Donderdagochtend in de file

Terwijl ik donderdagochtend om even voor negen het erf van onze boerderette afrijd, braakt Business News Radio een reeks fileberichten uit waar ik koud van word....

Daar is ze al. Autoramen open. 'Het is hopeloos', zeg ik tegen mijn echtgenote, die ook naar Amsterdam moet. Omdat carpoolen ondoenlijk bleek, een combinatie van andere werktijden, dochters (11 en 13) die zorg behoeven en structureel fileleed op de Amsterdamse ring, en omdat het openbaar vervoer onbehoorlijk veel tijd vraagt, rijden wij een paar keer per week veertig kilometer achter elkaar aan, langs Hoorn, Purmerend en Zaandam over de A7 en A8. Daar neemt zij de Coentunnel, ik de ring Noord en de IJtunnel. Het is tegelijkertijd logisch en bezopen.

'Ik breng ze naar Hoorn en dan zie ik wel verder', zegt S., doelend op de buurvrouw en onze oudste, die een dikke week voor haar vakantie officieel begint feitelijk al vrij is.

Daar gaan we. Rond kwart voor tien, stijf in de file bij Purmerend terwijl ik normaal gesproken al op de krant ben - het vermakelijke interview op Radio 1 met Bram Peper is afgelopen - schiet ik in de kolere. De mooie gedachten over de donderdagkrant, waarin twee journalistieke Volkskrant-projecten (Wat is Links? en Bouwfraude) zoete vruchten afwerpen, maken plaats voor woede. Boos op de overheid, op het oude kabinet en op het nieuwe in wording .

De directe aanleiding: ik ben me ervan bewust dat ik twee Haagse regels overtreed. Ten eerste steek ik een sigaret op, uit een pakje waarop in koeienletters staat ROKEN IS DODELIJK. Waar haalt Els Borst het gore lef vandaan? Acht jaar falen als minister van Volksgezondheid, en mij dan toeschreeuwen dat ik een slechte gewoonte heb?

Mijn tweede overtreding: ik begin te bellen en dat doe ik niet handsfree. Omdat het een belachelijke regel is, omdat ik er voor pas mee te doen aan deze verkapte staatssteun voor de noodlijdende telecomsector en het garagebedrijf (de APK is al erg genoeg), omdat ik er voor pas met hard werken verdiend privé-inkomen in een lease-auto te investeren, en omdat de overheid bij mijn beste weten geen regels meer zou opleggen die toch niet gecontroleerd (kunnen) worden. En ik moet bellen omdat de overheid systematisch weigert het fileprobleem op te lossen of daar althans haar best voor te doen, en ik dus veel te laat op mijn werk ga komen.

'Zit je ook in de file', vraag ik mijn baas, die elke dag zijn eigen file-gevecht levert op de A2. Hij is gelukkig al binnen, en gaat tussen tien en halfelf mijn werk doen. Hij doet dat blijmoedig, al gooi ik zijn dagritme kapot, maar ik staar met een schuldgevoel naar de Audi voor mij.

Ik probeer uit te rekenen hoe ik in de file-statistiek terechtkom. Schade is verloren tijd keer uurloon. Ik bedenk me dat die statistiek de schade dus onderschat, omdat het halve uur dat mijn baas mijn werk moet overnemen ook in rook opgaat. Schadeclaim indienen bij Verkeer en Waterstaat?

Rekenen kalmeert. En dus probeer ik bij benadering uit te rekenen hoeveel geld ik dit jaar afdraag aan de collectieve sector. Directe belastingen, indirecte belastingen, schoolgeld, ziektekostenverzekering, sociale premies, gemeentebelastingen, verwijderingsbijdrage, uitwaterende sluizen, hondenbelasting. Het is alles bij elkaar een flinke prijs in een volwassen loterij, zelfs als je er nog kansspelbelasting van moet betalen.

Dat had ik dus beter niet kunnen uitrekenen. Want onmiddellijk denk ik aan de oudste die nu vrij is terwijl ze nog geen vakantie heeft, en aan het feit dat ze volgend jaar alleen naar twee VWO gaat omdat S. en ik 's avonds en in het weekeinde het werk van de leerkrachten hebben overgenomen. Op hun beurt gingen leerkrachten deze week met dochterlief naar pretpark Six Flags. De omgekeerde wereld. En ik denk aan de gemeente die na eindeloos zeuren schriftelijk beloofde de wallekant voor ons huis te zullen maaien, en dat dit jaar al nul keer heeft gedaan. Manshoge brandnetels.

De aanblik van Purmerend-Zuid kalmeert evenmin. Alle tijd om er naar te kijken. Er wordt een grote wijk gebouwd, waardoor het mooie, weerloze Waterland vanuit het noorden wordt aangevallen. En over de duizenden auto's die van onder de fonkelnieuwe carports de file op de A7 zullen verergeren maakt geen overheidsfunctionaris zich blijkbaar druk.

Tien uur geweest. Abba op Radio 3 met Dancing Queen. Pfff. Zaandam.

Even voor halfelf rijd ik te hard door de Wibautstraat en hoop dat ik word aangehouden door een politieagent. Ik heb het bevoegd gezag wel een paar mededelingen te doen over rechten en plichten en lusten en lasten. Bovendien heb ik inmiddels bedacht dat ik over deze file maar eens een column moet schrijven - komt het bekend voor, allemaal? -, en een bon op het einde maakt het mooi af. Helaas.

Maar wat vind ik vrijdagochtend naast de kranten in de bus? Precies. Zesentachtig euro voor een feitcode R602 op 11 april; blijkbaar in een grijs verleden een rood lichtje meegepakt bij de IJtunnel. Knap hoor, van vadertje staat.

Ik doe echt mijn best. Als mens, echtgenoot, vader, vriend, broer, collega, baas en werknemer. Moeilijk is het allemaal. Maar het lastigste is toch om een goede burger te blijven van de gemankeerde Staat der Nederlanden.

Meer over