Doodgewoon fenomeen met voorliefde voor het eenvoudige leven

Dierenvrienden leven al jaren mee met Dr. Pol, de Amerikaanse dierenarts uit Nederland met een eigen realityserie. Jan-Harm Pol, tot vrijdag in uitverkochte Nederlandse theaters te zien, over zijn geliefde Michigan, Johnny Cash en, ja, honden.

'Ik heb het al heel vaak gezegd: een dierenarts is een dienstverlener. Ik maak dieren beter om mensen blij te maken. En daar doe ik ook mezelf een groot plezier mee.' Beeld Daniel Cohen / de Volkskrant
'Ik heb het al heel vaak gezegd: een dierenarts is een dienstverlener. Ik maak dieren beter om mensen blij te maken. En daar doe ik ook mezelf een groot plezier mee.'Beeld Daniel Cohen / de Volkskrant

Een zaterdag geleden zat vee- en dierenarts Jan-Harm Pol (75) op en top Dr. Pol te wezen op een baal hooi in het Zaantheater in Zaandam. Nog tot en met aanstaande vrijdag tourt hij met zijn vrouw Diane langs uitverkochte theaters. Hij oogst er staande ovaties met anekdotes en zijn levensverhaal dat voor de mensen in de zaal nauwelijks introductie nodig heeft.

Daarbuiten misschien wel: Pol is een dierendokter met fans, pretogen en nul zin om met pensioen te gaan, geboren in Drenthe en beroemd geworden in de Verenigde Staten. In Weidman, Michigan runt hij sinds 1981 een eigen praktijk. Over het reilen en zeilen van Pol Veterinary Services gaat de populaire realityserie The Incredible Dr. Pol, in 26 landen uitgezonden op tv-zender National Geographic.

Ook in zijn geboorteland leven jonge en oudere dierenvrienden van Pol al zeven seizoenen met hem en zijn collega's mee. Ze horen hem graag nog eens vertellen dat je dieren altijd in de ogen moet kijken om een inschatting te maken van hun gedrag, dat je dieren niet als mensen moet zien, dat dieren tegen een stootje kunnen, dat elk dierenleven telt ('Ook al is deze stier over twee jaar worst, vandaag leeft-ie') en dat je nooit moet opgeven.

Als zoon Charles, bedenker van het programma, in Zaandam met zijn nieuwe vriendin uit de coulissen stapt, klinkt er gejoel. De kinderen die even later vragen mogen stellen, willen weten hoe het voelt om met je hand in een koe te zitten ('Heel lekker warm'), of Pol in het Engels droomt ('Ja') en wat zijn lievelingsdier is ('Een gezond dier'). En dan is er nog die andere vraag uit het publiek: 'I admire your work, do you admire the work of your president?' 'Ik werk met dieren', zegt Dr. Pol, en hij komt ermee weg.

'Ik help dieren, maar dieren helpen mensen ook. Dat zeg ik ook in het theater: het is goed voor kinderen om met dieren op te groeien.' Beeld Daniel Cohen / de Volkskrant
'Ik help dieren, maar dieren helpen mensen ook. Dat zeg ik ook in het theater: het is goed voor kinderen om met dieren op te groeien.'Beeld Daniel Cohen / de Volkskrant

Twee dagen na zijn optreden in Zaandam zitten Pol en Diane in de Hollandsche Manege in Amsterdam voor een persdag. De organisator wist zo net nog niet of Pol wel de meest geschikte gids van de week zou zijn. 'Dr. Pol houdt het graag klein, bij zijn werk en zijn gezin.'

Dr. Pol is een doodgewoon fenomeen met een voorliefde voor het eenvoudige leven, benadrukt iedereen steeds, inclusief de 'ongelooflijke' Pol zelf. In de theaters hoopt hij vooral te laten zien dat hij dezelfde rechttoe-rechtaanfamilieman is als de charismatische dierenarts die voor een draaiende camera kalfjes uit koeien trekt en zich elke ochtend scheert, 'want de patiënten verdienen een nette dokter'.

Dr. Pol is iemand met favoriete afhaalkoffie ('Tim Hortons en Dunkin Donuts', punt), niet iemand die uitgebreid verhaalt over een grote denker of een favoriet kunstwerk. Al doet hij, met Diane, voor de fotograaf dus wel mooi glunderend American Gothic na, van de Amerikaanse schilder Grant Wood.

1. Plek: de omgeving van zijn huis in Weidman, Michigan

'De natuur in Michigan is prachtig. De 24 hectare wildernis rondom ons huis is mijn favoriete plek in de wereld. Voor we deze grond in 1992 kochten, was het jachtterrein. Er staan een stuk of honderd appelbomen, een heleboel kersenbomen en eindeloos veel dennenbomen. Er lopen fazanten rond, konijnen, coyotes, herten, stinkdieren en natuurlijk porcupines, stekelvarkens.

