'Doodvonnis' Britse aristocraten uitgevoerd

Met een glas champagne in de hand hebben 666 'nutteloze en gevaarlijke' adellijke leden van het Britse Hogerhuis donderdag het einde ingeluid van een zevenhonderd jaar oude traditie....

De graaf van Lauderdale zal een pelgrimage naar Schotland ondernemen. De graaf van Strafford benoemde zichzelf donderdag tot 'Rivieropzichter' en zal zijn leven gaan wijden aan de Upper Itchen, op zijn landgoed bij Winchester. En burggraaf Exmouth begint een Internet-site, waar de voormalige erfelijke Lords straks on-line kunnen debatteren.

666 Erfelijke peers, adellijke leden van het Britse Hogerhuis, hebben sinds gisteren ruim de tijd voor andere bezigheden dan politieke, nu de House of Lords Reform Bill een einde heeft gemaakt aan hun aanwezigheid in het Paleis van Westminster. 'De erfelijke peers zijn nutteloos en gevaarlijk, en dienen daarom te worden afgeschaft', luidde de motie waarmee het Lagerhuis eind oktober het definitieve doodvonnis uitsprak.

En zo betekende de verdaging van het parlement donderdag ook het einde van een ruim zevenhonderd jaar oude traditie, die de oudste zonen van adellijke geslachten automatisch verzekerde van een plaats tussen de wetgevers. In de Royal Gallery van de Lords kwamen de vertrekkende peers donderdagavond voor het laatst bijeen voor een glas champagne en een troostend woord.

Daarmee kwam tevens een einde aan de ingebouwde Conservatieve macht in het Britse parlement: bijna alle erfelijke peers waren de Conservatieve beginselen toegedaan en betekenden voor elke Labourregering een blok aan het been, waartegen geen verkiezingszege hielp. Dat blok is nu eindelijk weg.

Hoewel, niet helemaal. Want 92 erf-parlementariërs blijven voorlopig deel uitmaken van het Huis, als gevolg van een compromis tussen Hogerhuis en Labour-regering, waarbij de erfelijke Lords een vertegenwoordiging in het Hogerhuis mochten behouden, als ze beloofden zich voor de rest zonder tegenstribbelen naar de slachtbank te laten voeren.

De 751 erfelijke peers moesten de overlevenden begin deze maand uit hun eigen midden aanwijzen: voor het eerst voerden adellijke parlementariërs campagne om in het Hogerhuis te mogen blijven. De maximale lengte van een verkiezingsmanifest bedroeg 75 woorden, 223 peers stelden zich kandidaat; een meerderheid van de Britse adel neemt haar wetgevende bevoegdheden al lang niet meer serieus.

Graaf Ferrers behaalde de meeste stemmen. Zijn electorale geheim? De aristocraat, met kenmerkend zelfvertrouwen: 'Ik heb gewoon mijn naam opgeschreven.' Burggraaf Monckton (84) had 'het muilkorven van alle buiten lopende katten' als centraal thema van zijn campagne gekozen; zijn loffelijk streven werd niet beloond met een zetel, maar hij gaf wel de excentriciteit die 'Londens mooiste herensociëteit' altijd heeft aangekleefd nog één keer de ruimte.

Het nieuwe huis bestaat straks uit ruim vijfhonderd life peers, bezitters van een niet overdraagbare adellijke titel, 26 bisschoppen van de Anglicaanse Kerk, 26 Law Lords èn 92 erfelijke peers. En met dat laatste, zei Labour-MP Tony Benn (voorheen burggraaf Stansgate) donderdag, heeft zijn partij haar verkiezingsbelofte om een einde te maken aan het principe van de erfelijke parlementszetel gebroken.

De graaf van Onslow (een van de 92) stak zijn vreugde daarover niet onder stoelen of banken. 'Bijna zestig procent van de actieve erfelijke peers zal blijven', zei hij triomfantelijk.

De vraag is hoe lang de aristocraten hun plaats in het Huis zullen behouden. Na fase 1, afschaffing van het erfelijke recht op een zetel, volgt na de komende overgangsperiode fase 2, de definitieve hervorming van het House of Lords, zonder erfelijke peers. Momenteel werkt een commissie aan een voorstel voor het House of Lords nieuwe stijl.

Het probleem is alleen dat de meningen over de samenstelling en bevoegdheden van een vernieuwd Hogerhuis sterk uiteenlopen, ook binnen Labour. Een direct of indirect gekozen Huis stuit op bezwaren van premier Blair, die bang is dat daarmee de autoriteit van het Lagerhuis wordt ondergraven. Een Eerste Kamer met benoemde leden krijgt zeker kritiek dat hij niet meer is dan claqueur voor de regering.

Vermoedelijk komt de commissie volgende maand met een compromisvoorstel: honderd gekozen leden, vierhonderd aangewezen. Maar ook een dergelijke verandering zou weer zoveel parlementaire tijd in beslag nemen en tot zoveel eindeloos geharrewar leiden, dat de meeste insiders verwachten dat de 'overgangsperiode' nog wel even zal duren, wellicht zelfs tot St. Juttemis. 'Ik geloof niet dat er tijdens mijn leven nog een tweede fase van hervorming zal plaatsvinden', zei Tony Benn (74). 'En dat terwijl ik van plan ben honderd jaar oud te worden.'

Meer over