Die verrekte provo's met hun rookbom

'Nu worden we verdorie weer provo genoemd', bromt Dick Weeda. In de jaren zestig stond hij op de barricaden met de Socialistiese Jeugd, maar alle eer ging naar provo....

Jaap Stam

Weeda wordt samen met twee strijdmakkers en een strijdster van weleer in de Máximabus rondgeleid langs de route die de Gouden Koets op 02-02-02 zal afleggen. Chauffeur, gids en Oranjeklant Raoul Serrée (Van Aemstel Produkties) laat zich bijpraten door republikeinen ('anekdotes graag') opdat hij zijn repertoire dat hij tijdens de tocht afdraait, kan uitbreiden. Zijn bedrijf, bekend van de tochten 'Thee met Travestieten' en 'Gluren bij de Buren', heeft deze maand als extraatje de Máximabus.

Ze hebben afgesproken in Hotel Krasnapolsky op de Dam, waar bij het komend huwelijk gasten van de Oranjes logeren. Het zou een bedevaartsoord kunnen zijn voor de actievoerders van destijds. In 1966 was 'Kras' uitvalbasis van de internationale pers. Die zat eerste rang toen provo's (!) de avond voor het huwelijk op de Dam hun eerste rookbommetjes uittestten, waarna de politie en marechaussee erop los knuppelden.

De dag erop, lang nadat het huwelijk was gesloten, joeg de politie tot ver in Krasnapolsky op oproerkraaiers en lieden die zij daarvoor aanzag. 'Daar werd de zojuist gearriveerde cabaretière Loesje Hamel door agenten aan haar haren over de vloer gesleurd', meldde de Volkskrant een dag later.

'Ha ze staan al klaar', zegt Weeda tegen Luuk Wijmans als hij twee ladders tegen het Paleis op de Dam ziet staan. Wijmans grijnst, ergens in 1966, voor of na het huwelijk, dat weet hij niet meer, in ieder geval niet de dag zelf, heeft hij een spandoek aan het paleis bevestigd waarop in koeienletters 'republiek' was gekalkt.

Wijmans, destijds student, nu arbeidssocioloog aan de Universiteit van Amsterdam, is 02-02-02 weer van de partij. Hij zal er bij zijn als het comité Het Witte Plein zijn stem verheft. En het zal niet bij een stemverheffing blijven, verwacht Wijmans. 'Er is nog steeds genoeg inventiviteit onder de mensen.'

Bij het ritje met de Máximabus zijn inbegrepen een hakkentest van de Dam (de Dam is niet hak-proof voor hakken van twaalf centimeter) en een quiz over het Oranjehuis (Hoeveel schonk Wilhelmina ter gelegenheid van haar huwelijk aan de Amsterdamse armen? Antwoord: vijf mille). Tot hun opluchting scoren de republikeinen slecht.

Als Weeda voor de zoveelste keer voor provo wordt versleten, schudt ie mismoedig het hoofd. 'Er is een tentoonstelling over de jaren zestig in het Vakbondsmuseum. Allemaal foto's van provo, eentje van ons. Weet je wat er onder staat? ASVA-studenten.'

Meer over