Column

Door stom toeval actief bij verdwijningen

Nikki van Passel zoekt antwoorden. We spreken elkaar om half zeven 's ochtends op Schiphol, kort voor haar vlucht naar Kampala, Oeganda.

Nikki van Passel met Frank van der Goot. Beeld
Nikki van Passel met Frank van der Goot.Beeld

Nikki gaat daar in stilte terrein verkennen voor een speurtocht naar de Amsterdamse geneeskundestudente Sophia Koetsier. Een kalme vrouw, geen drama. Onafhankelijk forensisch patholoog Frank van der Goot gaat ook mee.

Ze hebben gps-materiaal bij zich en verrekijkers. Daar regelen ze bootjes en misschien een speciale constructie om in water met krokodillen te zoeken. Buitenlandse Zaken hielp hen aan contacten: Nederlanders in Oeganda die ook iets willen doen. En Frank van der Goot heeft een team deskundigen in Nederland klaarstaan, 'gevaccineerd en al', om meteen over te komen als ze stoffelijke resten zouden vinden, en gaan onderzoeken wat precies is gebeurd.

Nikki werd door stom toeval actief bij verdwijningen in het buitenland. Toen de Limburgse Mary-Anne Goossens in 2011 tijdens een wandelvakantie in Zuid-Spanje verdween, zat Nikki's zoon in de klas bij het kind van een kennis van Goossens. Die moeder wist dat Nikki zelfstandig social media marketeer was, en vroeg haar hulp: 'Herrie maken, noemden we dat toen.' Na achttien dagen werd Goossens door drie wandelaars levend teruggevonden.

Als iemand in het buitenland verdwijnt, maken landen onderscheid tussen een vrijwillige of een onvrijwillige vermissing. Bij een onvrijwillige vermissing, als er aanleiding is tot het vermoeden van een strafbaar feit, kan Nederland rechtshulpverzoeken doen en is er geld voor onderzoek.

Bij een vrijwillige vermissing is iedereen afhankelijk van goodwill en plaatselijke overheden. Buitenlandse Zaken blijft dan noodgedwongen op de achtergrond. Nikki: 'Zelf aan de slag gaan is dan het enige dat je kunt doen.'

De vermiste Sophia Koetsier. www.findsophia.org. Beeld
De vermiste Sophia Koetsier. www.findsophia.org.Beeld

Vier keer hielp zij families al om bij een verdwijning een stichting op te richten om geld in te zamelen en privézoekacties te regelen. Na de goede afloop van de zaak-Goossens is ze gevraagd bij de verdwijning van volleybalster Ingrid Visser en haar partner Lodewijk Severein in Spanje, die later vermoord bleken te zijn. Ook de ouders van de in Panama overleden studenten Kris Kremers en Lisanne Froon schakelden haar in. Die zoekactie duurde bijna een jaar.

Nikki verdient er nauwelijks meer dan een onkostenvergoeding mee, zegt ze: 'Je kunt van geld dat voor zoeken is bedoeld toch niets afhalen?' Toch voelt het door al die stichtingen soms ongemakkelijk, alsof ze 'vermissingen acquireert'. Bovendien kost het oprichten van iedere nieuwe stichting en het inzamelen weken kostbare tijd. Nu 'steeds meer' Nederlanders verdwijnen, zou Nikki graag gaan werken met één stichting, die blijft. Om sneller fondsen te werven en tot 'een soort expertisecentrum' uit te bouwen.

Het aantal mensen dat in het buitenland verdwijnt neemt inderdaad toe, bevestigt woordvoerder consulaire zaken Daphne Kerremans bij Buitenlandse Zaken: 31 in 2014, 42 in 2015. Zo'n driekwart wordt opgelost, wat niet altijd betekent dat de persoon ook levend wordt teruggevonden. Ruwweg een kwart blijft zoek. Met sommige families heeft Buitenlandse Zaken al 25 jaar contact.

Sophia Koetsier verdween op 28 oktober op weg naar een wc in nationaal park Murchison Falls. De acht weken daarvoor werkte ze in een ziekenhuis in Kampala. Haar moeder, Marije Slijkerman, had haar kort daarvoor nog opgezocht. Sophia heeft een bipolaire stoornis en haar reisgenoten maakten zich al zorgen. Ze gedroeg zich te uitbundig. Drie Nederlandse politiemensen zijn met een drone naar Oeganda gegaan. Sophia's moeder zegt wat onzeker aan de telefoon: 'Maar met een drone kun je nauwelijks ónder begroeiing kijken, toch?'

Nationaal park Murchison Falls, Oeganda. Beeld
Nationaal park Murchison Falls, Oeganda.Beeld

Alleen Sophia's zonnebril is teruggevonden en reepjes stof, van haar broek gescheurd en aan takjes geknoopt, als een spoor. Na anderhalve week hebben de Oegandezen het zoeken gestaakt. Maar de ouders van Sophia konden niet ophouden. Ze noemen Nikki 'een godsgeschenk'. En overwegen hun stichting www.findsophia.org voor Nikki en nieuwe vermisten in stand te houden. 'Maar als Sophia terugkomt, mag zij het zeggen.' Nu huilt Marije. Nikki zoekt antwoorden, dat weet zij ook wel.

Als ik Nikki van Passel op haar laatste dag in Oeganda bel, klinkt ze opgelucht. Frank van der Goot vond voldoende aanleiding aan te nemen dat 'een ongeluk zeker niet de enige optie is'. Er is nu 'een strak plan' voor een zoektocht.

Ze kunnen verder. Maar eigenlijk weten ze nog niets.

Meer over