Commentaar

Door KGB-mentaliteit raakt Rusland dieper in isolement

Het Litvinenko-onderzoek bevestigt hoezeer de oude KGB-mentaliteit weer rondwaart in het Kremlin.

Bert Lanting
De Russische president Poetin Beeld epa
De Russische president PoetinBeeld epa

De Koude Oorlog blijkt nog springlevend in het Kremlin, inclusief het gebruik van buitenissige wapens om vijanden uit de weg te ruimen. Dat is de conclusie die valt te trekken uit het Britse gerechtelijk onderzoek naar de moord op Aleksandr Litvinenko, een gezworen vijand van president Poetin.

Volgens Sir Robert Owen, de gepensioneerde opperrechter die het onderzoek leidde, heeft Poetin zelf waarschijnlijk het groene licht gegeven voor de operatie, waarbij Litvinenko in Londen werd vergiftigd met het uiterst radioactieve polonium-210. De moord riep herinneringen op aan operaties van de KGB, zoals de moord op een Bulgaarse dissident die met een gifparaplu werd uitgeschakeld.

De overeenkomst wijst op een verontrustend fenomeen dat steeds duidelijker wordt naarmate Poetin langer aan de macht is. Onder het bewind van Poetin, zelf een voormalig KGB-officier, is het veiligheidsapparaat steeds nauwer vervlochten geraakt met de overheid. Allerlei sleutelposities zijn in handen van voormalige collega's van hem uit zijn KGB-tijd. En met hen is ook de oude mentaliteit van de Sovjet-geheime dienst teruggekeerd: wie kritiek heeft op de overheid wordt niet gezien als een politieke opponent, maar als een landverrader en een lakei van het Westen.

In dat klimaat heeft al een hele reeks dissidenten, zoals vorig jaar nog de oppositieleider Boris Nemtsov, met hun leven moeten betalen voor hun politieke opvattingen.

Lees ook

Aleksandr Litvinenko werd in 2006 om het leven gebracht met de zeer zeldzame en uiterst giftige stof polonium. Het gebruik van dit specifieke middel leidde - ongewild - naar Moskou. Lees hier de reconstructie (+) van Bert Lanting.

Volgens een Brits onderzoeksrapport over de geruchtmakende moordzaak heeft President Poetin van Rusland 'waarschijnlijk' zijn zegen gegeven aan de moord. Durft de Britse premier David Cameron de Russische president aan te spreken op de moord? Lees hier een analyse (+) van Patrick van IJzendoorn.

Het Kremlin reageerde donderdag honend op de conclusies van het Britse onderzoek, maar het radioactieve spoor dat de Britse politie na de moord vond, wijst toch duidelijk in de richting van de twee ex-KGB-agenten die Litvinenko volgens de Britse rechter hebben omgebracht.

Dat het Kremlin van meet af aan weigerde mee te werken aan het onderzoek en één van de verdachten, Andrej Loegovoj, zelfs een onderscheiding voor zijn 'verdiensten voor het vaderland' verleende, voorspelt weinig goeds voor de reactie van Rusland op het naderende eindrapport over de ramp met vlucht MH17.

Het is moeilijk een antwoord te geven op het wangedrag van het Kremlin. Verdere sancties dreigen vooral de burgers te treffen. Het lijkt erop dat Rusland bezig is zichzelf te straffen: het raakt steeds dieper in een isolement.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over