Dow Jones stijgt door het liefdeshormoon

Laat een investeerder wat van het stofje oxytocine opsnuiven, en hij geeft prompt meer geldt uit. Vertrouwen blijkt biologie...

Vertrouwen speelt niet alleen in vriendschappen, liefde en in het gezin. Vertrouwen overheerst ook als iemand door een mensenmenigte loopt; elke vreemde is toch een potentiële moordenaar.

Mensen haten de mogelijkheid om bedrogen te worden, vandaar de natuurlijke reserve tegen vreemden. Toch zetten ze zich daar in bijna alle contacten overheen. Gelukkig maar, want samenlevingen zonder vertrouwen zijn ondraaglijk .

Van de biologische grondslag ervan weten we echter nagenoeg niets, zeggen Ernst Fehr (Universiteit van Zürich) en collega's. Maar een deel van het geheim, schrijven ze deze week in het tijdschrift Na -ture, schuilt in een piepklein stofje, oxytocine .

In een spel in de laboratoria van Fehr cum suis, vertrouwden anonieme vreemdelingen elkaar makkelijker wanneer ze eerst wat van dat stofje hadden opgesnoven, dan wanneer ze een placebo-spray kregen. 'Investeerders' schonken dan beduidend meer (echt) geld aan 'ontvangers', in het vertrouwen dat ontvangers op zijn minst het geïnvesteerde zouden terugstorten.

Oxytocine bevorderde het vertrouwen in andere mensen. Na een snuif durfden twee keer zo veel investeerders het maximale bedrag te schenken, terwijl de lage schenkingen waren gehalveerd.

Het gaat volgens de onderzoekers specifiek om sociaal vertrouwen. Niet vertrouwen in het algemeen, want als de ontvanger een computer was, dan werden ze van oxytocine niet vrijgeviger. Ook vergrootte het niet de medemenselijkheid in het algemeen; de ontvangers gingen niet meer teruggeven na een snuif oxytocine.

'Met oxytocine is het makkelijker om reserves te overwinnen, zoals de afkeer om bedrogen te worden', denkt Fehr. 'Natuurlijk zijn de omstandigheden van dit experiment steriel. In een sociale situatie zal het een bredere rol spelen.'

Orgasme Bekend is dat het oxytocine-gehalte in het bloed stijgt tijdens seksuele opwinding, om te pieken tijdens het orgasme, merkbaar aan het ontspannen gevoel erna. Een massage kan hetzelfde effect hebben. Belangrijk is ook de rol van oxytocine bij bevalling en borstvoeding . 'Maar de rol in gedrag is tot nu toe puur speculatief'.

Toch heeft het al een bijnaam - liefdeshormoon of bindingshormoon

- maar die dankt het aan onderzoek bij dieren. Curieus is het verschil tussen twee woelmuizensoorten, waarbij de ene soort polygaam is, terwijl de nauw verwante tweede soort de paartjes elkaar trouw blijven, zodra ze een etmaal hebben gepaard. Daarbij komt oxytocine vrij, maar alleen de laatste soort raakt daardoor 'verslaafd' aan de partner.

De onderzoekers zelf benadrukken graag de medische rol die hun ontdekking kan spelen. Sommige hersenbeschadigingen gaan gepaard met te veel vertrouwen in vreemden, terwijl in andere aandoeningen zoals autisme, de band met anderen niet tot stand wil komen. 'Een van de meest voorkomende psychische aandoeningen is sociale fobie', zegt de klinische psycholoog en mede-onderzoeker Markus Heinrichs. 'De angst voor en vermijding van sociaal contact zou misschien kunnen worden bestreden met een combinatie van psychotherapie en oxytocine.'

Meer tot de verbeelding spreken andere toepassingen. Wat als iemand het stofje in de lucht spuit om het gecreëerde vertrouwen te misbruiken? Wat als het stofje wordt verneveld tijdens reclameof politieke campagnes?

Zulke scenario's zijn akelig realistisch, zegt de Portugees-Amerikaanse neuroloog prof. dr. Antonio Damasio in een commentaar in Nature. Maar mensen die denken dat ze misbruik voor willen zijn, helpt hij uit de droom: het gebeurt al. Weliswaar wordt (voor zover bekend) niet met oxytocine gespoten, maar marketing voor politieke en andere doeleinden kan heel goed de natuurlijke afgifte van oxytocine prikkelen.

Meer over