NieuwsExplosie Beiroet

Dodental explosie Beiroet loopt op tot 135, havenambtenaren onder huisarrest

Door de enorme explosie dinsdag in Beiroet zijn zo’n 300 duizend inwoners dakloos. Dit heeft de gouverneur van de hoofdstad Marwan Abboud woensdag bekendgemaakt. Hij schatte de schade op 2,5- tot 4 miljard euro.

Een helikopter probeert het vuur op de rampplek te blussen.Beeld AFP

Straten in het centrum van Beiroet liggen vol puin en verwoeste auto’s, en talloze gebouwen zijn getroffen door de kracht van de explosie. ‘Het lijkt op een oorlogsgebied’, aldus burgemeester Jamal Itani van Beiroet die de schade in de stad inspecteerde. ‘Ik ben sprakeloos.’ Verwacht wordt dat het maanden gaat duren voordat de honderdduizenden mensen wiens woning is vernield door de ontploffing, weer een dak boven hun hoofd hebben. 

Het dodental is opgelopen tot 135 en 5.000 personen zijn gewond. Nog enkele tientallen mensen zijn vermist. Onder de vele gewonden is de vrouw van de Nederlandse ambassadeur. Zij ligt volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken zwaargewond in een ziekenhuis. Ze is ook werkzaam voor het ministerie.

Hoewel de officiële oorzaak nog wordt onderzocht, lijken de Libanese autoriteiten ervan uit te gaan dat de explosie is veroorzaakt door ammoniumnitraat. Premier Hassan Diab zei dat een partij van 2.750 ton was opgeslagen in de haven. Volgens Diab en president Michel Aoun lag het ammoniumnitraat, dat wordt gebruikt in kunstmest en explosieven, al zes jaar onveilig opgeslagen in een pakhuis. De veiligheidsmaatregelen zouden niet in acht zijn genomen. Diab en Aoun noemden dit ‘onacceptabel’. Volgens de premier werd de ‘veiligheid van de burgers in gevaar gebracht’.

De Libanese regering heeft een onbekend aantal ambtenaren van de haven onder huisarrest gesteld gedurende het onderzoek naar de ontploffing, die een kracht van 3,5 op de schaal van Richter had.

Beeld Volkskrant infographics / NYT

Onderzoek

Aoun heeft om een spoedzitting van het kabinet gevraagd. Diab wil dat de resultaten van het onderzoek naar de oorzaak van de explosie binnen vijf dagen worden bekendgemaakt. Volgens de Libanese veiligheidschef Abbas Ibrahim was het ammoniumnitraat indertijd in beslag genomen en opgeslagen in het pakhuis op de plek van de explosie. De locatie is op slechts minuten afstand van het belangrijkste winkel-en uitgaansgebied van de hoofdstad.

Wat de explosie in het pakhuis precies heeft veroorzaakt, is nog onduidelijk. Een veiligheidsbron en diverse media melden dat er reparatiewerkzaamheden werden verricht aan een gat in het pakhuis. Aanvankelijk werd gemeld dat een grote hoeveelheid vuurwerk dat in de haven lag opgeslagen, in brand was gevlogen. Explosievenexperts wijzen erop dat op video’s van de ontploffing eerst lichtflitsen zijn te zien. Ook is er gefluit te horen. Dit duidt op vuurwerk. 

Voormalig CIA-functionaris Robert Baer zei woensdag dat de enorme kracht van de explosie mogelijk werd veroorzaakt door een partij munitie die ook op de plek was opgeslagen. ‘Dit was niet alleen ammoniumnitraat’, aldus Baer, die jarenlang in het Midden-Oosten werkte, tegen CNN. Zowel Baer als Amerikaanse explosievenexperts wijzen erop dat de rode wolk die na de ontploffing was te zien, ‘niet overeenkwam’ met het exploderen van ammoniumnitraat. Doorgaans is dan een gele wolk te zien. 

Trump oppert ‘aanval’

Al direct na de explosie gingen geruchten de ronde dat een militaire opslagplaats van de sjiitische beweging Hezbollah, die op voet van oorlog met Israël verkeert, was getroffen. De Amerikaanse president Trump zei zelfs dat de enorme explosie was veroorzaakt door een ‘aanval’. Hij zei dit te hebben gehoord tijdens een militaire briefing. ‘Het was een bepaald soort bom', aldus de president. Israël ontkende echter direct verantwoordelijk te zijn voor de explosie. Later ontkenden Amerikaanse defensiefunctionarissen ook dat er sprake was geweest van een militaire aanval.

Een blushelikopter probeert dinsdagavond de brand in de haven van Beiroet te blussen.Beeld AFP

De douane heeft de afgelopen jaren diverse keren aan de bel getrokken over het gevaar dat de partij ammoniumnitraat vormde maar de autoriteiten ondernamen geen actie. Dit blijkt uit stukken waarover de omroep Al Jazeera beschikt. De gevaarlijke lading kwam in 2013 in handen van Libanon. Een schip van een Russisch bedrijf, dat het ammoniumnitraat vervoerde naar Mozambique, was toen op zee in problemen gekomen. Na een conflict over het schip, werd de lading opgeslagen in een pakhuis. De douane stelde voor het ammoniumnitraat te verkopen of aan het Libanese leger te geven maar ze kregen nooit een reactie. ‘Er gebeurde niets', zo bevestigde havenmanager Hassan Koraytem woensdag. 

Reddingswerkers zochten een dag na de explosie nog koortsachtig naar overlevenden onder het puin van gebouwen die door de explosie zijn getroffen. De autoriteiten vrezen dat het dodental nog flink zal stijgen. Veel bewoners worden nog vermist.

‘Catastrofe’

Premier Diab riep de wereld in een televisietoespraak op Libanon te helpen. ‘Wij zijn getuige van een catastrofe’, aldus Diab. Hij beloofde de bevolking dat de schuldigen hun straf niet zullen ontlopen. 

De totaal vernielde haven is de belangrijkste levensader van Libanon voor de import van voedsel en goederen voor een bevolking van zes miljoen mensen, onder wie een miljoen vluchtelingen uit Syrië. Libanon probeert het gemis van de haven van Beiroet op te vangen door schepen door te sturen naar havens in Tripoli, Sidon en Tyre, maar die hebben slechts beperkte capaciteit.

Diverse landen kwamen Libanon meteen te hulp. Nederland stuurt een zoek- en reddingsteam naar Beiroet om daar te helpen met het zoeken naar vermiste personen. Dat zei minister Kaag op NPO Radio 1. Er gaan 67 brandweerlieden en politieagenten naar de hoofdstad. Rusland stuurt vijf vliegtuigen met hulpgoederen, reddingswerkers en een noodhospitaal. Door de explosie zijn vier ziekenhuizen in Beiroet en omgeving niet meer operationeel. Ook Frankrijk, Jordanië en Egypte sturen medische hulp, waaronder militaire veldhospitalen.

Ooggetuigenverslag

Volkskrant-correspondent Ana van Es woont in Beiroet. ‘Een aanzwellend grommend geluid houdt een minuut of wat aan. De klap die daarna volgt, bezorgt me hoofdpijn en suizende oren tot op kilometers afstand van het havengebied.’ Lees hier haar ooggetuigenverslag.

Meer over