zich na Merkel als een nieuwe leider van Europa

Mario Draghi pleitte de afgelopen dagen bij collega’s van de Verenigde Staten tot Rusland voor samenwerking in de Afghanistancrisis. De Italiaanse regering stuurt onder zijn leiding aan op een speciale G20-top in september. Is dit de eerste actie van de Italiaanse premier als informele leider van Europa?

Mario Draghi.  Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Mario Draghi.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

‘Zonder Italië is er geen Europa’, zei Mario Draghi direct na zijn aantreden in februari in het parlement, om vervolgens ook te wijzen op de Italiaanse afhankelijkheid van de Europese Unie. De premier laat geen mogelijkheid onbenut om de verwevenheid van zijn land met de EU en de Navo te onderstrepen, en profileert zich sinds het uitbreken van de Afghanistancrisis steeds nadrukkelijker als speler op het internationale podium.

Europese toneel

Nu de Duitse bondskanselier Angela Merkel dit najaar afzwaait en de Franse president Emmanuel Macron alleen maar oog lijkt te hebben voor de verkiezingscampagne in eigen land, schuifelt Draghi stilletjes naar het Merkelvormige gat dat op het Europese toneel ontstaat. Wordt de Italiaan, zoals de vaderlandse pers verwacht, inderdaad de nieuwe informele leider van Europa?

Sinds de Taliban de macht in Afghanistan overnamen, draait de Italiaanse diplomatie op volle toeren. Want terwijl minister van Buitenlandse Zaken Luigi Di Maio tijdens de val van Kabul nog in zwembroek op het strand lag, liet Draghi zich de dag erna meteen op nationale televisie interviewen met een – zeker voor zijn doen – opvallend uitgesproken visie.

Draghi hamerde op de noodzaak van internationale samenwerking, ook met China, Rusland, Saudi-Arabië en Turkije. Verder beloofde hij dat Italië niet alleen mensen zal opvangen die het land direct hebben geholpen, maar ook anderen die nu in gevaar zijn vanwege hun inzet voor mensenrechten. De dagen erna hing hij aan de telefoon bij collega’s van Joe Biden tot Vladimir Poetin, met als inzet een speciale G20-top in Rome, die er inderdaad in september lijkt te komen.

Bankbestuurder

In eigen land oogst Draghi, in februari aangesteld als ‘technische’ premier aan het hoofd van een regering van nationale eenheid, vooralsnog veel goedkeuring. Hij stelde de coronamiljarden uit het Europese herstelfonds veilig, de belangrijkste reden voor zijn aantreden, en loodste ook langverwachte, controversiële hervormingen op het gebied van bureaucratie en justitie door het parlement. In een populariteitspeiling onder burgers van zes Europese landen komt hij als tweede uit de bus na Merkel, met het hoogste cijfer van alle leiders onder de eigen bevolking.

Toen hij nog president van de Europese Centrale Bank was, vertelde Draghi eens een mop over een patiënt die een harttransplantatie nodig heeft: het hart van een vijfjarig kind wilde hij niet: te jong. Dat van een beurshandelaar dan? ‘Die heeft er geen’, antwoordde de man. ‘Nee, doet u mij maar het hart van een 65-jarige bestuurder van een centrale bank.’ ‘Waarom?’, vroeg de dokter. ‘Die heeft het nooit gebruikt.’

Het grapje getuigt van zelfspot, maar zegt vooral veel over het imago dat Draghi in de loop der jaren zorgvuldig en succesvol heeft opgebouwd, en dat hij ook in zijn nieuwe rol nog altijd koestert. Hij is de afstandelijke technicus zonder ideologie. Een koele kikker en pragmatisch econoom, die problemen het liefst zo apolitiek, rationeel en wetenschappelijk mogelijk benadert.

Mr. Fix-it

Draghi is de man dus niet naar een expliciet, wir-schaffen-das-achtig moreel leiderschap, maar deelt met Merkel wel een talent voor crisismanagement. Sterker nog, als slimme probleemoplosser, Mr. Fix-it, floreert hij juist vooral in crisistijd. Daar komt bij dat Draghi, anders dan Macron, electoraal weinig te verliezen heeft, omdat hij niet van plan is verkiezingscampagne te voeren in eigen land.

Als Draghi inderdaad in het gat van Merkel springt, zal zijn tijdperk hoe dan ook korter duren. Hij blijft uiterlijk premier tot de nieuwe parlementsverkiezingen in 2023, en in de labiele Italiaanse politiek kan de jubelstemming ook zomaar eerder omslaan.

Bovendien zingen al sinds zijn aantreden hardnekkige geruchten rond dat de premier de in januari vertrekkende Sergio Mattarella wil opvolgen als president. Het staatshoofd wordt gekozen door het parlement, dus in dat geval moet Draghi zijn regeringspartijen nog wel even te vriend houden.

Geloofwaardigheid

Maar voordat het zover is, zal volgende maand eerst moeten blijken of het op de G20 in Rome lukt tot internationale afspraken rond Afghanistan te komen. In Italië heeft de premier ongeacht de uitkomst al gewonnen met zijn interventie. Het land geniet weer geloofwaardigheid op het internationale podium, concludeert zakenkrant Il sole 24 ore tevreden. ‘En voor Italië is dat al heel wat.’

Meer over