'Het is de ideale plek om na een lange dag visites rijden een beetje relaxt te worden. In het meertje hebben we eenden en reigers, op het ogenblik komen de wilde Canadese ganzen in grote aantallen bij ons meertje even rusten. Er is geen plek zoals deze in Nederland.'

'De 24 hectare wildernis rondom ons huis is mijn favoriete plek in de wereld. De natuur in Michigan is prachtig.' Beeld
'De 24 hectare wildernis rondom ons huis is mijn favoriete plek in de wereld. De natuur in Michigan is prachtig.'Beeld

2. Dag: 12 augustus 1967

'Dat ik mijn vrouw ontmoette en uiteindelijk in Michigan terechtkwam, is mede te danken aan mijn docent Engels op de hbs. Zij stimuleerde de klas om een jaar op uitwisseling te gaan. Diane was de dochter van de gastouders bij wie ik inwoonde in Mayville, een klein, vriendelijk plaatsje.

'Toen we zes jaar later trouwden, op 12 augustus 1967, moest ik mijn opleiding diergeneeskunde nog afmaken. De eerste dag op de universiteit werd ons meteen verteld hoe het ervoor stond: 'Wil je dierenarts worden, dan kan dat, wil je een eigen praktijk hebben in Nederland, vergeet het maar, er zijn er te veel.

'Onze trouwdag was om meerdere reden onvergetelijk. Die ochtend woedde er brand in de houtzaak achter het huis in Mayville, minder dan 100 meter bij ons vandaan. De kapster die Dianes haar zou doen, had een appartement naast die zaak en moest haar huis in allerijl leegruimen - alle huizen zijn daar van hout en in het midden van het dorp staat een benzinepomp. De sluier van Diane lag ook ergens in het huis van de kapster, en een tante van Diane kwam het afgezette dorp niet in.'

Lees verder onder de foto.

De eerste dag op de universiteit werd ons meteen verteld hoe het ervoor stond: 'Wil je dierenarts worden, dan kan dat, wil je een eigen praktijk hebben in Nederland, vergeet het maar, er zijn er te veel.' Beeld Daniel Cohen / de Volkskrant
De eerste dag op de universiteit werd ons meteen verteld hoe het ervoor stond: 'Wil je dierenarts worden, dan kan dat, wil je een eigen praktijk hebben in Nederland, vergeet het maar, er zijn er te veel.'Beeld Daniel Cohen / de Volkskrant

'De dominee die ons zou trouwen, zat bij de vrijwillige brandweer. De ceremonie zou om half acht beginnen, maar hij kwam rond die tijd helemaal zwartgeblakerd bij ons binnen. Het huwelijk werd uitgesteld, een uurtje maar hoor. Uiteindelijk kwam alles goed.

'De vader en moeder van Diane hadden een stacaravan bij Lake Huron. Daar gingen we een paar nachten naartoe als huwelijksreis, daarna gingen we met de boot naar Nederland, een reis van zeven nachten. Op die boot kregen we windkracht elf over ons heen, ook nog eens.

'Na de trouwerij woonden we samen in Utrecht, in de Frederik Hendrikstraat, bij een hospita. Beneden woonden twee verpleegsters. Diane gaf les aan de Amerikaanse school in Huis ter Heide. In 1970 zijn we definitief naar Amerika geëmigreerd.'

3. Hondenras: Deense dog

'Ik ben in Drenthe opgegroeid met Sint-Bernardhonden. Diane en ik hebben al veel Deense doggen gehad. Nu hebben we drie honden: een Deense dog, een Newfoundlander en een Sint-Bernard. Ik heb altijd van grote, rustige honden gehouden, zo'n klein ding dat keffend in je armen springt is gewoon niks voor mij. De Sint-Bernard kwam vanuit het asiel naar de kliniek om geschoren te worden. Hij zag er verschrikkelijk uit. Aan het einde van de dag hoefde Kylian niet meer terug naar het asiel, hij ging gewoon met ons mee naar huis.

'De Deense dog is majestic. Hoe vertaal je dat? Majestueus. Regal is een ander woord dat me te binnen schiet. Vorstelijk. Onze zoon Charles heeft trouwens ook een Deense dog.

'De Deense dog is majestic. Hoe vertaal je dat? Majestueus.' Beeld Hollandse Hoogte
'De Deense dog is majestic. Hoe vertaal je dat? Majestueus.'Beeld Hollandse Hoogte

'Onze honden hebben nog nooit aan een lijn gelopen. Het is een kwestie van opvoeden: een hond moet leren begrijpen dat-ie bij jou in de buurt moet blijven. Een hond is heel schrander, dat vind ik het mooiste. Zelfs door het raam kan hij jouw gezichtsuitdrukking lezen, vooral die Newfoundlander van ons. Die ligt graag op een zandheuvel, die we onder de bomen hebben aangelegd, 50 meter van ons huis vandaan. Als ik in de deuropening naar hem glimlach, begint-ie met zijn staart te zwaaien.

