documentaire De Balletmeesters

Intiem kijkje in de wereld van het klassieke ballet legt emoties bloot.

MIRJAM VAN DER LINDEN

Zeg klassiek ballet en je ziet verbluffend virtuoze dansers die het bloed in hun spitzen dansen. Dit cliché heeft regisseur Sonia Herman Dolz, die eerder films maakte over stierenvechters, muzikanten en travestieten, gelukkig zo goed als links laten liggen.

Haar documentaire De Balletmeesters duikt in de emotioneel-expressieve kant van het klassieke ballet en zijn vertolkers. Die menselijke aanpak ligt haar en is ook de weg die dansers moeten bewandelen, willen ze de eeuwenoude tradities levend houden.

Degenen die de dansers hierin coachen, zijn de balletmeesters. Dolz volgt er twee bij Het Nationale Ballet. Rachel Beaujean (53), vroeger als danseres verbonden aan de groep, en Guillaume Graffin (47), die danste bij gezelschappen van wereldfaam als Ballet de l'Opéra de Paris en het American Ballet Theatre.

Samen studeren ze Giselle in, het romantische boegbeeld uit 1841. Beaujean richt zich op de grote groepsvariaties met ballerina's in witte tutu's ('Je ene voet moet de andere vooruitjagen'), Graffin - en dat is toch boeiender - op de hoofdrollen: het boerenmeisje Giselle en prins Albrecht, gedanst door de eerste solisten Larissa Lezhnina (43) en Artur Shesterikov (28), die zich allebei bewonderenswaardig kwetsbaar opstellen voor het oog van de camera.

Giselle is dramatisch een hele kluif. Het gaat over de prille liefde tussen Giselle en Albrecht, die al verloofd blijkt, waarop Giselle sterft aan een gebroken hart. Maar zij is niet wraaklustig, zoals de andere geesten van bedrogen maagden. Giselle - symbool voor het pure en het goede, zoals de man de vrouw destijds graag zag - vergeeft Albrecht, die ziek is van schuldgevoel en verdriet. Veel universele gevoelens, maar ook een 'korset' van voorgeschreven passen en mimeachtige bewegingen.

'Ze is mooi, ik hou van haar, ga niet weg, laten we dansen. Die gedachte wil ik op je gezicht zien voordat je het gebaar maakt!' Graffin - halflang zwart haar, sneakers - kijkt veel, maar praat ook veel. Zijn aanwijzingen gaan telkens weer over de gevoelens achter de bewegingen. Geregeld lijkt een danser het als artiest moeilijker te hebben dan als atleet. Graffin is zeer relaxed en laat zijn paradepaardjes veel ruimte. Soms helpt alleen snoeihard commentaar. 'Zonder ondertiteling snap ik er niks van.'

Dolz heeft haar onderwerp mooi afgebakend en is vanuit die beperking de diepte gegaan. Door bovendien alleen in de studio of op het toneel te filmen - repetities en voorstelling worden prachtig versneden - wordt het gevoel van intimiteit nog versterkt. Het werkproces is waarom het gaat, daarin word je als kijker meegezogen.

undefined

Meer over