Dit is de 'journalistieke droomkans' waarvoor Greenwald The Guardian verliet

Het lijkt een trend te worden: internetmiljonairs die de journalistiek willen redden. Na Jeff Bezos, de Amazon-oprichter die de Washington Post kocht, en Chris Hughes, een van de oprichters van Facebook die The New Republic kocht, waagt ook eBay-oprichter Pierre Omidyar zich aan een journalistiek project. In een gesprek met NYU-professor en mediagoeroe Jay Rosen licht Omidyar een tipje van de sluier op over zijn journalistieke plannen. Hij kaapte daarvoor Glenn Greenwald, die wereldfaam vergaarde door zijn samenwerking met NSA-klokkenluider Edward Snowden, weg bij The Guardian.

Heleen van Lier
EBay-oprichter Pierre Omidyar. Beeld afp
EBay-oprichter Pierre Omidyar.Beeld afp

Omidyar (46), woonachtig in de Verenigde Staten, maar geboren in Parijs en van Iraanse afkomst, werd op zijn 31ste miljardair toen zijn veilingssite eBay naar de beurs ging. De afgelopen jaren positioneert hij zichzelf vooral als filantroop en sinds 2010 is hij actief als 'hoofd van onderzoeksjournalistiek' van de Honolulu Civil Beat. Omidyar was benaderd om de Washington Post te kopen, maar werd afgetroefd door Bezos. Het had wel tot gevolg dat Omidyar serieus ging nadenken over investeren in een nieuwsorganisatie.

Druk op de media
Door de onthullingen van Snowden, en de daaropvolgende druk op de media van de autoriteiten - onder andere door de behandeling van de partner van Greenwald door de Britten - werd zijn interesse verder aangewakkerd. De 'bedreiging van onafhankelijke journalistiek en het belang ervan voor de democratie' werden Omidyar duidelijk, schrijft mediagoeroe Rosen op zijn blog Press Think.

Omidyar begon zichzelf de vraag te stellen wat voor soort nieuwsorganisatie ervoor nodig zou zijn om echt onafhankelijke onderzoeksjournalistiek te bedrijven, die tegelijkertijd een impact kan maken. Hij wilde met Greenwald spreken over zijn manier van opereren, maar tot deze maand lukte het hem niet om Greenwald te spreken te krijgen.

Glenn Greenwald. Beeld epa
Glenn Greenwald.Beeld epa

Een eenmalige journalistieke droomkans
Het werd een zeer vruchtbaar gesprek, zo bleek dinsdag. Toen lekte het nieuws uit dat Greenwald het prestigieuze journalistieke bolwerk The Guardian gaat verlaten voor wat hij noemt 'een eenmalige journalistieke droomkans'. Greenwald kon nog niet zeggen wat hij gaat doen, maar al gauw werd bekend dat hij zijn krachten had gebundeld met miljardair Pierre Omidyar. Ook documentairemaakster Laura Poitras, die Greenwald en Snowden met elkaar in contact bracht, en journalist en schrijver Jeremy Scahill (auteur van Blackwater) behoren tot de equipe.

Omidyar gelooft dat 'onafhankelijke, meedogenloze onderzoeksjournalistiek' de aandacht van het grote publiek moet krijgen om één van de belangrijkste taken, het controleren van de macht, echt uit te kunnen voeren. Daarom zal de nieuwe nieuwsorganisatie, waarvan Omidyar de naam nog niet wil prijsgeven, alle soorten nieuwsconsumenten bedienen. 'Het mag geen nicheproduct zijn, maar moet tegemoetkomen aan de vraag van een breed publiek. Dus de nieuwsorganisatie zal ook sport, economie, entertainmen't en technologie behandelen.

Merk rond eigen persoon
Aan de basis van het plan staan de journalisten die een merk rond hun eigen persoon hebben opgebouwd. Omidyar wil journalisten aantrekken die hun eigen reputatie hebben opgebouwd, wat zich uit in een grote online achterban. Ook moeten ze een diepgaande kennis van zaken over een bepaald gebied hebben, duidelijke standpunten, een onafhankelijke en een eigen manier van werken hebben.

Hij wil deze journalisten ondersteunen in hun eigen manier van werken, zonder ze in het stramien van een organisatie te dwingen. Deze steun komt in de vorm een krachtig uitgeefapparaat, technologie, hulp bij onderzoek en een sterk juridisch team. Dit laatste is belangrijk omdat Omidyar het soort journalistiek wil bedrijven 'dat de machtigste mensen ter wereld trotseert'.

Edward Snowden. Beeld reuters
Edward Snowden.Beeld reuters

Er is veel concurrentie op internet op het gebied van algemeen nieuws, maar Omidyar denkt hij kan slagen door het juiste midden te vinden tussen stemmingmakend bloggen en traditionele journalistiek. 'De truc is het beste van beide werelden toe te passen en dat te combineren met de dingen waar technologiebedrijven goed in zijn'.

Volgende generatie nieuwsconsumenten
Als oprichter van het megasuccesvolle eBay weet hij wat betrokkenheid bij gebruikers drijft. De nieuwsorganisatie van de volgende generatie bedient nieuwsconsumenten op dezelfde gepersonaliseerde manier als bijvoorbeeld Netflix doet met televisie.

Volgens Omidyar wordt de nieuwe onderneming een bedrijf en geen liefdadigheidsinstelling. Het is gescheiden van zijn filantropische activiteiten en hij zal er een groot deel van zijn tijd en vermogen insteken. Hoeveel geld hij er precies voor wil uittrekken?, vraagt Rosen aan Omidyar. 'Om te beginnen: de 250 miljoen dollar die het zou hebben gekost om de Washington Post te kopen.'

Glenn Greenwald en zijn partner David Miranda. Beeld reuters
Glenn Greenwald en zijn partner David Miranda.Beeld reuters
Meer over