'Ik heb een druk leven, maar van de honden word ik rustig. Toen ik nog studeerde in Utrecht vond ik het fijn om terug te gaan naar Wateren, mijn geboorteplaats, om daar de hersenen schoon te maken, zeg maar. Clear your brain. Gewoon met de hond door het bos lopen.

'Ik help dieren, maar dieren helpen mensen ook. Dat zeg ik ook in het theater: het is goed voor kinderen om met dieren op te groeien. Een dier leert je wat verantwoordelijkheid is, en dat je soms geduld moet hebben.'

4. Muziek: Johnny Cash

'In ons nieuwe huis hebben we een muziekinstallatie met luidsprekers in het hele huis, tot en met de veranda aan toe. Ik luister het liefst naar country- en westernmuziek. De theatertour begint met een nummer van Johnny Cash. Jim Reeves vind ik ook goed. Johnny Cash hebben Diane en ik in de jaren tachtig live gezien in Port Huron, een stad vlak bij de Canadese grens. Ontiegelijk mooi, zoals die man kon zingen. Hij had een borstkas twee keer zo groot als die van mij, daar komt het van hè.'

'Ontiegelijk mooi, zoals die man kon zingen. Hij had een borstkas twee keer zo groot als die van mij, daar komt het van hè.' Beeld getty
'Ontiegelijk mooi, zoals die man kon zingen. Hij had een borstkas twee keer zo groot als die van mij, daar komt het van hè.'Beeld getty

5. Eten in Nederland: lekkerbek

'Mijn familie woont verspreid over verschillende landen. Mijn zus Henny woonde al in Canada toen ik naar Amerika verhuisde, een nicht zit in Duitsland, een andere nicht in Frankrijk. Heimwee naar Nederland heb ik nooit gehad, maar er is één ding wat we altijd doen als we hier zijn: Diane gaat voor een kroketje en een rookworst, en we gaan lekkerbekjes eten, ergens in het noorden, want daar woont de meeste familie. Het maakt niet uit bij welke visboer, als-ie maar een goed gekruid lekkerbekje heeft, want die hebben we thuis niet.'

'Altijd als we in Nederland zijn, gaan we lekkerbekjes eten.' Beeld
'Altijd als we in Nederland zijn, gaan we lekkerbekjes eten.'Beeld

6. Vakantieland: Aruba

'Als kind ging ik nooit op vakantie. We hadden natuurlijk de boerderij, en als mijn vader en moeder een dag weggingen pasten wij op de dieren. Zelf ga ik het liefst op vakantie naar Aruba, waar Diane en ik een timeshare-huisje hebben. Thuis kan ik slecht niksdoen - ik heb geleerd om altijd meer dingen tegelijk te doen, ik kijk tv én ik lees de krant - maar op Aruba kan ik rustig de hele dag op het strand zitten, het liefst op een van de kleine strandjes waar niemand anders komt.'

'Thuis kan ik slecht niksdoen, maar op Aruba kan ik rustig de hele dag op het strand zitten.' Beeld Hollandse Hoogte
'Thuis kan ik slecht niksdoen, maar op Aruba kan ik rustig de hele dag op het strand zitten.'Beeld Hollandse Hoogte

7. Kerk: Weidman Baptist Church

'Ik ben Nederlands Hervormd opgevoed, Diane is baptist - allebei stromingen binnen de protestantse kerk. Elke zondagochtend zitten we van 11 tot 12 in de Weidman Baptist Church, een landelijk kerkje. Sinds een paar jaar spreek ik er ook elke dienst. De baptisten hebben hun eigen overtuigingen. Ik ben het niet met alles eens, maar dat hindert niks. Zij vinden bijvoorbeeld dat je niet moet dansen, maar wij dansen gewoon, hoor.

'Het geloof is voor mij... gewoon... normaal, iets vanzelfsprekends wat erbij hoort. Het raakt ook de kern van wat ik belangrijk vind en wat bij mijn beroep hoort: iets doen voor je medemensen. Ik heb het al heel vaak gezegd: een dierenarts is een dienstverlener. Ik maak dieren beter om mensen blij te maken. En daar doe ik ook mezelf een groot plezier mee.'

CV

1942
Geboren in Wateren, Drenthe

1970
Rondt opleiding diergeneeskunde af aan de Universiteit van Utrecht, emigreert naar de Verenigde Staten

1981
Opent zijn eigen praktijk Pol Veterinary Services in Weidman, Michigan

2011 - heden
Wordt gevolgd voor de televisieserie The Incredible Dr. Pol op National Geographic Channel, uitgezonden in 26 landen

2016
Biografie Dokter Pol komt op nummer 1 binnen in de CPNB Bestseller 60

2017
Zevende seizoen van The Incredible Dr. Pol, theatertournee in Nederland

Jan-Harm Pol woont in Weidman, Michigan met zijn vrouw Diane Pol. Zij adopteerden drie kinderen.

Meer over