Draaien in de Martinikerk

Het is het jaar van de natuurkunde, en dat zullen we weten. Ook in Groningen. Aan het plafond van de Martinikerk hangt sinds begin deze maand een zeventien meter lange slinger waarmee de bezoeker zelf kan vaststellen dat de aarde echt om zijn as draait....

Het was de Franse fysicus Jean Foucault die de proef in 1851 voor het eerst in de kelder van zijn huis deed. Met zijn slinger van twee meter was er nog niet veel te zien, maar hij trok er wel de keizerlijke aandacht mee en later dat jaar zag het Franse publiek hoe in het Panthéon een 25 kilo zware kogel aan een 67 meter lange slinger echt gestaag verdraaide. De draaiing van de slinger duurt alleen op de noord-of zuidpool precies een etmaal, elders langer doordat het ophangpunt met de aarde meedraait. Daardoor treden extra schijnkrachten op die de beweging compliceren. Elke middag rekenen fysici in de kerk de toeschouwers voor hoe dat werkt. Groningse fysici, want de stad heeft historisch iets met de slinger. In 1878 promoveerde de latere Nobelprijswinnaar (1913) Heike Kamerlingh Onnes daar al op precisiemetingen van de aardrotatie met een eigen Foucaultslinger.

Meer over