Doener die mensen verenigt

Als voorzitter van de SER moet hij de polder nieuw leven inblazen. De eerste reacties op de 'communicator' die 'analytisch heel sterk' is, zijn hoopvol. Aan zelfvertrouwen ontbreekt het de voormalig adviseur van McKinsey in elk geval niet.

Wat je ook van de adviseurs van McKinsey kunt zeggen, aan zelfvertrouwen ontbreekt het ze niet. 'In Delft leerde ik logisch nadenken en me snel inwerken in wildvreemde onderwerpen en vakgebieden. Daarmee leer je zekerheid ontwikkelen: ik kan alle problemen aan, hoe ingewikkeld ze ook zijn', meldde Wiebe Draijer in 2004 monter aan het universiteitsblad Delta, toen hij als 38-jarige directeur werd van McKinsey Nederland.

Bijna tien jaar later kan hij dat vanzelfsprekende gevoel de beste te zijn voor de klus goed gebruiken bij een nieuwe uitdaging: voorzitter van de Sociaal-Economische Raad. Het adviesorgaan voor de regering van onder anderen werkgevers en werknemers heeft ernstig te lijden onder de scheurende vakbeweging en de rechtse gedoogcoalitie, die het wel zonder de SER-adviezen af kan en rechtstreeks zaken doet met de werkgevers.

Waarom zei een succesvolle consultant van 47 dan ja, toen VVD-minister Kamp hem vroeg voorzitter te worden van zo'n instituut in crisis? En dat voor een (ministers)salaris van 144.108 euro per jaar, inclusief eindejaarsuitkering en vakantiegeld, terwijl hij bij McKinsey volgens schattingen van kenners 'minimaal enkele malen Balkenende' (193 duizend euro) verdiende, maar waarschijnlijk eerder richting een miljoen euro? 'Hij doet het in elk geval niet voor het geld', constateert een oud-collega droogjes.

Waarvoor dan wel? Draijer is maatschappelijk betrokken, zegt bijna iedereen. Bij McKinsey was hij een van de eerste belangrijke voorvechters voor diversiteit - meer vrouwen - aan de top, en volgens ingewijden niet alleen omdat de directeur van een prestigieus adviesbureau geacht wordt maatschappelijk actief te zijn. Ook was hij medeoprichter van het opinieonderzoek 21minuten.nl, dat de burger een kans moest geven een bijdrage te leveren aan de meningsvorming rond belangrijke maatschappelijke onderwerpen.

Snurkend lid

Draijer zat verder in het Innovatieplatform van toenmalig premier Balkenende en is tegenwoordig, naast bestuurder van het Kröller-Müller Museum, onder meer betrokken bij Champs on Stage, een project om schooluitval onder vmbo-leerlingen terug te dringen.

De nieuwe SER-voorzitter is 'snurkend' lid van D66 net als zijn voorganger Alexander Rinnooy Kan. Draijers vader was wel actief: de wijlen voormalig rector magnificus van de Universiteit Twente was begin jaren zeventig senator voor D66 en maakte in 1971 deel uit van het alternatieve kabinet-Den Uyl.

De vraag is wat de jonge Draijer met het land wil. 'In Nederland ontbreekt de sense of urgency en de wil moeilijke beslissingen te nemen', zei hij onder de kop 'Ik ben allergisch voor gemakzucht', begin 2010 in het blad Intermediair. 'Nederland moet ondernemender worden. De arbeidsmarkt moet flexibeler. We moeten serieus investeren in de kennisinfrastructuur, niet erop korten. We moeten veel meer buitenlandse bedrijven en talent naar ons toe halen. En de overheid moet productiever worden. De vraag is: hoe realiseer je de bereidheid tot verandering binnen een bedrijf en binnen Nederland. Ik vind dat fascinerend, en zou daar graag een bijdrage aan leveren.'

Hoe flexibel de arbeidsmarkt midden in de slepende eurocrisis van Draijer dan wel moet worden, daarover doen intimi geen mededelingen. Dat moet je hem zelf maar vragen, klinkt het. Maar Draijer zwijgt; hij wil eerst aan de slag.

