Dolende asielzoekers toeren in bus voor begrip

Het is een bont gezelschap dat dinsdagochtend bij de Morgensterkerk in Eindhoven aan boord gaat van de felrode DAF-bus: Irakezen, Guineeërs, Ethiopiërs, Oekraïners, Bosniërs....

Dagelijks kloppen dakloze vluchtelingen bij Nederlandse kerken en hulporganisaties aan. Sommigen hebben met hun kinderen al menige nacht op stations of op straat doorgebracht. Vaak zijn ze ziek. Hoe vraag je aandacht voor een probleem dat volgens de overheid niet bestaat? Dat zelfs legale vluchtelingen in Nederland tot zwerven zijn veroordeeld?

Simpel, door met een oude bus vol vluchtelingen heel Nederland te doorkruisen. De vluchtelingen zijn net als de bus snel gevonden, maar dan moeten de organisatoren het wel eens worden over de strategie. En dat kan lang duren, bewijst de buscampagne 'Opvang voor vluchtelingen', die deze week wordt gehouden. Oorspronkelijk stond de actie rond kerst vorig jaar gepland, maar de vijf deelnemende vluchtelingenorganisaties konden het moeilijk eens worden. Ga er maar aan staan: het links-radicalisme van de ene organisatie combineren met de christelijke barmhartigheid van de andere.

De aangeschreven gemeentes werkten ook al niet mee. Twaalf van de dertien (Den Haag mompelde iets over een agendaprobleem) gemeentebesturen stemden weliswaar meteen in met de komst van de bus en zijn kansarme passagiers, maar toen begon het mitsen en maren.

Nijmegen huiverde bij het idee dat er wel eens illegalen aan boord konden zitten. Eindhoven wilde slechts meedoen als ook het grotere Rotterdam als gastheer zou optreden. Natuurlijk wilden de betreffende wethouders een verklaring ondertekenen waarin ze hun bezorgdheid konden uitdrukken over de strenge asielwetgeving. Ja, ook zij wilden aandacht voor het schrijnende aspect van de Vreemdelingenwet waardoor steeds meer vluchtelingen op straat worden gezet. Maar alleen rebelleren tegen staatssecretaris Kalsbeek van Justitie? Liever niet.

Vier maanden later blijkt de op 1 april van kracht geworden Vreemdelingenwet de benzine waar de bus op rijdt. In drie dagen toert de krakende bus langs tien steden om de handtekeningen van wethouders binnen te halen. Utrecht en Leiden tekenen ook, maar moeten dinsdag de komst van de buspassagiers aan zich voorbij laten gaan. Files.

In Tilburg en Breda wordt de groep vandaag wel hartelijk ontvangen. De vluchtelingen glunderen van alle aandacht. Voor het eerst zijn er mensen die serieus naar hun verhalen luisteren. Voor het eerst krijgt hun probleem een gezicht.

Het zijn aanvragers van een verblijfsvergunning om medische of humanitaire redenen, of asielzoekers die voor de tweede keer een procedure zijn begonnen. Zoals de Ethiopische Martha. Samen met haar driejarige dochter Abenet staat ze sinds januari 1999 op straat. 'Ik ben voor problemen uit Ethiopië gevlucht, maar heb hier steeds meer problemen gekregen.'

Nadat haar eerste asielverzoek in 1996 werd afgewezen, is Martha opnieuw een procedure begonnen. Rechten heeft het haar niet opgeleverd. Alleen de plicht om eens in de twee weken een stempel te halen bij een aanmeldcentrum. Met betraande ogen kijkt ze hoe haar dochterje met een ballon speelt. ' We hebben geen geld en geen dak boven ons hoofd. Voor haar houd ik het vol, anders zou ik allang zelfmoord hebben gepleegd.'

De 23-jarige Diallo Nabe uit Guinee begrijpt haar radeloosheid. Twee van zijn vrienden beroofden zich van het leven omdat ze het straatbestaan in Nederland niet meer aankonden.

Zelf geeft hij niet op. 'Ik ben naar Nederland gekomen om niet in de gevangenis te sterven. Dan wil ik zeker niet op straat sterven.' Diallo begrijpt niet waarom Nederland legale vluchtelingen geen basisvoorzieningen wil geven. 'De staat is onze vader. Waarom wil het zijn kinderen dan niet helpen?'

Ook de 26-jarige Alain uit Kameroen stelt zich die vraag. Alain is een zogenoemde 'Dublin-claimant', een vluchteling waarvan Nederland meent dat een ander land verantwoordelijk is voor de afhandeling van zijn asielprocedure. In zijn geval Duitsland, waar hij drie jaar verbleef totdat hij naar Nederland uitweek. Als het aan hem ligt, wordt het tijd dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt: 'Wij zijn mensen en niet alleen dossiers.'

Meer over