nieuws

Door zijn veroordeling wegens corruptie is politieke toekomst van Sarkozy duister

Fanatieke aanhangers van ex-president Nicolas Sarkozy hebben hun hoop op diens terugkeer nooit opgegeven. De kans dat de energieke, charismatische Sarkozy ooit weer aan de macht komt is maandag tot bijna nul gereduceerd. Hij werd veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf wegens corruptie en het ongeoorloofd aanwenden van zijn invloed.

Sarkozy arriveert bij de rechtbank in Parijs. Beeld AFP
Sarkozy arriveert bij de rechtbank in Parijs.Beeld AFP

Er is in elk geval één iemand die in de onschuld van Nicolas Sarkozy gelooft. Op Instagram verweet Carla Bruni de Franse justitie ‘waanzinnige verbetenheid’ in de vervolging van haar echtgenoot. ‘Mon amour Nicolas Sarkozy, de strijd gaat door, de waarheid zal aan het licht komen’, aldus Bruni. Maandag werd ex-president Sarkozy veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf, waarvan twee voorwaardelijk, wegens corruptie en het ongeoorloofd aanwenden van zijn invloed. Sarkozy gaat in hoger beroep.

Onbewogen hoorde de voormalige president het vonnis van de rechtbank in Parijs aan. De uitspraak is historisch: nooit eerder werd een voormalige president van Frankrijk tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf veroordeeld, al zou hij die straf waarschijnlijk thuis met een elektronische enkelband mogen uitzitten. Sarkozy’s voorganger Chirac kwam er in december 2011 vanaf met een voorwaardelijke celstraf wegens corruptie.

In 2014 was Sarkozy verwikkeld in een andere rechtszaak, rond Liliane Bettencourt, erfgename van L’Oréal en de rijkste vrouw van Frankrijk. Sarkozy en enkele partijgenoten werden ervan verdacht de dementerende Bettencourt geld te hebben afgetroggeld voor hun partij. In het kader hiervan vroegen Sarkozy en zijn advocaat Thierry Herzog aan Gilbert Azibert, advocaat-generaal aan het Hof van Cassatie, om vertrouwelijke informatie over de zaak-Bettencourt. Zij kregen maandag dezelfde straf opgelegd, en gaan net als de oud-president in hoger beroep.

Mooi baantje

In ruil daarvoor beloofde Sarkozy zijn invloed te gebruiken om Azibert aan het einde van zijn carrière een mooi baantje in Monaco te bezorgen. Ironisch genoeg leidde het opzetje nergens toe. Sarkozy werd niet vervolgd en Azibert liep zijn gedroomde baantje aan de Côte d’Azur mis. Wel zijn Sarkozy, Herzog en Azibert nu alle drie veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf, waarvan twee voorwaardelijk.

‘Ze waren zich volledig bewust van het frauduleuze karakter van hun handelingen’, zei de rechter in Parijs. Zo gebruikte Sarkozy een tweede mobiele telefoon die was aangeschaft onder het pseudoniem Paul Bismuth.

Sarkozy werd vervolgd door het Parquet National Financier, een justitiële dienst die in 2013 werd opgericht om grote fraudezaken te onderzoeken. Volgens Sarkozy en zijn partijgenoten is deze dienst bevooroordeeld tegenover rechtse politici en was het proces politiek gemotiveerd.

‘Mag men mijn rechten met voeten treden, omdat ik Nicolas Sarkozy ben, omdat ik president ben geweest?’, zei Sarkozy in de rechtbank. ‘De zwaarte van de straf is absoluut buiten proportie en onthult de juridische verbetenheid van een instituut dat toch al omstreden is’, zei Christian Jacob, leider van Sarkozy’s partij, de Republikeinen.

Uit eigen zak

Ooit liet Charles de Gaulle, president van 1959 tot 1969, in de privévertrekken van het Elysée een elektriciteitsmeter installeren zodat hij de verwarming uit eigen zak kon betalen. Veel van zijn opvolgers waren minder onkreukbaar.

François Mitterrand (1981-1995) was betrokken bij corruptieschandalen en liet journalisten afluisteren omdat hij bang was dat zij het bestaan van zijn buitenechtelijke dochter Mazarine zouden onthullen. Tot vervolging kwam het nooit.

Jacques Chirac (1995-2007) zette als burgemeester van Parijs medewerkers van zijn partij op de loonlijst van de gemeente. Daarvoor werd hij in 2011 veroordeeld.

Nicolas Sarkozy (2007-2012) raakte verstrikt in meerdere rechtszaken. Op 17 maart moet hij opnieuw voor de rechter verschijnen, dan omdat hij bij de verkiezingen van 2012 het wettelijk toegestane plafond voor campagne-uitgaven zou hebben overschreden. Bovendien loopt nog een onderzoek naar een bijdrage van de Libische dictator Khadaffi aan de verkiezingscampagne van 2007.

Niettemin dromen partijgenoten nog altijd van een terugkeer van de energieke, charismatische politicus. Na Sarkozy’s nederlaag in 2012 zijn de rechtse Republikeinen in het slop geraakt. In 2017 leek François Fillon op weg naar het presidentschap, maar hij werd uitgeschakeld door, alweer, een corruptieaffaire. Hij trok zich terug uit de race en werd in juni 2020 veroordeeld tot vijf jaar cel, waarvan twee voorwaardelijk, omdat hij zijn vrouw en kinderen aan een fictieve baan als parlementair medewerker had geholpen. Volgens de rechter hadden zij daarmee 1,1 miljoen euro verdiend zonder noemenswaardige activiteiten te verrichten.

Verlangen naar terugkeer

Sindsdien zit rechts Frankrijk zonder echte leider. De Republikeinen beschikken niet over een gedoodverfde kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2022, terwijl een flink deel van het rechtse electoraat naar president Macron is overgelopen. Daarom verlangen sommige Republikeinen naar een terugkeer van Sarkozy.

‘Veel mensen zeggen dat je een man met gezag nodig hebt, zoals Nicolas Sarkozy, om het land uit de rotzooi te trekken waarin het verzeild is geraakt’, zei partijleider Christian Jacob twee weken geleden in Le Monde. ‘Sarkozy is uitzonderlijk in tijden van crisis’, zei Frédéric Péchenard, vicepresident van de regio Ile-de-France. ‘Ik kan u zeggen: als Sarkozy president was, hadden we nu vaccins.’

Een terugkeer lijkt een illusie. Als zittend president verloor hij in 2012 de verkiezingen, in de Republikeinse voorverkiezingen van 2017 eindigde hij roemloos als derde, achter Fillon en Alain Juppé. Hij lijkt niet meer in staat een breed electoraat aan te boren, maar dat deert zijn fanatiekste aanhangers allerminst. Zij zijn nog altijd in de greep van de ‘Sarkomania’.

Sarkozy’s vorig jaar verschenen boek Le Temps des Tempêtes haalde de eerste plaats op de Franse bestsellerlijst. Nog altijd beantwoordt Nicolas Sarkozy aan het traditionele verlangen van rechts Frankrijk naar een commandant in de traditie van Napoleon en Charles de Gaulle, een redder in de nood die het land uit de crisis haalt met zijn uitzonderlijke persoonlijke kwaliteiten.

Sarkozy zelf laat niets los over een eventuele comeback. Maar zelfs Le Figaro, de lijfkrant van rechts Frankrijk, moest dinsdag toegeven: ‘Nicolas Sarkozy ziet zijn politieke toekomst duister worden.’

Meer over