Ook McKinsey is zeer terughoudend. 'Wiebe brengt de SER een uniek perspectief', laat zijn oude werkgever weten. Draijer was actief in Nederland, India en de VS, meldt de firma, maar namen van klanten en de aard van de werkzaamheden blijven geheim. Draijer heeft zich als consultant beziggehouden met strategieontwikkeling, organisatieverandering en 'operationele verbetering voor klanten in de professionele dienstverlening, industriële sector en overheid'. Bij die mededeling blijft het.

Ook voor het gros van 'de polder' is de nieuwe SER-voorzitter een onbekende. Draijer heeft de afgelopen weken een kennismakingsrondje gemaakt. Wie met hem te maken heeft gehad, kijkt uit naar zijn komst. Draijer is 'een geschenk' en zijn overstap bewijst dat het overlegmodel nog niet is afgeschreven, klinkt het hoopvol. De afgestudeerd werktuigbouwkundige is 'een pragmaticus', een 'doener', 'analytisch heel sterk', 'goed thuis in de onderwerpen' en een 'communicator'.

Volgens een collega kan Draijer in zijn nieuwe functie gewoon verder als consultant. Feiten verzamelen. Door een inhoudelijke discussie de verschillende meningen boven tafel krijgen en dan door de feiten die het dwingendst zijn tot een goede meningsvorming komen. Hij kan mensen bij elkaar brengen waar ze verdeeld zijn.

Kwestie van geluk

Anderen wijzen op het voordeel dat hij als nieuweling niet besmet is. Ook zal het door de verkiezingen zeker een half jaar zal duren voor een nieuw kabinet advies vraagt over belangrijke kwesties, als het daartoe besluit. Draijer - hobby's: zeilen, hardlopen, paardrijden, lezen en reizen - kan zich dus rustig inwerken. Nog los van het feit dat een SER-voorzitter zeker geen werkweek van gemiddeld 55 uur heeft, zoals bij McKinsey gebruikelijk is.

Maar kan een McKinsey-man de polder weer aan de praat krijgen? Dat moet blijken, zegt voormalig VNO-voorzitter Kees van Lede. De oud-AkzoNobel-topman, zelf ex-McKinsey, kent Draijer nog uit de tijd dat de jonge consultant graag opdrachten wilde bij het chemieconcern. 'Dat is niet gebeurd, maar dat lag niet aan hem', zegt Van Lede. 'Hij is een aardige, rustige man, maar ik had niet zoveel met consultants en hield ze het liefst buiten de deur.'

Volgens de oud-voorman van de werkgevers kan een SER-voorzitter grote invloed hebben, maar dan moet alles samenvallen. 'Dat is een kwestie van geluk. En van wat ik wetenschappelijke creativiteit noem. Een SER-voorzitter moet met behulp van de Kroonleden de discussie tussen werkgevers en werknemer zo lang mogelijk inhoudelijk en neutraal houden. Want als een van de partijen gaat zeggen wat ze ervan vindt in plaats van wat er aan de hand is, gaat het vaak verkeerd. De voorzitter moet zo'n proces goed begeleiden en op het juiste moment toeslaan: er is genoeg gewauweld, nu gaan we besluiten nemen. Het moet blijken of Wiebe Draijer dit kan. Maar de omstandigheden zijn lastig, en de toestand bij de FNV maakt het nog complexer.'

Cv

Geboren 27 augustus 1965 te Enschede

1989 werktuigbouwkunde Delft

1989 trainee NatLab Philips

1990 consultant McKinsey

1992 MBA Insead, Fontainebleau

2004 managing partner McKinsey Nederland

2006 managing partner McKinsey Benelux

2012 voorzitter SER

Draijer woont in Wijdemeren, is gehuwd en heeft vier kinderen.

Kees van Lede De oud-voorman van de werkgevers denkt dat Draijer een lastige tijd tegemoet gaat.

undefined

Meer over