nieuws

Doden bij demonstraties in Tsjaad: crisis na dood president escaleert, mogelijke gevolgen voor regio

De crisis in het Centraal-Afrikaanse land Tsjaad dreigt onbeheersbare vormen aan te nemen na de dood van president Idriss Deby bijna twee weken geleden.

In N'Djamena wordt er gerouwd om de slachtoffers van de demonstraties tegen de regering. Beeld AP
In N'Djamena wordt er gerouwd om de slachtoffers van de demonstraties tegen de regering.Beeld AP

Demonstraties die met dodelijk geweld worden neergeslagen en schermutselingen tussen regeringsleger en rebellen zorgen voor toenemende politieke instabiliteit.

Zaterdag claimde het regeringsleger, dat nu wordt geleid door Deby’s 37-jarige zoon Mahamat, een overwinning op rebellen in het noorden van het land, op nog geen 20 kilometer van het gebied waar Idriss Deby dodelijk gewond raakte door kogels tijdens zijn laatste bezoek aan het front.

Rebellengroeperingen

Een coalitie van rebellengroeperingen beweert juist dat zij het regeringsleger bij de grens met Niger de pas heeft afgesneden: de rebellen zouden zich nu op 300 kilometer van de hoofdstad N’Djamena bevinden.

Of de rebellen erin slagen door te stoten naar de hoofdstad en de macht over te nemen is twijfelachtig, omdat de militaire raad met Deby aan het hoofd zich verzekerd weet van de steun van Frankrijk, de voormalige koloniale overheerser van Tsjaad. Westerse regeringen, en vooral Frankrijk, dat een grote militaire basis in het land heeft, zien Tsjaad als bondgenoot in de strijd tegen islamitische extremisten in de regio, in het bijzonder in Mali.

Tsjaad, strategisch gelegen tussen de Hoorn van Afrika en de Sahel, heeft een van de bestgetrainde legers in de regio en kende tot de dood van Idriss Deby politieke stabiliteit, waarvan in de landen rondom Tsjaad geen sprake is. Buurlanden worden gekweld door interne conflicten, de nasleep van burgeroorlogen en jihadistische bewegingen als Boko Haram.

Gevreesd wordt dat het Tsjadische regeringsleger een deel van de troepen die het inzet tegen jihadisten in de Sahel, Mali, Niger en Burkina Faso zal terugtrekken om de onrust in eigen land te onderdrukken.

Militaire raad

De bevolking van Tsjaad verzet zich tegen de manier waarop de militaire raad, tegen de Grondwet in, de burgerregering en de Nationale Assemblee opzij heeft geschoven. Het autoritaire regime van Deby’s vader heeft weliswaar dertig jaar lang voor politieke stabiliteit gezorgd, de bevolking gaat zwaar gebukt onder werkloosheid en corruptie.

Afgelopen week zijn bij demonstraties tegen de militaire raad in enkele steden zo’n tien betogers omgekomen toen de politie op scherp schoot. Tijdens de begrafenissen van enkele slachtoffers in de hoofdstad bleef het zaterdag rustig , maar in het zuidelijk gelegen stadje Sarh werden vijf deelnemers aan een vreedzaam protest doodgeschoten. Vrijdag werden volgens de Verenigde Naties zevenhonderd demonstranten gearresteerd.

Oppositiepartijen spreken van een militaire staatsgreep en eisen verkiezingen. Mahamat Deby heeft beloofd na een overgangsperiode van achttien maanden verkiezingen te houden, maar experts waarschuwen op de televisiezender Al-Jazeera dat zonder stevige internationale druk op Deby de kans groot is dat hij net als zijn vader als een dictator zal regeren.

Meer over