Diepzeewormen doen aan chemie

Amerikaanse mariene biologen hebben met een soort hittebestendige haardroger chemische reacties in kaart gebracht die zich afspelen in de buurt van heetwaterbronnen op grote diepte van de oceaan....

In de buis van de haardroger zijn goudelektroden aangebracht. Daarmee kan langs elektrochemische weg de identiteit en de concentratie van verschillende zwavelverbindingen worden gemeten. Het gaat om eenvoudige verbindingen, zoals waterstofsulfide, tot ingewikkelde thiosulfaatverbindingen, die bij heetwaterbronnen uit de aardkorst omhoog komen, blijkt uit onderzoek waarover in Nature van deze week (12 april) wordt gepubliceerd.

Het apparaat is de afgelopen twee jaar beproefd op grote diepte bij heetwaterbronnen op de bodem van de oceaan in de Golf van Californië en in de Stille Oceaan. De onderzoekers hebben er de leefomgeving mee in kaart gebracht van twee verschillende kokerwormen.

Een daarvan is de Riftia pachyptila die veel weg heeft van een reuzenlippenstifthouder van bijna drie meter. Het beest, bestand tegen een temperatuur van meer dan dertig graden Celsius, heeft geen mond of maag. Binnenin hebben zich miljarden hittebestendige bacteriën gevestigd die leven op waterstofsulfide. Is die verbinding niet aanwezig dan gaat de worm dood.

De Amerikanen hebben ook de Alvinella pompejana bestudeerd, een tien centimeter lange worm, het meest hittebestendige beestje op aarde, voorzover ontdekt. Dat is bestand tegen kokend water.

De hitte is cruciaal voor zijn overleven. In koeler water zou er te veel giftig waterstofsulfide in het water zitten. Het zwavel bindt zich nu deels tot ijzermonosulfide.

Meer over