Nieuws

Dit is het groene megapakket waarmee de EU klimaatneutraal moet worden

De Europese Commissie presenteert vandaag het grootste wetgevende pakket uit haar geschiedenis om de klimaatdoelstelling voor 2030 te halen. De Commissie maakt een eind aan de productie van benzine- en dieselauto’s, verhoogt de prijs voor brandstof en zet een fonds op van 20 miljard euro per jaar om ‘energiearmoede’ te voorkomen.

Energiecentrale Turów in Polen waar bruinkool wordt verbrand. De Commissie wil dat 40 procent van de gebruikte energie in 2030 duurzaam is opgewekt. Beeld Getty Images
Energiecentrale Turów in Polen waar bruinkool wordt verbrand. De Commissie wil dat 40 procent van de gebruikte energie in 2030 duurzaam is opgewekt.Beeld Getty Images

Het pakket telt dertien wetsvoorstellen plus een ‘bossenstrategie’ en raakt vrijwel alle burgers en economische sectoren in de EU. De Commissie verwacht harde en moeilijke discussies met de lidstaten en het Europees Parlement, die de voorstellen moeten goedkeuren. De afrondende discussie in de Commissie vandaag kan nog tot aanpassing van de plannen leiden.

Commissievoorzitter Von der Leyen en Commissaris Timmermans (Green Deal) zullen benadrukken dat het 2030-doel door alle EU-landen is onderschreven en noodzakelijk is om klimaatneutraliteit (netto geen CO2-uitstoot) in 2050 te halen. Alles wat de lidstaten uit het pakket schieten moet op een andere wijze gecompenseerd worden.

Politiek explosief is het voorstel om de prijs van brandstof voor auto’s en verwarming van huizen en kantoren te koppelen aan hun CO2-uitstoot. Dat moet aanzetten tot het gebruik van schonere brandstoffen, maar leidt op korte termijn tot hogere benzine- en gasprijzen.

Om energiearmoede (burgers die hun verwarming en autoritjes niet meer kunnen betalen) te voorkomen, alsook een nieuwe gele hesjes-protestgolf, presenteert de Commissie een Sociaal Klimaatfonds van naar verluidt 10 miljard euro per jaar. Lidstaten worden geacht eenzelfde bedrag in te leggen. Het fonds wordt gevuld met de opbrengst van de CO2-uitstootrechten die brandstofproducenten als Shell en Esso moeten kopen. Vooral Polen, Roemenië en Bulgarije profiteren van het nieuwe fonds, dat echter nadrukkelijk bedoeld is voor alle lidstaten.

In Duitsland worden er al nieuwe windturbines gebouwd. Beeld Photothek via Getty Images
In Duitsland worden er al nieuwe windturbines gebouwd.Beeld Photothek via Getty Images

In het Europees Parlement keren zowel de liberalen als de Groenen zich tegen het beprijzen van de CO2-uitstoot van benzine, diesel en gas. Volgens de Groenen is het een te bot middel en kunnen de lidstaten zelf met rekeningrijden en andere maatregelen de CO2-uitstoot terugdringen. De liberalen voelen niets voor het klimaatfonds omdat dit een permanente Brusselse geldpomp naar oostelijke lidstaten zou worden.

Politiek gevoelig is ook de voorgestelde aanscherping van de emissie-eisen voor nieuwe wagens en busjes. Die moeten 55 procent minder CO2 uitstoten in 2030 (huidige eis is 37,5 procent minder) en in 2035 helemaal schoon (nul CO2-uitstoot) zijn. Dat betekent het einde van de klassieke verbrandingsmotor. Mogelijk versoepelt de Commissie de emissie-eisen (en jaartallen) nog iets. De druk van lidstaten met een auto-industrie (Duitsland, Frankrijk, Italië, Tsjechië) is groot.

Het geleidelijk afschaffen van de gratis CO2-rechten voor de luchtvaart-, staal- en cementindustrie, zal eveneens op verzet stuiten. De gratis rechten voor de luchtvaart zouden in 2028 verdwijnen, wat leidt tot hogere vliegprijzen. Discussie is ook onvermijdelijk over de geplande CO2-heffing op de import van buitenlandse bedrijven om oneerlijke concurrentie met EU-bedrijven te voorkomen. De VS en China staan zeer kritische tegenover deze heffing.

Alles en iedereen wordt geraakt door het pakket, maar dit is volgens de Commissie onontkoombaar. De desastreuze gevolgen van de klimaatverandering zijn dagelijks zichtbaar en de kosten van niets doen zijn op den duur veel hoger dan nu ingrijpen.

Om de burger aan te moedigen elektrisch te gaan rijden, komt er EU-geld voor naar verwachting 4 miljoen nieuwe laadpalen. Het eerder afgesproken EU-herstelfonds (750 miljard euro) wordt volop ingezet voor de renovatie van huizen zodat de energierekening weer daalt.

De Commissie wil dat 40 procent van de gebruikte energie in 2030 duurzaam is opgewekt (nu is de doelstelling nog 32 procent) en energiebesparing moet naar 37 procent (huidige doelstelling: 32,5 procent). De hogere ambitie voor energiebesparing betekent dat jaarlijks drie keer zoveel huizen gerenoveerd moeten worden als nu.

Meer over