Dingding overleeft strijd om (Chinees) Tibet

Kuifje heeft in Tibet opnieuw gezegevierd, deze keer over de Chinese censuur. Op de 95ste geboortedag van zijn geestelijke vader Hergé is op de Belgische ambassade in Peking de heruitgave gepresenteerd van de 22 in het Chinees vertaalde Kuifje-boeken....

Sinds begin jaren tachtig hebben piratenuitgevers schatten verdiend aan Chinese versies van de strip. De boekjes zijn nu collectors items. De kwaliteit van de zwart-wittekeningen was soms zo slecht, dat sommige lezers dachten dat Kuifje een Chinees was.

Een jaar geleden kwam voor het eerst een door Hergé's uitgever Casterman geautoriseerde vertaling uit van bijna de hele Kuifje-serie. Formaat en papierkwaliteit waren dezelfde als die van de originele albums. Een deel keurden de censoren af: het te anticommunistisch bevonden Kuifje in het land van de Sovjets.

Van Kuifje in Tibet kon de titel niet door de beugel. Nergens in het album komt de politieke status van Tibet ter sprake. Toch eiste de Chinese uitgever, een dochter van de Communistische Jeugdbond, dat het Kuifje in Chinees Tibet zou heten. De lezers mochten eens denken dat Tibet niet van China was. Casterman ging akkoord, maar Hergé's weduwe Fanny niet. Ze eiste dat de oorspronkelijke titel in ere zou worden hersteld; zo niet, dan zou er van een herdruk van de serie geen sprake zijn. Casterman ging overstag en, vermoedelijk met het oog op de verkoopcijfers, de Communistische Jeugdbond ten slotte ook.

'In de vertaling moeten we ons houden aan de titel van het origineel', zei Willy Fadeur, chef copyright van Casterman, tijdens de presentatie in Peking. 'We zouden bijvoorbeeld evenmin willen dat Kuifje in Congo vandaag de dag zou worden vertaald als Kuifje in de Republiek Zaïre.' De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Michel noemde Kuifje 'Belgiës beroemdste ambassadeur'.

Hergé had iets met China. In De Blauwe Lotus uit 1936 redt Kuifje het land van een infame bende opiumsmokkelaars, dankzij de hulp van de jonge Chinees Chang. Zowel diens naam als uiterlijk zijn ontleend aan de kunstenaar Chang Chong-jen, die Hergé van advies diende en hem op het hart bond de racistische vooroordelen uit Kuifje in Congo te vermijden.

De Chinese vertaling is een heksentoer geweest. Kuifje (Tintin) werd Dingding, zijn hondje Bobbie Baixue (Sneewwitje). Jansen en Janssen (Dubois et Dubois) heten Dubang en Dubang, met een kleine variatie in de karakters. Lastiger te vertalen waren de creatieve vloeken van kapitein Haddock, en onmogelijk de primitieve taal die Hergé de Afrikanen in de mond legt. Letterlijk vertaald levert dat perfect Chinees op.

Meer over