'Dit leest als een Shinkansen-trein'

De vertaling van de nieuwe 'Murakami' mag dan zijn onthaald op lauwe recensies, de fans bejubelen het alsof het om nieuwe Stones-elpee gaat, veertig jaar geleden.

VAN ONZE VERSLAGGEVER OLAF TEMPELMAN

DEN HAAG - Haruki Murakami, Japans succesauteur, ooit jazzclubeigenaar, benadert schrijven als muziek, weten alle fans. Zijn stijl is die van een improviserend altsaxofonist, zijn oeuvre is van muzikale referenties doordrenkt. De titel van zijn succesroman Norwegian wood is ontleend aan de tweede track van het Beatles-album Rubber Soul, die van Dance Dance Dance komt van The Beach Boys.

Het mag geen toeval heten dat het verschijnen van een nieuwe Murakami-roman tegenwoordig veel weg heeft van dat van een popalbum in de hoogtijdagen van de elpee. Maandenlang kijken de fans er reikhalzend naar uit. En dan is het eindelijk zover. In 2010 stonden Nederlandse Murakami-fans om middernacht in de rij voor de eerste twee delen van 1q84. De verschijning van de De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren - let op het omslag, net een albumcover - ging dit weekeinde gepaard met nog meer opgebouwde spanning en rituelen.

Op diverse plaatsen kwamen adepten bijeen om ervaringen met 'de nieuwe Murakami' uit te wisselen. Op een groot Murakami-feest in het Amsterdamse Comedy Theater - 500 kaarten waren in mum van tijd weg - vierden de fans zondagochtend behalve de nieuwe roman ook de 65ste verjaardag van de auteur, gelijk Stones-fans die in 2008 verjaardagsfeesten organiseerden voor Mick Jagger.

De nieuwe Murakami: net zo'n gebeurtenis als de nieuwe Stones vier decennia terug? Typisch is dat muziekcritici doorgaans vonden dat 'de nieuwe Stones' tegenviel en dat literaire critici dat nu ook vinden van 'de nieuwe Murakami'. Dat kan de kater zijn van overdadig anticiperen.

De twaalf Haagse Murakami-fans die op zaterdagochtend bijeen komen in boekhandel Polare in de Haagse Spuistraat, zijn het er hartgrondig mee oneens. Ed, Murakami-liefhebber in hart en ziel: 'Ik ben helemaal niet teleurgesteld!' Wim, groot Murakami-adept: 'Het boek leest als een Shinkansen-trein.'

Deze fans weten waar ze over praten. Ze behoren tot de bevoorrechten die Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren een maand geleden al mochten ophalen. Op het omslag bleek de auteursnaam voor het eerst in het Japans gedrukt. Liefhebber Lex: 'Mijn eerste reactie was, o jee, het zal toch niet in het Japans zijn?'

De viering van de nieuwe Murakami in Polare Den Haag wordt geleid door schrijfster, Lemniscaat-redactrice en Murakami-adepte Jesse Goossens. Ook zij is het oneens met de lauwe recensies. 'Op moment dat je Tsukuru Tazaki uit hebt, wil je er meteen opnieuw in beginnen, het is Murakami in het extreme, het is absoluut geen driesterrenboek.'

In de koffiebar gorgelt het espresso-apparaat, op tafel staan voor de gelegenheid Japanse snoepjes. Ernaast begint Polare's kinderafdeling, waar het boek Krrr...okodil in het oog springt, en een Haagse kleuter Gloria in exelsis deo neuriet. Dat past bij praten over Murakami, in zijn romans gaan conversaties ook vergezeld van bijzondere bijgeluiden.

TsukuruTazaki en zijn pelgrimsjaren mag van meerdere critici drie sterren hebben gekregen, in het boek gaat het om de getallen vijf en zes, weten de connaisseurs. De vriendenclub waaruit Tsukuru Tazaki is verstoten, had vijf leden, als de vingers van een gave mensenhand. Op het station waar Tsukuru werkt worden twee 'zesde vingers' bij Gevonden Voorwerpen aangetroffen. De zesde vinger heeft in Japanse cultuur een religieuze betekenis. Het album Nearly Human van Todd Rundgren mocht in 1989 niet in Japan worden uitgebracht omdat de rode hand op de hoes zes vingers telde.

Op een bord naast de gesprekstafel heeft Jesse Goossens de namen van leden van de vriendenkring uitgeschreven, plus de kleurensymboliek die daarmee verboden is. Die kan westerse lezers zomaar ontgaan. Kei Akamtsu betekent rode den, Yoshio Omi is blauwe zee. Goossens: 'Murakami heeft een mondiaal publiek, maar hij is toch ook een echte Japanse schrijver.'

Het mooie van Murakami is dat hij zich in verschillende cultuurgebieden op verschillende niveaus laat lezen. Deze auteur laat zijn lezers ruimte, gelijk een altsaxofonist in een improviserend ensemble. Het open einde van Tsukuru Tazaki stuurt zijn fans alle kanten op. Ed en Wim geloven dat Tsukuru niets heeft geleerd, Lex weet dat Tsukuru zich nergens zorgen over hoeft te maken, Ellen weet dat hij het initiatief volledig aan zijn vriendin zal overlaten.

Dunya, fan: 'Het allermoeilijkste na een nieuwe Murakami is dat je alleen onder dwang weer andere auteurs gaat lezen.'

undefined

Meer over