Dilemma rond babylongen en hormonen

Artsen moeten niet te terughoudend zijn met het toedienen van hormonen bij pasgeborenen met slecht ontwikkelde longen, ook al hebben die hormonen neurologische risico's. Dat concludeert kinderarts-neonatoloog Wes Onland in zijn proefschrift, waarop hij vandaag promoveert aan de Universiteit van Amsterdam.

ELLEN DE VISSER

AMSTERDAM - Bij de behandeling van te vroeg geboren kinderen moeten artsen soms kiezen tussen twee kwaden. De baby's moeten, omdat hun longen onrijp zijn, worden beademd. Maar als dat te lang duurt, bestaat er grote kans op de chronische longaandoening BPD.

De toediening van een bijnierhormoon bevordert de longrijping en verkleint zo het risico op BPD, maar daarbij is er op de lange termijn kans op hersenbeschadigingen. Wordt het hormoon niet gegeven en blijft de longfunctie slecht, dan is dat ook nadelig voor de hersenontwikkeling.

Artsen en onderzoekers voeren al dertig jaar verhitte discussies over het toedienen van die hormonen, zogeheten glucocorticoïden. Sinds bekend is dat het meest gebruikte hormoon, dexamethason, tot een abnormale neurologische ontwikkelingsachterstand kan leiden, zijn ziekenhuizen wereldwijd zeer voorzichtig geworden, zegt Onland. Ze beginnen later met de toediening en geven een veel lagere dosis.

De wetenschappelijke onderbouwing daarvoor ontbreekt echter. Naar het effect van dexamethason zijn zo'n tachtig gerandomiseerde onderzoeken gedaan, vertelt Onland, maar de kenmerken van de patiënten, de dosis en de duur van de behandeling verschillen. Daardoor ontbreekt een eenduidige conclusie.

Voor zijn proefschrift ontrafelde hij die studies en bestudeerde hij de gevolgen per subgroep van patiënten. Hij concludeert dat langer wachten met toedienen en het geven van een lagere dosis de balans tussen voordeel en risico naar de verkeerde kant laat doorslaan. 'Als je een lage dosis geeft, is het effect op de preventie van longschade nihil terwijl het risico op latere hersenschade even groot blijft. Als je lang wacht met toedienen, heeft de baby al chronische longschade, wat later nog eens tot extra problemen met de hersenontwikkeling kan leiden.'

Internationaal belang

Zijn onderzoek is van internationaal belang voor de behandeling van te vroeg geboren kinderen. Op de afdeling neonatologie van het AMC hebben de bevindingen van Onland al geleid tot een aanpassing van de praktijk, zegt kinderarts-neonatoloog Anton van Kaam, hoofd van de nicu (de ic voor te vroeg geborenen) in het Amsterdamse ziekenhuis. 'We zijn minder terughoudend geworden met het gebruik van dexamethason en we beginnen de behandeling eerder dan een paar jaar geleden.'

Het grootste risico op de longaandoening BPD lopen kinderen die na een zwangerschapsduur van minder dan dertig weken ter wereld komen, zegt Van Kaam, in Nederland jaarlijks 1.200 baby's. Als zij te lang worden beademd, kunnen chronische longklachten ontstaan.

Er bestaat een alternatief hormoon, hydrocortison, dat in enkele Nederlandse ziekenhuizen al wordt toegediend. Dat hormoon zou alleen maar voordelen bieden: een gunstig effect op de longen en geen latere schade in het brein. Maar een gerandomiseerd onderzoek, waarbij een deel van de kinderen hydrocortison krijgt en een deel een placebo, is wereldwijd nog nooit uitgevoerd.

Besloten is om dat in Nederland te gaan doen. Vierhonderd te vroeg geboren kinderen in alle tien de Nederlandse en in vijf Belgische neonatale ic's doen daaraan mee, vertelt onderzoeksleider Van Kaam. Van de kinderen wordt de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling in de gaten gehouden. Na drie jaar kan worden beoordeeld of het hormoon een goed alternatief is.

undefined

Meer over